Το απόγευμα της Παρασκευής, 7ης Απριλίου 2023, ο Σεβ. Μητροπολίτης Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας κ. Κλεόπας προέστη της ακολουθίας της Αποκαθηλώσεως και του Επιταφίου στην Φινλανδική Ενορία του Αγίου Νικολάου Στοκχόλμης, η οποία ακολουθεί το τυπικό της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Φινλανδίας, σύμφωνα με το Ιουλιανό ημερολόγιο.
Η ακολουθία τελέστηκε από τον Αιδεσ. Πρεσβύτερο κ. Mikko Leistola και οι ύμνοι αποδόθηκαν στην Φιλλανδική, Καρελική, Σουηδική, Ελληνική και Σλαβωνική γλώσσα, από την πολυμελή χορωδία του ναού.
Στο τέλος της ακολουθίας, ο Ποιμενάρχης απηύθυνε προς το εκκλησίασμα τον προσήκοντα λόγο της ημέρας, στην Αγγλική, τονίζοντας την σπουδαιότητα του Θείου Πάθους και της Αναστάσεως του Κυρίου στην ζωή των πιστών, ζήτησε δε από τον π. Mikko, να διαβιβάσει στον Προκαθήμενο της Εκκλησίας της Φινλανδίας, Σεβασμιώτατο κ. Λέοντα, τις εγκάρδιες εόρτιες ευχές του, μαζί με την ευγνωμοσύνη του, για την αποστολή εκλεκτών κληρικών του Προκαθημένου, προς εξυπηρέτηση των λειτουργικών αναγκών της μικρής Φινλανδικής ενορίας της Στοκχόλμης.
On the afternoon of Friday, April 7, 2023, H.E. Metropolitan Cleopas of Sweden and All Scandinavia presided over the Apokathelosis & Epitaphios/Lamentations service at the Finnish Parish of St. Nicholas in Stockholm, which follows the typikon of the Orthodox Church of Finland, according to the Julian calendar.
The service was conducted by the Rev. Presbyter Mikko Leistola and the hymns were rendered in Finnish, Karelian, Swedish, Greek and Slavonic by the church choir.
At the end of the church services, the Metropolitan addressed the congregation in English, emphasizing the importance of the Lord’s Passion and Resurrection in the lives of the faithful, and asked Fr. Mikko to convey to the Primate of the Church of Finland, H.E. Archbishop Leo, his heartfelt festive wishes, together with his gratitude, for the dispatch of selected clergy of the Primate, to serve the liturgical needs of the small Finnish parish of Stockholm.
Η Ι. Μητρόπολις Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας επικοινωνεί με το ποίμνιο της Μητρός Εκκλησίας στις Βόρειες Χώρες, προκειμένου να το καταστήσει κοινωνό στην χαρά της τοπικής Εκκλησίας και του Ποιμενάρχου της, αναφορικά με την νομική αναγνώριση της Ενορίας του Αποστόλου Βαρθολομαίου στο Ρέϊκιαβικ της Ισλανδίας.
Αμέσως, μετά την επίσημη γνωστοποίηση της αποφάσεως της πολιτείας, ο Σεβ. Μητροπολίτης Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας κ. Κλεόπας προέβη στην ακόλουθη δήλωση:
«Η απόφαση της αρμόδιας υπηρεσίας της Ισλανδίας για την αναγνώριση και την παραχώρηση νομικής υποστάσεως στην Ενορία μας, αφιερωμένη στον Απόστολο Βαρθολομαίο, προστάτη της Α. Θ. Παναγιότητος, του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, στο Ρέϊκιαβικ της Ισλανδίας, αποτελεί μία συνέχεια της πορείας, την οποία χαράξαμε από την ανάληψη των καθηκόντων μας στην Σκανδιναυΐα.
Μετά την διοικητική αναδιάρθρωση των ενοριών μας στην Σουηδία και την υπαγωγή τους στην Ι. Μητρόπολη, όπως και στα υπόλοιπα κράτη, που απαρτίζουν την τοπική μας Εκκλησία, η νέα αυτή απόφαση, αποτελεί δικαίωση των κόπων μας, μετά την υποβολή όλων των απαιτούμενων δικαιολογητικών, σε συνεργασία με τους νομικούς μας συμβούλους, αλλά και την πολύτιμη συνεισφορά του Επιτίμου Προξένου της Ελλάδος στην Ισλανδία κ. Rafn Alexander Sigurdsson.
Εκφράζουμε την ευγνωμοσύνη μας προς όλους τους συνεργάτες μας, κληρικούς και Λαϊκούς, και υποσχόμεθα, ότι με τη βοήθεια του Θεού και τις πατρικές ευχές της Α. Θ. Παναγιότητος, θα συνεχίσουμε τον καλόν αγώνα για την δόξα του Ονόματος του εν Τριάδι προσκυνουμένου Θεού και την σωτηρία των ψυχών, που μάς ενεπιστεύθη η Μήτηρ Εκκλησία».
STOCKHOLM – The Holy Metropolis of Sweden and All Scandinavia is pleased to announce to the flock of the Mother Church in the Northern Lands that the Parish of St. Bartholomew the Apostle in Reykjavik, Iceland gained recognition as a legal entity. Following the official notification from Icelandic authorities, His Eminence Metropolitan Cleopas of Sweden and All Scandinavia issued the following statement: “This decision by the Icelandic authorities handling the issue of the recognition and granting of legal status to our parish in Reykjavik, Iceland, which is dedicated to St. Bartholomew the Apostle, patron saint of His All-Holiness Ecumenical Patriarch Bartholomew, marks the continuation of the path upon which our local Church set out from the assumption of my archpastoral responsibilities in Scandinavia. Following the administrative reorganization of our parishes in Sweden and their placement under the legal organizational auspices of the Holy Metropolis, as well as in the other nations constituting our local Church, this latest decision serves to reward our efforts following the submission of all the relevant documentation, in collaboration with our legal counsel and the invaluable contribution of the Honorary Consul of Greece in Iceland Mr. Rafn Alexander Sigurdsson. We express our gratitude to all our coworkers in the Lord’s vineyard, clergy and laity alike, and pledge that with God’s help and the paternal wishes of His All-Holiness, we shall continue to fight the good fight for the glory of the blessed name of the Holy Trinity and the salvation of the souls entrusted to us by the Mother Church.”
Το πρωΐ της Τετάρτης προ των Βαΐων, 5ης Απριλίου 2023, ο νεοεγκατασταθείς Νούντσιος στην Στοκχόλμη, Σεβασμιώτατος κ. Julio Murat ζήτησε να επισκεφθεί τον Σεβ. Μητροπολίτη Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας κ. Κλεόπα. Η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε σε εγκάρδιο κλίμα, ενώ πρέπει να σημειωθεί ότι ο Νούντσιος ομιλεί απταίστως την Ελληνική γλώσσα, αφού έχει γεννηθεί στην Σμύρνη, ενώ και ο Σεβ. κ. Κλεόπας έλκει την καταγωγή του, από την πλευρά του αειμνήστου πατρός του, από την ίδια πόλη.
Αρχικά, ο υψηλός επισκέπτης ξεναγήθηκε στον Καθεδρικό Ναό Αγίου Γεωργίου Στοκχόλμης, όπου πληροφορήθηκε το ιστορικό του ναού και τις πρόσφατες εργασίες αποκαταστάσεώς του, δεν έκρυψε δε τον θαυμασμό του για το εξαίσιο αυτό μνημείο.
Στην συνέχεια, οδηγήθηκε στο Μουσείο Ελληνοχριστιανικής Κληρονομιάς, όπου για μία και πλέον ώρα είχε συζήτηση με τον Σεβ. κ. Κλεόπα, ο οποίος μετέφερε τις συγχαρητήριες ευχές της Α. Θ. Παναγιότητος, του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, για την ανάληψη των καθηκόντων του και επιτυχία σε αυτά, παρακάλεσε δε να διαβιβάσει τις ευχές για ταχεία ανάρρωση στον Αρχηγό της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, μετά την πρόσφατη περιπέτεια της υγείας του.
Κατόπιν, έγινε αναφορά σε θέματα Εκκλησιαστικής φύσεως, σε σύγχρονα ανακύπτοντα ζητήματα ανά τον κόσμο, ενώ εξέφρασαν από κοινού την ευχή για την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης.
Στο τέλος, ο Σεβ. Μητροπολίτης κ. Κλεόπας προσέφερε την δίτομη μελέτη του με τίτλο: «Ο Άγιος Νεκτάριος Κεφαλάς, Μητροπολίτης Πενταπόλεως», το επίσης πόνημά του με τίτλο: «A Handbook of Pastoral Correspondence», καθώς και την έκδοση της Ι. Μητροπόλεως με την Θ. Λειτουργία στις τρεις γλώσσες, Ελληνική, Σουηδική και Αγγλική και τον αναμνηστικό τόμο για την Πατριαρχική Επίσκεψη στην Στοκχόλμη, αλλά και για τις εγγίζουσες ημέρες του Πάσχα τοπικά γλυκίσματα, ενώ αντηλλάγησαν εκατέρωθεν ευχές.
STOCKHOLM – On the morning of Wednesday, April 5, 2023, the newly appointed papal nuncio to Sweden, His Eminence Archbishop Julio Murat, requested an audience with His Eminence Metropolitan Cleopas of Sweden and All Scandinavia, who offered his guest a heartfelt welcome. The nuncio is fluent in Greek, having been born in Smyrna, the same city from which Metropolitan Cleopas’ family hails, on the side of his late father.
Initially, the esteemed visitor was offered a tour of the St. George Cathedral of Stockholm, where he was informed of the church’s history and its recent restoration, clearly demonstrating his admiration for this remarkable monument.
Afterward, he was taken to the Museum of Hellenic Christian Heritage, where he met with Metropolitan Cleopas for over an hour, with the latter conveying the congratulations of His All-Holiness Ecumenical Patriarch Bartholomew on the assumption of his new duties and his successful accomplishments up until today. The Metropolitan also asked him to pass on his wishes for a speedy recover to the leader of the Roman Catholic Church, following his recent hospitalization.
The two prelates also discussed ecclesiastical issues, current affairs taking place worldwide, while also jointly expressing their hope that the Theological School in Halki will reopen soon.
At the conclusion of their meeting, Metropolitan Cleopas offered his guest a copy of his two-volume study entitled Saint Nectarios Kefalas, Metropolitan of Pentapolis, along with his work A Handbook of Pastoral Correspondence, together with the Holy Metropolis’ trilingual publication of the Divine Liturgy in Greek, Swedish, and English, a commemorative album chronicling the Patriarchal visit to Stockholm, and local pasties ahead of the imminent feast of Pasch/Easter, for which both prelates exchanged their best wishes.
Εντιμώτατε Πρόξενε της Ελλάδος στη Στοκχόλμη κ. Νικόλαε Καραλέκα, Ελλογιμώτατε Καθηγητά κ. Απόστολε Παπακώστα, Εντιμώτατε Πρόεδρε του Ελληνικού Σχολείου Στοκχόλμης κ. Δημήτριε Σιώτη, Εντιμώτατε πρώην Πρόεδρε του Ελληνικού Σχολείου Στοκχόλμης κ. Γεώργιε Κωνσταντίνου, Αγαπητοί μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικοί του Ελληνικού μας Σχολείου,
Mε την ευγενική πρόσκληση του Προέδρου κ. Σιώτη και των μελών της Εφορείας του Σχολείου και των Καθηγητών σας, ήρθα κι εγώ στο φιλόξενο αυτό χώρο της θύραθεν και κατά Θεόν σοφίας, για να σάς καμαρώσω και να απολαύσω τους κόπους των προσπαθειών σας, στη σημερινή διπλή γιορτή, του Ευαγγελισμού και της Εθνικής Παλιγγενεσίας.
Θα ήθελα αρχικά να σας ευχαριστήσω για τη δυναμική και ξεχωριστή παρουσία σας, την περασμένη Κυριακή, στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Γεωργίου Στοκχόλμης.
Οι στολές σας, η σημαία σας, το περήφανο και ακούραστο παράστημά σας στις μακράς διαρκείας ιερές ακολουθίες, η μαζική συμμετοχή σας και η νιότη σας, συγκίνησαν όλους μας στον κατάμεστο ναό και φάνηκε εκεί η ενότητα και η ιδιαιτερότητα του Γένους μας, κυρίως, όμως, η υπόσχεση σε όσους θυσιάστηκαν για τη δική μας ελευθερία
Εξ ονόματος όλων μας, θα ήθελα να ευχαριστήσω εσάς και τις οικογένειές σας, που δεν είναι λίγες στον αριθμό, που κάθε Κυριακή σάς φέρνουν στην Εκκλησία, παρακολουθείτε τα μαθήματα του Κατηχητικού Σχολείου και όλες τις όμορφες πρωτοβουλίες της τοπικής μας Εκκλησίας.
Σήμερα, μας δίνεται η ευκαιρία, να θυμηθούμε δύο βασικά στοιχεία της φυλής μας, την πίστη μας και τις θυσίες των προγόνων μας. Στην Ορθόδοξη Εκκλησία, κυρίως σε μεγάλες γιορτές, αναφέρεται η λέξη “σήμερον”, δηλαδή, σα να γίνονται όλα τα ιερά αυτά γεγονότα σήμερα. Αυτό ονομάζεται ενεστώτας διαρκείας, διότι ο Χριστός δεν αλλάζει και παραμένει “χθες και σήμερον ο Αυτός και εις τους αιώνας”.
Οι πρόγονοί μας και συγκεκριμένα οι ήρωες της Επαναστάσεως του 1821, που τιμούμε σήμερα, δίνουν σε όλους μας ένα παράδειγμα ζωής και αγώνα, ότι δηλαδή δεν μπορούμε να κατακτήσουμε τίποτα, χωρίς θυσίες. Οι αγωνιστές είχαν πίστη στο Θεό και την Υπεραγία Θεοτόκο, που είναι η Υπέρμαχος Στρατηγός του Γένους μας.
Παιδιά μου, όποιο δρόμο και αν ακολουθήσετε στη ζωή σας, ποτέ μην ξεχάστε ότι είστε απόγονοι ένδοξων προγόνων, ότι μέσα σας κυλάει αίμα μαρτύρων, αγίων και ηρώων, και καλείσθε, όπου και αν βρεθείτε, να εργάζεστε για το καλό του Γένους μας, για την ελευθερία και την ασφάλειά της πατρίδας μας, και να είστε οι φορείς των μεγάλων ιδανικών, που έκαναν γνωστή την Ελλάδα σε όλο τον κόσμο. Αυτή είναι η προσφορά μας στην ευλογημένη και φιλόξενη Σουηδία.
Σας ευλογώ με όλη μου την πατρική αγάπη. Θα χαίρομαι να σας βλέπω, με τους γονείς και τους καθηγητές σας στην Εκκλησία μας, για να παίρνουμε οι μεγαλύτεροι δύναμη από τη δική σας δύναμη και να ανανεώνεται και η δική μας νεότητα.
Ζούμε πλέον στον απόηχο της γιορτής του Ευαγγελισμού και της Εθνικής Παλιγγενεσίας, με παρελάσεις, παιάνες, πανηγυρικούς της ημέρας, γιορτές και σημαιοστολισμούς, παραδοσιακές στολές και εθνική περηφάνια.
Τώρα που όλα αυτά πέρασαν, και στη μνήμη μας θα τα ξαναζωντανέψει, έστω και για ένα απόγευμα, η ακολουθία του Ακαθίστου Ύμνου, σκέφτηκα, πώς θα διατηρηθούν όλες αυτές οι μνήμες ζωντανές μες την ψυχή μας;
Όχι απλά ως θύμησες, γιατί αυτό θα αδικούσε τη διπλή γιορτή, αλλά ως νοσταλγία και βίωμα, ως όραμα και στόχος πνευματικός, ως γνώμονας της μελλοντικής πορείας και ταυτότητάς μας.
Ας ανατρέξουμε σε κάποιους νεοέλληνες λογοτέχνες, την παρουσία και τα ονόματα των οποίων ίσως να μη γνωρίζουμε, ή πιθανόν να τα θυμόμαστε αμυδρά, από κάποια σχολική γιορτή των παιδικών μας χρόνων.
Σ᾽ αυτούς που εμπνεύστηκαν από τη θεματολογία του Ακαθίστου Ύμνου κι έγραψαν στίχους, που ᾽γιναν ποίηση, που ᾽γιναν τραγούδια κι ύμνοι, αριστουργηματικές εμπνεύσεις!
Η Παναγία κατέστη όντως πηγή έμπνευσης για διανοούμενους και δόκιμους ποιητές της εποχής μας. Η πρόσληψη της Θεοτόκου από πνευματικούς σύγχρονους δημιουργούς αποτελεί έκφραση της νεοελληνικής μας ελευθερίας και της θρησκευτικής μας συνείδησης.
Η Παναγία της ποίησης είναι η Θεομήτωρ, η Μάνα του Γένους και της Ρωμιοσύνης, το πλέον προσφιλές και οικείο πρόσωπο στη ζωή μας, η Μάνα που μεγάλωσε το “γλυκύτατό της τέκνο”, ως “γλυκύ έαρ”, καμάρωσε τη σοφία και την ομορφιά του και το στερήθηκε πρόωρα κι απάνθρωπα.
“Μοιρολογούσε κι ολοφυρόταν τον ανεμάλακτο ανθό των ανετάφιων θρήνων” (Κώστα Λαζανά, “Μαρτυρία των καιρών ΙΙΙ”) η Θεομήτωρ, λέγουσα: “Χίλιες φορές να γεννηθείς, τόσες θα σε σταυρώσουν” (Κώστα Βάρναλη, “Οι πόνοι της Παναγιάς”).
Για τον θρησκευτικά προσηλωμένο λαό, η Παναγία είναι η τραγική μάνα της καθημερινότητας και της φτώχιας, της δυστυχίας και της ανέχειας, του μεροκάματου και του μόχθου, “Μάνα Πανανθρώπινη, ελπίδα και παρηγοριά των πονεμένων, Μεγαλόχαρη” (Λούλας Δ. Κωνσταντινίδου, “Δεκαπενταύγουστος”).
Ο “επιτάφιος θρήνος” της είναι ο αρχαίος θρήνος της μάνας, όπως αποτυπώνεται στην απόγνωση της Εκάβης στην αρχαία τραγωδία, που είδε το νεκρό σώμα του γιου της, να ατιμώνεται άθαφτο. Είναι ο θρήνος της Παναγίας Pieta, στην Αποκαθήλωση του Μιχαήλ Άγγελου.
Είναι το κλάμα της μάνας στο προσκέφαλο του άρρωστου παιδιού της, της μάνας που της στέρησε το παιδί της ο πόλεμος, η ξενιτιά, οι αρρώστιες και τ᾽ ατυχήματα και τέλος η απελπισία της προσφυγοπούλας νέας που κατάφερε να σωθεί, όχι όμως και το παιδί της.
Είναι η τραγική φιγούρα της χαροκαμένης Μάνας, όπως μας την παρουσιάζει η ποιητική γραφή των Μάνου Χατζιδάκι και Νίκου Γκάτσου στη “Σκοτεινή Μητέρα”, η “Παναγία των Κοιμητηρίων” του Οδυσσέα Ελύτη, “Οι Πόνοι της Παναγίας” του Κώστα Βάρναλη, “Το Ημερολόγιο της Μεγαλόχαρης” του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, ο “Επιτάφιος” του Γιάννη Ρίτσου, το μοιρολόι στο δημοτικό τραγούδι, το “Έχε γεια Παναγιά” από τα παράλια της Σμύρνης, το “Σουμελά λεν την Παναγιάν” του Πόντου και το “Ω Παναγιά Γαλατζανή” της Καλύμνου.
Κι αν θέλουμε να αναφερθούμε στο συναπάντημα των μουσικών πολιτισμών Ανατολής και Δύσης, θα πρέπει να θυμηθούμε ενδεικτικά τα εξαίρετα έργα της Δυτικής μουσικής παράδοσης, όπως “Ο Χριστός στον Σταυρό”, από το Ορατόριο του Johann Sebastian Bach “Τα κατά Ματθαίον Πάθη”(St. Matthew Passion), “To Πάθος” (Passio) του Arvo Part, η Γρηγοριανή μελωδία “Η μητέρα στέκονταν λυπημένη” (“Stabat Mater Dolorosa”) των Giovanni Battista Pergolesi και Josquin Lebloitte dit des Prez, που περιγράφει τον πόνο της Παναγίας δίπλα στον Εσταυρωμένο Υιό της, η “Ανάσταση”, από το Ορατόριο του Ludwig van Beethoven “Ο Χριστός στο Όρος των Ελαιών” και το “Ανέστη!” από το Ορατόριο του Franz Liszt “Χριστός”.
“Δίπλα στην ορθόδοξη υμνολογία και αγιογραφία αναπτύσσεται μια συναρπαστική ποίηση, μια γοητευτική πεζογραφία και μια μεγαλειώδης ζωγραφική, που με άπειρες παραλλαγές, υμνολογεί και δοξάζει την Παναγία”, σημειώνει ο Πανεπιστ. Διδάσκαλος Δρ. Μιχαήλ Τρίτος.
Το “Άξιον Εστί” του Οδυσσέα Ελύτη είναι οι άλλοι “Χαιρετισμοί”, που εξυμνούν την Παναγία της Ρωμιοσύνης, της Ελλάδας και της Αιγαιοπελαγίτικης ομορφιάς:
“Ένα θαύμα να καίει στους ουρανούς τα’ αλώνια
Ιερείς και πουλιά να τραγουδούν το χαίρε:
Χαίρε η καιομένη και χαίρε η Χλωρή
Χαίρε η Αμεταμέλητη με το πρωραίο σπαθί
Χαίρε η που πατείς και τα σημάδια σβήνονται
Χαίρε η που ξυπνάς και τα θαύματα γίνονται
Χαίρε του παραδείσου των βυθών η Αγρία
Χαίρε της ερημίας των νησιών η Αγία
Χαίρε η Ονειροτόκος, χαίρε η Πελαγινή
Χαίρε η Αγκυροφόρος και η Πενταστέρινη”.
Ο λογοτέχνης Νίκος Πεντζίκης, εμπνευσθείς από τον Ακάθιστο Ύμνο, απευθύνεται προς την Παναγία, ποιητικώ τω τρόπω: “Δέξου τις παρακλήσεις αναξίων σου ικετών, κορυφή δυσανάβατη στους λογισμούς, βάθος δυσθεώρητο στα άτια, καθέδρα βασιλική που βαστάζεις τον βαστάζοντα πάντα.”
Ο Κωστής Παλαμάς, στο ποίημα του “Η φλογέρα του βασιλιά”, αναφέρεται στο προσκύνημα του Βυζαντινού Αυτοκράτορα Βασιλείου Β΄ του Βουλγαροκτόνου στην Παναγία την Αθηνιώτισσα, στο βράχο της Ακρόπολης: “Φορείς τον ήλιο φόρεμα, σκαμνί σου το φεγγάρι, για να ακουμπάς τα πόδια σου και γύρω στα μαλλιά σου στεφάνι δωδεκάστερο, … μόνο ένα μάθημα ακριβό, παρμένο σε δυο λόγια: του αγγέλου το χαιρετισμό στην Κεχαριτωμένη”.
Ο Φώτης Κόντογλου εξυμνεί την Κοίμηση της Θεοτόκου: “Ω! Τι θάνατος λοιπόν είναι αυτός, που γέμισε την οικουμένη και τις καρδιές μας με τη χαρά της Αθανασίας.”
Ο πεζογράφος Σπύρος Μελάς ομολογεί ότι η τιμή που αποδίδουν οι Ελληνορθόδοξοι προς το πρόσωπο της Παναγίας “είναι συνυφασμένη με αυτή την εθνική μας ύπαρξη”.
Σ᾽ αυτό θα συνηγορήσει και ο Άγγελος Σικελιανός με τα ποιήματά του “Δεκαπενταύγουστος του 1940” και “Ύμνος στην Παναγιά”:
“Ω, Εσύ των Ουρανών η πλατυτέρα,
που αγκάλιασες τα έθνη και τους λαούς,
των λαών και των εθνών η θεία Μητέρα
κ’ είσαι κ’ η Ελλάδα, κ’ είσαι η Κοιμωμένη
με σταυρωτά τα χέρια Παναγιά”.
“Στεριά, νησιά και πέλαγα, μια Κόρη και μια Μάννα,
η Ελλάδα, στην αθάνατη, γονατιστή, πλαγιά
που τρέμει μπρος της η άβυσσο, ακούοντας την καμπάνα,
τα θεόρατα τα μάτια Σου στυλώνει, Παναγιά!”
Ο Τάκης Μπάρλας, στο ποίημά του “Τη Υπερμάχω”, επικαλείται την μεσιτεία της Παναγίας στους αγώνες του Έθνους:
“Υπέρμαχη, σου κράξαμε βαθιά μας:
Πάλε, σαν πρώτα, τ’ άρματά σου φόρα και του στρατού μας φλάμπουρο και πρώτα, ατσάλι κάμε την καρδιά μας.
Κι Εσύ άστραψες κι εβρόντηξες μπροστά μας και φαλάγγι τους πήρες τροπαιοφόρα, τους εχθρούς μας, μα βοήθα ακόμα τώρα, ώς να φυσήξει απ’ τ’ άγια χώματά μας στον κόσμο όλο της λευτεριάς αγέρας!
Στο “Ημερολόγιο της Μεγαλόχαρης”, ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης εξυμνεί την Υπέρμαχο Στρατηγό:
“Εις όλην την χριστιανοσύνη μία είναι μόνη Παναγία αγνή, Κόρη παιδίσκη, Άσμα Ασμάτων χωρίς Χριστόν, Θείο παιδί στα χέρια, και τρεφομένη με Αγγέλων άρτον.
Κι είδες η Κόρη του λαού την πίστιν, είδες την πτώχειαν κι ευσπλαγχνίσθης, όπως το πάλαι είχε σπλαγχνισθή ο Υιός σου τους προγόνους του ίδιου του λαού,
ως πρόβατα μη έχοντα ποιμένα.”
Ο “Ύμνος στην Παναγία” του Νίκου Καζαντζάκη περιγράφει ποιητικά τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου: “Παρθένα Μάνα, που σαν πνέμα επιάστη ο σπόρος στο αφίλητο κορμί, κι’ ο Λόγος εσαρκώθη το αμόλευτο τρυγώντας σπλάχνο σου σα βρέφος!”
Ο Αριστοτέλης Βαλαωρίτης, στο ποίημά του “25η Μαρτίου: Ευαγγελισμός-Ελληνισμός”, αναφέρεται στη διπλή θρησκευτική και εθνική γιορτή:
“Με μιας ανοίγει ο ουρανός, τα σύγνεφα μεριάζουν,
οι κόσμοι εμείνανε βουβοί, παράλυτοι, κυττάζουν.
Μια φλογ’ αστράφτει… ακούονται ψαλμοί και μελωδία…
Πετάει εν άστρο… σταματά εμπρός εις τη Μαρία…
«Χαίρε της λέγει, αειπάρθενε, ευλογημένη χαίρε!
Ο Κύριός μου είναι με σε. Χαίρε, Μαρία, χαίρε!…»
Επέρασαν χρόνοι πολλοί… Μια μέρα σαν εκείνη
αστράφτει πάλαι ο ουρανός… Στην έρμη της την κλίνη
λησμονημένη, ολόρφανη, χλωμή κι’ απελπισμένη,
μια κόρη πάντα τήκεται, στενάζει, αλυσωμένη.
Τα σίδερα είναι ατάραγα, σκοτάδι ολόγυρά της.
Η καταφρόνια, η δυστυχιά σέπουν τα κόκκαλά της.
Τρέμει με μιας η φυλακή και διάπλατη η θυρίδα
φέγγει κι’ αφίνει και περνά εν άστρο, μιαν αχτίδα.
Ο Άγγελος εστάθηκε, διπλώνει τα φτερά του…
«Ξύπνα, ταράζου, μη φοβού, χαίρε, Παρθένε, χαίρε.
Ο Κύριός μου είναι με σε, Ελλάς ανάστα, χαίρε…”.
Ο Παντελής Πρεβελάκης, στην ποιητική του συλλογή, “Η Κυρία των Αγγέλων”, παρουσιάζει πολύ παραστατικά τον καθοδηγητικό ρόλο της Παναγίας στον πόλεμο του ᾽40:
“Η Παναγιά, η Κυρία των Αγγέλων, θα δεχόταν σήμερα το λαό της.
Κατέβηκε από το χρυσό εικονοστάσι, έπλυνε τα κλαμένα της μάτια στη δρόσο από τα κρίνα του Ευαγγελισμού κ’ έσυρε στ’ αγλύκαντα χείλη της το αίμα απ’ τη λόγχη και τ’ αγκάθια.
Κι ανέβηκε πάλι στο θρόνο της, λάμποντας σαν κερήθρα ατρύγητη, σα φέγγος που πέφτει από τ’ άστρα πάνω στα έρημα χιόνια.”
Ολοκληρώνω τις σκέψεις μου με τη δέηση του Οδυσσέα Ελύτη, από το ποίημά του, “Η Παναγία των Κοιμητηρίων”: “Έλα Κυρά και Παναγιά, με τ’ αναμμένα σου κεριά. Δώσε το φως το δυνατό, στον Ήλιο και στο Θάνατο.”
Ελληνική Ορθόδοξη Ενορία Αγίου Ανδρέα Μάλμε 