Το πρωΐ της Κυριακής, 28^ης Ιανουαρίου 2024, στον Καθεδρικό Ναό Αγίου Γεωργίου Στοκχόλμης, κατόπιν προσκλήσεως και χοροστατούντος του Σεβ. Μητροπολίτου Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας κ. Κλεόπα, συλλειτούργησε με τον Εφημέριο του Καθεδρικού Ναού, Πανοσιολ. Αρχιμανδρίτη κ. Βαρθολομαίο Ιατρίδη, ο Πανοσιολ. Αρχιμανδρίτης κ. Αντώνιος Elbitar, Βικάριος του Πατριαρχείου Αντιοχείας στην Σουηδία.

Πριν την απόλυση της Θείας Λειτουργίας, η οποία τελέστηκε στην Ελληνική, Σουηδική, Αγγλική και Αραβική γλώσσα, ο Μητροπολίτης Κλεόπας προσεφώνησε καταλλήλως τον π. Αντώνιο, στον οποίο μετέφερε τις πατρικές ευχές της Α. Θ. Παναγιότητος, του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, και τον διαβεβαίωσε για την συνέχιση της αγαστής συνεργασίας τους, προς οικοδομήν του πληρώματος του Χριστού, και του ευχήθηκε καλή επιτυχία στην διακονία του.

Ακολούθως, ο π. Αντώνιος αντιφώνησε τον Ποιμενάρχη, τον οποίο ευχαρίστησε για την αγάπη και την φιλοξενία του, τόνισε την οικουμενικότητα της Ορθοδοξίας, διεβίβασε τον χαιρετισμό της Α. Μακαριότητος, του Πατριάρχου Αντιοχείας κ.κ. Ιωάννου του Ι΄, και του προσέφερε μία εικόνα της Παναγίας της Αντιοχείτισσας ως δώρο.

On the morning of Sunday, January 28, 2024, at the St. George Cathedral of Stockholm, following the invitation of His Eminence Metropolitan Cleopas of Sweden and All Scandinavia, who presided over the Divine Liturgy, having as cocelebrants the Cathedral Pastor, the V. Rev. Archimandrite Bartholomew Iatridis, and the V. Rev. Archimandrite Antonios Elbitar, Vicar of the Patriarchate of Antioch in Sweden.

Before the dismissal of the Divine Liturgy, which was celebrated in Greek, Swedish, English and Arabic, Metropolitan Cleopas appropriately addressed Fr. Antonios, to whom he conveyed the paternal wishes of His All-Holiness Ecumenical Patriarch Bartholomew, and assured him of the continuation of their blessed cooperation, for the good of Christ’s flock, and wished him every success in his ministry.

Afterwards, Fr. Antonios responded to His Eminence, whom he thanked for his love and hospitality, emphasized on the ecumenical dimension of Orthodoxy, conveyed the greetings of His Beatitude Patriarch John I of Antioch, and offered an icon of the Virgin Mary of Antioch as a gift.

Την Παρασκευή, 12 Ιανουαρίου 2024, ο Σεβ. Μητροπολίτης Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας κ. Κλεόπας υποδέχτηκε στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Γεωργίου Στοκχόλμης τον Λουθηρανό Επίσκοπο της πόλεως Strängnäs της Σουηδίας και Chaplain (Εφημέριο/Πνευματικό) των Ανακτόρων κ. Johan Dalman.

Αμέσως μετά την υποδοχή, ο Μητροπολίτης Κλεόπας καλωσόρισε τον υψηλό επισκέπτη με θερμούς λόγους, τον ξενάγησε αρχικώς στον Καθεδρικό Ναό, τον ενημέρωσε για την ιστορία και τα έργα αποκαταστάσεως σε αυτόν και στην συνέχεια, τον οδήγησε στο Μουσείο Ελληνοχριστιανικής Κληρονομιάς, όπου πραγματοποιήθηκε συζήτηση επί διαφόρων επικαίρων θεμάτων.

Ακολούθως, ο μεν οικοδεσπότης επέδωσε στον Επίσκοπο Dalman τον Αναμνηστικό Τόμο της Πατριαρχικής Επισκέψεως στην Στοκχόλμη, το 2019, ενώ τον παρεκάλεσε να μεταφέρει στην Α. Μ. τον Βασιλέα της Σουηδίας Κάρολο ΙΣΤ΄ Γουσταύο και την οικογένειά του τις θερμές ευχές της Α. Θ. Παναγιότητος, του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, για το νέο έτος, όπως και τις προσωπικές του.

Tου επέδωσε, επίσης, το προηγούμενο εκδοθέν δίτομο έργο του στην αγγλική γλώσσα, με τίτλο «Ο Άγιος Νεκτάριος Κεφαλάς Μητροπολίτης Πενταπόλεως», για τον Βασιλέα, ο δε φιλοξενούμενος επέδωσε στον Μητροπολίτη Κλεόπα αντίγραφο βυζαντινής εικόνος, την οποία τοποθέτησε σε προθήκη του μουσείου.

Ο υψηλός επισκέπτης συνεχάρη τον Ποιμενάρχη για την παρουσία και το έργο του στη Σκανδιναυΐα, τόνισε τους δεσμούς ειλικρινούς φιλίας που αναπτύχθηκαν μεταξύ τους και τον παρεκάλεσε, να μεταφέρει τον σεβασμό του στον Οικουμενικό Πατριάρχη.

Δεν παρέλειψε, επίσης, να εκφράσει τον θαυμασμό του για το εξαιρετικής ποιότητος αποτέλεσμα της εκ βάθρων αποκαταστάσεως του Καθεδρικού Ναού.

Μετά τις προσφωνήσεις και την ανταλλαγή των δώρων, παρετέθη στον υψηλό επισκέπτη γεύμα σε εστιατόριο της πόλεως.

STOCKHOLM – On Friday, January 12, 2024, His Eminence Metropolitan Cleopas of Sweden and All Scandinavia welcomed the Lutheran Bishop of Strängnäs, Sweden and chaplain of the royal palace H.G. Johan Dalman to the St. George Cathedral in Stockholm.

Immediately following his arrival, Metropolitan Cleopas warmly welcomed his honored guest, giving him a tour of the Cathedral, informing him of its history and the restoration work that was recently completed. Their tour ended at the Museum of Hellenic Christian Heritage, where the two prelates discussed various matters pertaining to current events.

Afterward, the Metropolitan presented Bishop Dalman with a copy of the Metropolis’ publication on the Patriarchal Visit to Stockholm in 2019 and asked him to convey the heartfelt wishes of His All-Holiness
Ecumenical Patriarch Bartholomew to His Majesty King Carl XVI Gustaf and all members of the royal family, on the occassion of the new year, together with his own personal wishes.

He also offered him a copy of his English-language two-volume study entitled “St. Nectarios Kefalas Metropolitan of Pentapolis” to give to the King, while Bishop Dalman gave Metropolitan Cleopas a copy of a Byzantine icon, which the latter placed on display on site at the museum.

Bishop Dalman congratulated Metropolitan Cleopas on his ministry in Scandinavia, noting the bonds of sincere friendship that exist between them, while asking the latter to convey his respect to the Ecumenical Patriarch.

He also expressed his admiration for the exceptional quality of the projects resulting in the complete restoration of the Cathedral.

Following addresses and the exchange of gifts, the Metropolitan hosted his visitor for a luncheon at a local area restaurant.

Την παραμονή της εορτής των Θεοφανείων, Παρασκευή, 5 Ιανουαρίου 2024, με την θερμοκρασία να αγγίζει τους -11°C, τελέστηκε στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Γεωργίου Στοκχόλμης, η ακολουθία του εσπερινού της εορτής και εν συνεχεία η Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου, χοροστατούντος του Σεβ. Μητροπολίτου Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας κ. Κλεόπα, ο οποίος ετέλεσε και την ακολουθία του Μεγάλου Αγιασμού.

Κατ’ αυτήν εκκλησιάστηκε η Πρέσβυς της Ελλάδος στην Σουηδία Εξοχωτάτη κ. Αικατερίνη Φουντουλάκη.

Την κυριώνυμο ημέρα, ο Ποιμενάρχης ιερούργησε στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Γεωργίου Στοκχόλμης, συμπαραστατούμενος από τον Εφημέριο του Ναού, Πανοσιολ. Αρχιμανδρίτη κ. Βαρθολομαίο Ιατρίδη και τον Ιερολ. Διάκονο κ. Γεώργιο Αρβανιτίδη.

Σύμφωνα με το τυπικό της ημέρας και λίγο πριν την τέλεση του Μεγάλου Αγιασμού, ο Σεβ. Μητροπολίτης κ. Κλεόπας προσεκάλεσε τα παιδιά, τα οποία παρηκολούθησαν την τελετή της καταδύσεως του Τιμίου Σταυρού επί των υδάτων, κύκλω της προευτρεπισθείσης τραπέζης, και τους εξήγησε τα τελούμενα.

Το απόγευμα της ιδίας ημέρας ο Μητροπολίτης Κλεόπας ανεχώρησε για την Δανία, όπου στην Ενορία του Αγίου Γεωργίου του εν Ιωαννίνοις, στην πόλη Ροσκίλντε, την Κυριακή της Συνάξεως του Τιμίου Προδρόμου, ιερούργησε στον εν λόγω ναό, συμπαραστατούμενος από τον Πανοσιολ. Αρχιμανδρίτη κ. Σωσίπατρο Στεφανούδη.

Παρέστη ο Πρέσβυς της Ελλάδος στην Δανία, Εξοχώτατος κ. Φραγκίσκος Κωστελλένος, μετά της συζύγου του.

Στην ομιλία του ο Ποιμενάρχης επαίνεσε για την παρουσία και συμμετοχή τους, τόσο τα παιδιά, όσο και τα νεαρά ζευγάρια, και υπενθύμισε προς όλους την σημασία της εορτής στην ζωή της Εκκλησίας και στην προσωπική μας πορεία στον κόσμο.

Μετά την Θεία Λειτουργία και τηρώντας το εκεί έθιμο, άπαντες οι εκκλησιασθέντες μετέβησαν στην παρακείμενη λίμνη, και πάλι με θερμοκρασία -11°C, όπου πραγματοποιήθηκε η κατάδυση του Τιμίου Σταυρού, τον οποίο ανέσυρε ο κ. Περικλής Ρεντόπουλος από την Ρόδο.

Ακολούθως, άπαντες οι παριστάμενοι μετέβησαν στην αίθουσα του ναού, όπου ο Μητροπολίτης ευλόγησε την βασιλόπιττα, προσέφερε στον κ. Ρεντόπουλο ως ευλογία έναν μικρό επιστήθιο σταυρό, ενώ ευλόγησε και την εόρτια τράπεζα, την οποία ευγενώς προσέφερε ο κ. Μιχαήλ Μπριλάκης από την Κρήτη, κατά την διάρκεια της οποίας νέοι και κυρίες έψαλλαν και τα κάλαντα των ημερών.

STOCKHOLM – On the eve of the feast of Epiphany, Friday, January 5, 2024, with the temperature reaching -11°C, the service of the Vespers was celebrated at the St. George Cathedral in Stockholm, followed by the Divine Liturgy of St. Basil, with His Eminence Metropolitan Cleopas of Sweden and All Scandinavia presiding in chorostasia.

Immediately following the Divine Liturgy, he also celebrated the service of the great blessing of the water.

The Ambassador of Greece to Sweden Her Excellency Ms. Ekaterini Foundoulaki was on hand for the services.

On the day of Epiphany, Metropolitan Cleopas celebrated the Divine Liturgy at the St. George Cathedral in Stockholm, assisted by the parish priest of the Cathedral the Very Rev. Archimandrite Bartholomew Iatridis and the Rev. Deacon George Arvanitides.

According to the tradition for the day’s services, shortly before the service of the great blessing of the water, Metropolitan Cleopas invited all the children in attendance to come forward, forming a circle around the table with the vessel containing the water to be sanctified, to observe the service of the immersion of the Holy Cross into the water, while he explained to them the details of the service.

That afternoon, Metropolitan Cleopas traveled to Denmark, where he celebrated the Divine Liturgy on the Sunday of the Synaxis of St. John the Forerunner, at the St. George of Ioannina Parish in Roskilde, assisted by the Very Rev. Archimandrite Sosipatros Stefanoudis.

The Ambassador of Greece to Denmark His Excellency Mr. Frangiskos Kostellenos attended the service, together with his wife.

In his sermon, the Metropolitan praised both the children and young couples for attending and participating in the day’s services, reminding everyone in the congregation of the importance of this feast in the life of the Church and the course of human events.

After the Divine Liturgy, in keeping with the local custom, the entire congregation headed to the adjacent lake, again with a temperature of -11°C, where the service of the immersion of the Holy Cross took place, with Mr. Periklis Rentopoulos of Rhodes retrieving the cross from the water.

Later, all those in attendance returned to the church hall, where the Metropolitan blessed the vasilopita, offered Mr. Rentopoulos a small pectoral cross as a blessing, and blessed the meal that was generously offered by Mr. Michael Brilakis of Crete.

During the luncheon, the youth and ladies of the congregation sung traditional holiday carols.

Πολύ όμορφα τελείωσε το 2023, με το σαραντισμό του μικρού Αθανασίου, γιού του Κωνσταντίνου και της Μαρίας, καταξιωμένων μελών του Καθεδρικού μας Ναού, στη Στοκχόλμη.

Κούκλος, ο Θανασάκης! Χαμογελαστός και πράος!

Μου θύμησε, όταν τον κράταγα στα χέρια μου, τους στίχους του Μάκη Σεβίλογλου, από το CD της Χαρούλας Αλεξίου, “Θα μεγαλώνουμε μαζί”:

Στην Ομογένειά μας στη Σκανδιναυΐα, στην τοπική μας Εκκλησία, μεγαλώνουμε μαζί, γιατί πολύ απλά αποτελούμε “σῶμα Χριστοῦ καί μέλη ἐκ μέρους”.

Οι χαρές των αδελφών μας είναι και δικές μας, το ίδιο κι οι θλίψεις τους, αλλά και τα όνειρα και οι επιτυχίες τους, γιατί αυτή είναι η οικογένειά μας!

Σοφός και διαχρονικός ο λόγος του Αποστόλου των Εθνών Παύλου: “Καθάπερ γάρ τό σῶμα ἕν ἐστι καί μέλη ἔχει πολλά, πάντα δέ τά μέλη τοῦ σώματος τοῦ ἑνός, πολλά ὄντα, ἕν ἐστι σῶμα, οὕτω καί ὁ Χριστός· καί γάρ ἐν ἑνί Πνεύματι ἡμεῖς πάντες εἰς ἕν σῶμα ἐβαπτίσθημεν”. (Α΄ Κορ. ιβ΄ 12-13)

Στους κόλπους της Εκκλησίας, μαθαίνουμε να συμπορευόμαστε, να συνοραματιζόμαστε, να συμπράττουμε, να συνδημιουργούμε και να έχουμε εκκλησιολογική συνείδηση!

Η πορεία προς Εμμαούς, αντάμα με το Λουκά και τον Κλεόπα, είναι συνοδοιπορία προόδου πνευματικής και καταξίωσης, αλληλοπεριχώρηση, αναζήτηση, επεξεργασία κι ερμηνεία πνευματικών “δεδομένων”, γνώση εμπειρική, που αποστρέφεται τη ζήλεια, το φθόνο, την υποτίμηση, τον αθέμιτο ανταγωνισμό και τη συκοφαντία!

Μαθαίνουμε, να παραμένουμε ενωμένοι, ο ένας για τον άλλο και για το καλό του συνόλου, συγχαίρουμε και συμπάσχουμε, με αγάπη και πνεύμα υπακοής, άρρηκτα συνδεδεμένοι με την Κεφαλή της Εκκλησίας, το Χριστό.

Μεγάλη χαρά πήρα, μόλις πληροφορήθηκα τα στατιστικά στοιχεία των τελεσθέντων Ιερών Μυστηρίων για το έτος 2023, όπου οι ενορίες μας στη Σκανδιναυΐα υποδέχτηκαν 31 νέους ενήλικες ως νέα μέλη τους, δια χρίσματος 9 και δια βαπτίσεων ενηλίκων 22 πρόσωπα.

Θερμά συγχαρητήρια στους Αδελφούς Κληρικούς, για τον ιεραποστολικό τους ζήλο και την αφοσιωμένη διακονία τους!

Ο Ιερός Χρυσόστομος μας υπενθυμίζει ότι, όλοι μας, ποιμένες και ποιμενόμενοι, ενώπιον Χριστού, είμαστε όλοι ποιμενόμενοι: “Εἶπον γάρ πολλάκις πρός τήν ὑμετέραν ἀγάπην, ὅτι πρόβατα καί ποιμένες πρός τήν ἀνθρώπων εἰσιν διάκρισιν, πρός δέ τόν Χριστόν πάντες πρόβατα. Καί γάρ οἱ ποιμαίνοντες καί οἱ ποιμαινόμενοι ὑφ’ ἑνός τοῦ ἄνω ποιμένος ποιμαίνονται.” (Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Εἰς τήν Ἀνάληψιν, λόγ. 2, 12. P.G. 52, 784.)

Μιας και την περίοδο αυτή ασχολούμαι με τη συγγραφή της νέας μελέτης μου για την ιεραποστολική δράση του μακαριστού Γέροντος Ευσεβίου Βίττη στη Σκανδιναυΐα, ας τον αφήσουμε τον ίδιο να μιλήσει, μέσα από την αλληλογραφία του, για την πολυπόθητη, μυστηριακή ενότητα της Εκκλησίας, κι ας δεχθούμε τα λόγια του ως ευχή ολοκάρδια, δέηση και προσευχή πολυπόθητη για τον Ελληνισμό όπου γης:

“Κατά τήν ταπεινή μου γνώμη πρέπει ὁ ἱερός Ναός νά γίνη πνευματικό κέντρο ἰσχυρῆς ἀκτινοβολίας φωτός Χριστοῦ, ἀγάπης εὐαγγελικῆς, ἀλήθειας οὐράνιας, ζωῆς ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ, τόπος διηνεκοῦς λατρείας ἐν πνεύματι καί ἀληθείᾳ τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ ἐν πίστει ὀρθοδόξῳ καί ἐν ἁγιασμῷ ψυχῆς καί πνεύματος. Μόνον ἔτσι θά ἐκπληρώνη τήν ἀποστολή του.

Ὁ ἱερός Ναός δέν εἶναι γιά τούς ἄλλους, ἀλλά γιά μᾶς. Δέν ὑπάρχουν οἱ ἄλλοι καί ἐμεῖς.

Ὅλοι περιλαμβάνονται στό ἐμεῖς. Καί αὐτό σημαίνει πώς ὁ καθένας μας, κι’ ὁ πρῶτος κι’ ὁ τελευταῖος, ἐκεῖ θά βρίσκουμε σάν σέ γαλήνης τήν ἠρεμία τοῦ πνεύματός μας, θά ἐκχύνουμε τήν ψυχή μας πρός τόν Κύριο τῆς ἀγάπης μας, θά συναντοῦμε μυστικά τούς ἀδελφούς μας σάν καρδιά μέ καρδιά πέρα ἀπό τίς μικρότητες καί τή ματαιότητα τοῦ κόσμου.

Αὐτά θά ἤθελα νά εὐχηθῶ παρ’ ὅτι τήν ἀναξιότητα πού μέ διακρίνει καί σέ σᾶς καί διά μέσου σας σέ ὅλους τούς ἀδελφούς πού θά συμμετέχουν στήν ἐκλεκτή αὐτή δωρεά τοῦ Κυρίου μας.

Ἱκετεύω δέ ὁλόψυχα τόν Ἀναστάντα Κύριό μας Ἰησοῦν Χριστόν νά δίνη «ὑπερεκπερισσοῦ, ὧν αἰτούμεθα ἤ νοοῦμεν» τίς δωρεές του καί στόν καθένα σας καί στούς ἀγαπημένους σας καί σέ ὅλους τούς ἀδελφούς μας ἐν πίστει τῇ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.

Σᾶς χαιρετῶ μέ βαθύτατες εὐχαριστίες, χαρά καί συγκίνηση καί ἀντίστοιχη ἀγάπη στό Ὄνομά Του. ἀρχιμ. Εὐσέβιος Βίττης κεγχριαῖος μοναχός” (Ἀρχεῖον Ἐνορίας Ἀποστόλου Παύλου Οὐψάλης)

Καλή χρονιά, Αδελφοί μου! “Κι ας μεγαλώνω, θα μεγαλώνουμε μαζί”

Το πρωΐ της Παρασκευής, 29^ης Δεκεμβρίου 2023, ο Σεβ. Μητροπολίτης Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας κ. Κλεόπας, ευγενώς προσκληθείς, παρέστη στους εορτασμούς της επετείου των 25 ετών του Καρδιναλίου της Στοκχόλμης κ. Anders Arborelius, που έλαβαν χώρα στον Ρωμαιοκαθολικό Καθεδρικό Ναό του Αγίου Ερρίκου, στην Στοκχόλμη.

Ο Μητροπολίτης Κλεόπας, συνοδευόμενος από τον Πανοσιολ. Αρχιμανδρίτη κ. Βαρθολομαίο Ιατρίδη, Εφημέριο του Καθεδρικού Ναού Αγίου Γεωργίου Στοκχόλμης, μετέφερε στον Καρδινάλιο τις συγχαρητήριες ευχές της Α. Θ. Παναγιότητος, του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, ενώ, μαζί με εκπροσώπους ετέρων χριστιανικών δογμάτων και ομολογιών, ευχήθηκαν στον εορτάζοντα καρποφόρο συνέχιση της πολυεύθυνης διακονίας του.

Το Σάββατο προ της Χριστού Γεννήσεως, 23 Δεκεμβρίου 2023, μέλη της νεολαίας του Συλλόγου Ποντίων Στοκχόλμης «Εύξεινος Πόντος», συνοδευόμενα από τον Πρόεδρο του Συλλόγου κ. Ηλία Μανωηλίδη, έγιναν δεκτά στις εγκαταστάσεις του Μουσείου Ελληνοχριστιανικής Κληρονομιάς, στον Καθεδρικό Ναό Αγίου Γεωργίου Στοκχόλμης, όπου τους υπεδέχθη ο Σεβ. Μητροπολίτης Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας κ. Κλεόπας και προς τον οποίο έψαλαν τα πατροπαράδοτα κάλαντα.

Ο Ποιμενάρχης κ. Κλεόπας, αφού ευχαρίστησε τους νέους και τον Πρόεδρο του Συλλόγου για την ευγενική τους πρωτοβουλία, ευχήθηκε, όπως ο σαρκί νηπιάζων Κύριος, ευλογεί τα έργα του Συλλόγου, φωτίζει τα παιδιά μας και όπου κι αν βρισκόμεθα, να ομολογούμε το όνομα του τεχθέντος Κυρίου μας και να μην λησμονούμε τα έθη, τα έθιμα, τις παραδόσεις και τις ρίζες μας.

Στο τέλος, σε εγκάρδιο κλίμα, ο Σεβ. κ. Κλεόπας προσέφερε στους νέους γλυκίσματα των ημερών και τους ευχήθηκε για τη νέα χρονιά.

Του Σεβ. Μητροπολίτου Σουηδίας κ. Κλεόπα

Σ’ ένα κόσμο ταραγμένο, που απλώνεται παντού η καταχνιά από τις ακοές πολέμων και την τόση ακαταστασία παγκοσμίως, το μήνυμα των μακαρισμών “Μακάριοι οἱ εἰρηνοποιοί, ὅτι αὐτοί υἱοί Θεοῦ κληθήσονται”, από την επί του Όρους των Ελαιών ομιλία του Κυρίου μας, μοιάζει επίκαιρο, όσο ποτέ άλλοτε.

Απειλές από παντοδύναμες χώρες, που εκδαπανούν δισεκατομμύρια το χρόνο για εξοπλιστικά συστήματα – και δυστυχώς, όχι για την καταπολέμηση της φτώχιας, την παιδεία και τον πολιτισμό -, φέρνουν στον κόσμο μας αναταραχή και σκορπούν ένα πέπλο απελπισίας και απόγνωσης, επιβεβαιώνοντας την επικράτηση του κακού στον κόσμο.

Κατά την πρόσφατη ενασχόλησή μου και την μελέτη κειμένων του ιεραποστολικώς εργασαμένου στην Ιερά Μητρόπολη Σουηδίας και καταλιπόντος μνήμη χαρισματικού, ευσεβούς και εναρέτου κληρικού, του μακαριστού Αρχιμανδρίτου π. Ευσεβίου Βίττη, βρήκα επιστολές του Γέροντος προς τους ομογενείς στην Σκανδιναυΐα, όπου διαφαίνεται η ποιμαντική αγωνία του, αλλά και η θεολογική τοποθέτησή του επί του φαινομένου του κακού στον κόσμο.

Ο π. Ευσέβιος κατέληγε την δημοσιευθείσα συλλογή των εν λόγω ομιλιών του, υπό τον τίτλο “Κάθε μήνα – Ἕνα γράμμα γιά σένα”, ως εξής: “Σέ χαιρετῶ. Μέ πολλή καί θερμή ἀγάπη, ὁ ἀδελφός σου Ἑλλάδιος”.

Ο Γέροντας χρησιμοποιούσε το ψευδώνυμο “Ἑλλάδιος”, τα πρώτα χρόνια της παραμονής του στο ησυχαστήριό του, στο Ρέττβικ της Σουηδίας, αποφεύγοντας συστηματικώς την δημοσιότητα.

Παραθέτω αυτούσια την ομιλία του Γέροντος για το εν λόγω θέμα και θεωρώ ότι το μήνυμά του είναι επίκαιρο και διαχρονικό, μιμούμενος το παράδειγμα του Κυρίου μας, του Οποίου ο Ευαγγελικός λόγος παραμένει “χθές καί σήμερον ὁ αὐτός καί εἰς τούς αἰώνας”.

Ιδού η κατά πάντα επίκαιρη ομιλία του Γέροντος Ευσεβίου, αφιερωμένη στα Χριστούγεννα, του αυθεντικού και γνησίου αυτού Λευΐτου με την οσιακή τελευτή:

“Διαβάζοντας τήν ἱστορία τῶν γεγονότων πού συνδέονται μέ τή γέννηση τοῦ Ἰησοῦ, σταματοῦμε ἔκπληκτοι, ἀλλά καί γεμάτοι δίκαιη ἀγανάκτηση, μπροστά σ’ ἕνα γεγονός: Τή σφαγή τῶν ἀθώων νηπίων τῆς Βηθλεέμ (Ματθ. 2,16). Ὁ Ἡρώδης πάνω στήν τυφλή μανία του μή τυχόν χάση τό θρόνο του, σκότωσε ὅλα τά νήπια τῆς Βηθλεέμ καί τῶν περιχώρων της! Νόμιζε πώς ἔτσι θά σκότωνε σίγουρα καί τόν ὑποτιθέμενο ἀντίπαλό του. Καί προβάλλει ἡ δικαιολογημένη ἀπορία σου: Τί ἔφταιγαν τά ἀθῶα νήπια γιά νά σκοτωθοῦν χωρίς λόγο; Τί ἔφταιγαν οἱ φτωχές μανοῦλες τους νά τά χάσουν ἀπό τήν ἀγκαλιά τους κατ’ αὐτόν τόν ἀπάνθρωπο τρόπο; Καί γιατί ἐπέτρεψε ὁ Θεός τή φριχτή αὐτή ἀδικία καί τό ἀνήκουστο αὐτό κακούργημα;

Τό φυσικό καί ἐντελῶς αὐθόρμητο αὐτό ἐρώτημά σου μπορεῖ νά διευρυνθῆ καί νά περιλάβη ὅλο τόν πόνο τῶν ἀθώων καί τήν ἀδικία πού γίνεται στόν κόσμο αὐτόν. Καί ἀκόμα πιό πολύ: Τήν ὕπαρξη τοῦ κακοῦ, φυσικοῦ καί ἠθικοῦ, στόν κόσμο. Γιατί τά ἀνάπηρα παιδιά π.χ.; Γιατί τά θύματα τῶν αὐθαίρετων δικτατοριῶν καί ὁλοκληρωτισμῶν; Γιατί τά ἀπειράριθμα θύματα τῶν φυσικῶν καταστροφῶν; Γιατί οἱ πόλεμοι; Γιατί;…Γιατί;… Δέν τά βλέπει ὅλα αὐτά ὁ Θεός; Κι’ ἄν τά βλέπει γιατί δέν τά προλαβαίνει; Γιατί ἀνέχεται τήν ὕπαρξη τοῦ κακοῦ; Ποῦ εἶναι ἡ δικαιοσύνη, ἡ πρόνοια καί ἡ ἀγάπη του; Μήπως ὅλα αὐτά εἶναι μόνο φαντασίες; Μήπως δέν ὑπάρχει κἄν Θεός πού νά ἐνδιαφέρεται γιά τή σκληρή μοῖρα μας; Ἀμείληκτα, ἀλήθεια, αὐτά τά ἐρωτηματικά, πού θά μποροῦσαν νά γίνουν ἀμέτρητα.

Δέν εἴμαστε οὔτε ἐγώ οὔτε ἐσύ οἱ πρῶτοι πού τά θέτουμε. Ἀπασχόλησαν ἀνέκαθεν τό ἀνθρώπινο πνεῦμα καί τό σκανδάλισαν. Ὄχι μόνο σάν θεωρητικό πρόβλημα κάποιων ἀνθρώπων πού τό σκέφτονται στό γραφεῖο τους, ἀλλά σάν πρόβλημα ζωῆς, σάν φοβερή καί τραγική προσωπική δοκιμασία, σάν ἀπερίγραπτη τραγωδία ἀναρίθμητων ὑπάρξεων. Πολλά δυνατά πνεύματα ἀσχολήθηκαν μέ τό πρόβλημα αὐτό καί χιλιάδες εἶναι οἱ σελίδες, πού γράφτηκαν πάνω στό θέμα μέ πολύτιμες σκέψεις, στήν προσπάθειά τους νά ἀποσαφηνίσουν καί νά βροῦν κάποια ἀπάντηση. Θά ἦταν ἀστεῖο, ἄν ὄχι ἀνόητο, νά ἐπιχειρηθῆ ἐδῶ, ἀπάντηση στό πρόβλημα αὐτό μέσα στό στενώτατο χῶρο πού διαθέτουμε. Ὅμως θά προσπαθήσω νά διατυπώσω ὅ,τι οἱ φτωχές μου δυνάμεις καί ὁ στενός χῶρος ἐπιτρέπουν, τονίζοντας μερικές ἀπόψεις πού, ἐλπίζω, βοηθοῦν νά ἰδοῦμε τό θέμα μέ τό φῶς τῆς πίστης.

Ἡ θρησκευτική σκέψη καί βίωση ἀντιμετωπίζει τό θέμα τοῦ κακοῦ καί τοῦ πόνου ὑπό τίς διάφορες ἐπόψεις του. Ἀναφέρω ἐνδεικτικά μόνο τό περίφημο βιβλίο τοῦ Ἰώβ στήν Παλαιά Διαθήκη καί τούς Ψαλμούς 36, 48, 72. Οἱ ἱεροί συγγραφεῖς τους δέν διστάζουν νά ἐκφράσουν μέ τόν πιό ἐμφαντικό καί εἰλικρινῆ τρόπο τά συγκλονιστικά ἐρωτηματικά τους. “Ἐμοῦ δέ παρά μικρόν ἀσαλεύθησαν οἱ πόδες, παρ’ ὁλίγον ἐξεχύθη τά διαβήματά μου”, λέγει ὁ Ψαλμωδός. Κλονίσθηκα. Κόντεψα νά πέσω στό χάος, στό ἀπύθμενο βάραθρο τῆς ἀπιστίας καί ἀθεΐας, βλέποντάς τα αὐτά τά φοβερά ζητήματα μπροστά μου. Τά ἴδια περίπου λέει καί ὁ Ἰώβ στό 21^ο κεφάλαιο τοῦ ὁμωνύμου βιβλίου. Νομίζει κανείς πώς μιλοῦν σημερινοί ἄνθρωποι γεμᾶτοι ὁδύνη καί σπαραγμό μπρός στό κακό, τοῦ ὁποίου τίς φοβερές συνέπειες δοκιμάζουν στή ζωή τους.

Δέν εἶναι εὔκολο νά δοθῆ ἀπάντηση στό πρόβλημα τοῦ κακοῦ καί τῆς δοκιμασίας τῶν ἀθώων ἀνθρώπων. Εἶναι μᾶλλον βέβαιο, πώς ἡ ἀνθρώπινη σκέψη στέκει μπρός σ’ ἕνα βαθύτατο μυστήριο, στό ὁποῖο ἀδυνατεῖ νά εἰσδύση. Τό ὅτι π.χ. οἱ ἄδικοι, οἱ ψεῦτες, οἱ ἀπατεῶνες, οἱ ἐγκληματίες, οἱ εκμεταλλευτές, οἱ ἀδίστακτοι, οἱ θρασεῖς, οἱ ἀσυνείδητοι, οἱ ἀνήθικοι, οἱ δυνατοί τοῦ κόσμου αὐτοῦ εὐημεροῦν, τά ἔχουν ὅλα καλά καί δέν δοκιμάζουν τίς δυσκολίες τοῦ φτωχοῦ, τοῦ τίμιου, τοῦ εὐσυνείδητου, τοῦ ἠθικοῦ καί ἐνάρετου, εἶναι ἕνα γεγονός. Βασανίζονται οἱ ψυχές τῶν τελευταίων. Γιατί, ἀναρωτιοῦνται οἱ ἴδιοι, γιατί ἐκεῖνοι νά τά ἔχουν ὃλα καί οἱ καλοί νά δοκιμάζωνται καί μάλιστα σκληρά; Γιατί οἱ κάθε λογῆς αἱμοβόροι Ἡρῶδες νά χύνουν αἷμα ἀθώων καί ἀδυνάτων πλασμάτων; Δέν τούς ἰκανοποιεῖ ὅμως ἡ λύση: Ἀφοῦ ἔτσι εἶναι, ἄς γίνουμε κι’ ἐμεῖς τέτοιοι! Ἅν αὐτή ἦταν ἡ λύση τοῦ προβλήματος, δέν θά εἶχε τότε τήν τραγικότητα πού παρουσιάζει. Ὁ καθένας θά γινόταν ἁπλούστατα λιποτάκτης τῆς ἠθικότητας καί τῆς ἀρετῆς καί θά κατατασσόταν στό στρατόπεδο τῆς ἀτιμίας καί τῆς ἀσυνειδησίας. Τά ἐρωτηματικά θά κατέπαυαν ἴσως ἔτσι. Κι’ ὅλα θά πήγαιναν “καλά”. Αὐτό ὅμως δέν γίνεται. Μέ κανένα τρόπο. Οἱ ἐνάρετοι καί οἱ ἅγιοι ἄνθρωποι δέν δέχονται νά μεταπηδήσουν στό συφερτό τῶν διεφθαρμένων, τῶν ἀσεβῶν, τῶν ἄπιστων, ὅσο κι’ ἄν ὡρισμένοι ἀδύνατοι λιποταχτοῦν πότε πότε. Αὐτοί θέλουν νά μένουν σταθεροί στό στρατόπεδο τῶν ἀγωνιστῶν, τῶν τίμιων, τῶν εὐσυνειδήτων, τῶν παιδιῶν τοῦ Θεοῦ. Μά ἡ καρδιά σπαράζει στό θέαμα τοῦ κακοῦ. Τά ἀναρίθμητα “γιατί” τή συγκλονίζουν. Τί θά μποροῦσε λοιπόν νά λεχθῆ σ’ αὐτές;

Ἡ καθαρά ἀνθρώπινη λογική ἀντιμετώπιση τοῦ ζητήματος εἶναι καταδικασμένη σ’ ἀποτυχία. Ἡ μόνο ἀντιμετώπισή του εἶναι δυνατή ἐν πίστει. Μονάχα ἄν τό δῆ κανείς μέ τά μάτια τῆς πίστης καί τό μετρήση μέ τά μέτρα τοῦ Θεοῦ, μπορεῖ νά βρῆ τήν ἀπάντηση πού γαληνεύει τήν ταραγμένη καρδιά καί ἐπαναπαύει τήν ὅλη ὕπαρξη. Αὐτό κάνει ὁ Ψαλμωδός. Γιά νά ἰδῆ καθαρά τό ζήτημα καί γιά νά τό λύση σωστά νιώθει τήν ἀνάγκη νά φύγη ἀπό τόν φυσικό ἀνθρώπινο χῶρο. Μπαίνει γι’ αὐτό στό “ἁγιαστήριον” τοῦ Θεοῦ. Ἔρχεται σέ μυστική (ἐπί) κοινωνία μέ τόν Θεό καί προσπαθεῖ νά ἰδῆ μέ τό περισκόπιο τοῦ Θεοῦ τήν ὅλη κατάσταση (Ψαλμός 72, 25-28). Τό ἴδιο κάνει καί ὁ πιστός κάθε ἐποχῆς. Ἰδιαίτερα ὁ πιστός Χριστιανός. Ὁ Χριστιανός διαθέτει περισσότερα στοιχεῖα ἀπό τόν πιστό τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης. Μπροστά του ἐκτείνεται ὁ πάμφωτος ὁρίζοντας τῆς αἰωνιότητας, πού τόν φωτίζει ὁ αἰώνιος Λόγος-Χριστός. Μέ τό φῶς του Λόγου βλέπει ὅλα τά ζητήματα. Καί ἰδιαίτερα τό ἀκανθῶδες ζήτημα τοῦ κακοῦ καί τοῦ πόνου, πού μᾶς ἀπασχολεῖ ἐδῶ.”

(“ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟ ΚΑΚΟ (α) & (β)”. Ortodox Kyrkotidning, 100 (Nov.-Dec. 1974).)