Episcopal Encyclical for Holy Easter 2022

Reverend Fathers,

Honorable Civic and Community Leaders,

Dearly Beloved Stewards, Friends and Benefactors

of the Holy Metropolis of Sweden,


Beginning from tonight’s Resurrection vigil and henceforth, the Paschal paean proclaiming victory over death and Hades, the triumphant cry of “Χριστὸς Ἀνέστη – Christ is Risen” shall be joyously heard from our lips and those of the faithful all across the world!

Describing today’s feast of feasts and celebration of celebrations, the great Greek author Alexandros Papadiamantis characteristically notes that “The Church casts off its robes of mourning and dons its brilliant white vestments, thus reflecting the purity and radiance of the Angel who rolled away the stone sealing the entrance to the tomb”.

The Church celebrates and the faithful are filled with happiness and delight by the proclamation that “the Lord has Risen”! And this joy is multiplied by the testimony of St. Paul the Apostle to the Nations: “knowing that Christ having been raised from the dead, dies no more. Death no longer has dominion over him” (Rom. 6:9). Following the Resurrection of the Lord, we experience the human dimensions of this event; that is, its salvific reference toward mankind.

Over the past few weeks, the war in Ukraine has undoubtedly served as a source of pain and sorrow; a meeting with death that should not have occurred! We have witnessed people dying, children being left to grow up as orphans, victims of ethnic hatred, physical and spiritual anguish, brutality and irrationality, a climate of toxicity and perverse behavior. These are all conditions to which man is led when he turns his back on God and deifies himself.

In a sermon given just a few days ago, His All-Holiness Ecumenical Patriarch Bartholomew remarked very wisely that “a war never solves any problems, it only creates new ones”. The victims in war-torn Ukraine have their own cross to bear and are personifying St. Nectarios of Pentapolis’ characteristic adage: “The Cross is a part of my life”!

Having crucified ourselves together with Christ and having joined in the suffering of the our embattled fellow men and women who have been displaced from their homes and forced to flee as refugees, let us renew our hope through the empirical knowledge that the Risen Lord shall be the one Who will heal all these tragic events, that He shall grant the strength to overcome sorrows, the expectation of joy, and the indisputable promise of eternal life.

Surrounded as we are by the unwaning light of the Resurrection that “illuminates all” and lights up the universe from one end to the other, we are called to renew ourselves in the timeless values of life, peace, justice, and respect for the human person, and to share in the pain with those who are suffering, share in the grief with those who are mourning, and share our common spiritual home, the Church, with the refugees.

We are called to overcome whatever opposition or differences may exist between us and savor the singular gift of life, the journey to Emmaus together with the Risen Savior, and the earnest desire to be in communion with each another, love for our brethren all across the earth, devoid elitism and stereotyping, especially considering that “the others” are in reality our “alter ego”.

Let us hearken to the Lord’s command to “take courage, be of good cheer” and let us enjoy the Paschal feast, experiencing our personal Resurrection and victory against every evil, pain, and sorrow – and perhaps, against our very selves!

With all my paternal love and many Paschal wishes in the Risen Lord,

† Metropolitan Cleopas of Sweden and All Scandinavia


Εικόνες από τον Επιτάφιο 22/04/2022

Σήμερα Μεγάλη Παρασκευή, 22 Απριλίου 2022 με κατάνυξη και με μεγάλη συμμετοχή πιστών παρακολουθήσαμε την ακολουθία του Επιταφίου. Ψάλαμε όλοι μαζί τα εγκώμια της Μεγάλης Παρασκευής και κάναμε την περιφορά του Επιταφίου έξω από τον περίβολο του ναού.


Στολισμός Επιτάφιου, Μ. Παρασκευή 22/04/2022 10:00 το πρωΐ

Την Μ. Παρασκευή 22/04/2022 στις 10:00 το πρωΐ θα στολίσουμε τον Επιτάφιο στη S:ta Maria kyrkan. Όλοι είναι ευπρόσδεκτοι να συμμετέχουν στον στολισμό, και όποιος θέλει μπορεί να φέρει και δικά του λουλούδια.

Långfredagen den 22/04/2022 kl 10:00 på morgonen kommer vi att dekorera Epitafiet i S:ta Maria kyrkan. Alla är välkomna att vara med och ta med blommor och delta i utsmyckningen.


Επιβλητική τοιχογραφία Ένθρονης Παναγίας στον Καθεδρικό Ναό Στοκχόλμης

Το πρωΐ της Κυριακής των Βαΐων, 17 Απριλίου 2022, αμέσως μετά το πέρας της Αρχιερατικής Θείας Λειτουργίας, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας κ. Κλεόπας παρουσίασε στο τέλος της ομιλίας του προς το εκκλησίασμα, το νέο εικονογραφικό διάκοσμο του Καθεδρικού Ναού Αγίου Γεωργίου Στοκχόλμης.

Συγκεκριμένα, παρουσίασε την επιβλητική τοιχογραφία της Ένθρονης Παναγίας της Βρεφοκρατούσας, πλαισιωμένη από δέκα μικρούς και μεγάλους Προφήτες, διαστάσεων 6.50 Χ 4.20 μ., η οποία τοποθετήθηκε στις 12 Απριλίου ε.ε., στο κέντρο του υπερώου.

Η συγκεκριμένη αγιογραφική παράσταση είναι αντίγραφο της Ένθρονης Παναγίας της Βρεφοκρατούσας, του έτους 1664, του Εμμανουήλ Τζάνε.

Στην συνέχεια, παρουσιάστηκε και η έτερη εικόνα της Θεοτόκου, η οποία τοποθετήθηκε στα δεξιά του υπερώου και απεικονίζει την Αγία Σκέπη, βαστάζουσα την τιμία εσθήτα, πλαισιωμένη από δύο αγγέλους, διαστάσεων 2.34 Χ 2.70 μ..

Οι δύο αυτές αγιογραφίες ιστορήθηκαν από τους αδελφούς κ.κ. Μιχαήλ και Δημήτριο Ανδρούτσο και τον συνεργάτη τους κ. Σπυρίδωνα Μέτση.

Είχε προηγηθεί, τον Οκτώβριο του 2021, η τοποθέτηση 34 ακόμη τοιχογραφιών, από τους ίδιους αγιογράφους, στον ως άνω Καθεδρικό Ναό.


Impressive Fresco of the Enthroned Virgin Mary Installed at Stockholm Cathedral

On the morning of Palm Sunday, April 17, 2022, immediately after the conclusion of the Archieratical Divine Liturgy, His Eminence Metropolitan Cleopas of Sweden and All Scandinavia presented the new iconography ordaining of St. George Cathedral, at the end of his sermon.

Specifically, he presented the imposing fresco of the Enthroned Virgin Mary, surrounded by ten Prophets, measuring 6.50 x 4.20 m., which was installed on April 12 at the center of the upper chamber/balcony.

This iconography is a copy of the Enthroned Virgin Mary painted by Emmanuel Jane circa 1664.

Next, the other image of the Virgin Mary was presented, which was placed to the right of the balcony and depicts the Hagia Skepi/HolyProtection, carrying the vestibule gown, surrounded by two angels, measuring 2.34 x 2.70 m.

These two hagiographies were painted by Messrs. Michael and Dimitrios Androutsos and their collaborator Mr. Spyridon Metsis.

It was preceded by the installation of 34 more frescos in the aforementioned Cathedral in October 2021 by the same iconographers.


Metropolitan Cleopas of Sweden’s Palm Sunday 2022

St. George Cathedral of Stockholm

Reverend Fathers,

Honorable Civic and Community Leaders,

Dearly Beloved Stewards, Friends and Benefactors

of the Holy Metropolis of Sweden,

“Christ’s Kingdom is not of this world.” Unfortunately, this fact is precisely what was overlooked by the adoring crowds who welcomed Christ into Jerusalem in a never-before-seen enthusiasm. They thought that the time had arrived when Christ would overthrow the Roman rulers, replace Caesar and assume control of the empire.

Their understanding of the Kingdom of God was so misguided that they came to the point of crucifying Jesus just a few days later – the same person whom all of Jerusalem turned out to welcome with cries of Hosanna!

His earthly throne was set up by His countrymen at his sight of martyrdom, Golgotha. Earlier today, we heard a hymn saying that “those who previously praised you with palms, came afterwards to apprehend you with clubs.”

Christ’s arrival signals the freedom of people from the bonds of death. He relied on humility, self-sacrifice, and love, as His sole “weapons” in this “struggle for freedom.”

Sadly, even today, many continue to remain oblivious to this call to liberty and the “good news” of the Gospel that proclaim the establishment of this kingdom all across the world for all those desiring to become “citizens of heaven.” Like Dostoevsky says in the Brothers Karamazov, if the Lord were to appear today on earth in His former form, the rulers of this age would crucify Him once again!

Many people put forth the outdated argument that if God existed, there would not be any wars in the world, or so much injustice, sickness, and misfortune. But the real question is whether it is really God’s fault that people have strayed from His teachings? If only earthly leaders could accept Christ with love and simplicity, there would be no need for wars or domination. But whether these wars are fought with guns, bombs, or through the latest type of warfare – economic warfare – the absence of Christ guarantees misery for the victors and vanquished alike.

Do we really want Christ to act as a punisher? Do we envision Him to be a warlord with smart bombs? Certainly not. And more importantly – neither does He. God does not operate by imposing His will. God respects freedom and operates based strictly on love, not personal interest.

During this year’s Easter, the entire world is confronted by a spiritual challenge; the outbreak of war in Ukraine. It is painful, because it entails bloodshed between brothers. We pray for peace and reconciliation to prevail.

Because of the war, millions of people have been displaced in Ukraine and many refugees are fleeing to the nations of Europe, including the Northern Lands of Scandinavia.

During this tremendous humanitarian crisis, we will do our utmost as Orthodox Christians, to make them feel welcome and safe. All our parishes, throughout Scandinavia, will be available to them, to celebrate services in their own native language, following their church order and keeping up with their own traditions and customs. I believe that we all share the same sentiments of solidarity and we will respond in like manner.

Philoxenia, the Greek word for hospitality, is a virtue, and we intend to exercise it with all our means. We are waiting our Ukrainian brethren with open arms. It is our duty to do so, just as we were once welcome in the hospitable Northern Lands of Scandinavia and established ourselves here.

In closing, I would like to share with you a beautiful hymn that will be sung during tonight’s Nymphios/Bridegroom Service, written by Cosmas the hymnographer: “All will know you to be my disciples if you keep my commandments, the Lord told his friends, as He headed towards His Passion. Be at peace with one another and be humble, and by coming to know me, praise the Lord unto the ages.” Amen!


Ομιλία Σεβ. Μητροπολίτου Σουηδίας για την Κυριακή των Βαΐων

Καθεδρικός Ναός Αγίου Γεωργίου Στοκχόλμης

17 Απριλίου 2022

Σεβαστοί Πατέρες,

Εξοχώτατοι και Εντιμώτατοι Άρχοντες,

Αγαπητά Μέλη, Φίλοι και Ευεργέτες

της Ιεράς Μητροπόλεως Σουηδίας,

«Τήν ψυχωφελῆ πληρώσαντες Τεσσαρακοστήν» και στη λαμπρά και πανεπίσημη ταύτη ημέρα αξιωθέντες να φθάσουμε, εορτάζουμε σήμερα μία διπλή υποδοχή. Η πρώτη ασφαλώς, είναι η θριαμβευτική είσοδος του Κυρίου μας στα Ιεροσόλυμα, όπως μάς την παρουσίασε το σημερινό Ευαγγελικό ανάγνωσμα.

Εισέρχεται ο Κύριος στην «πόλιν τοῦ βασιλέως», «ἐπί πώλου ὄνου καθεζόμενος». Ο δρόμος είναι στρωμένος με ρούχα και κλαδιά. Ο κόσμος κρατά στα χέρια του τα «βαΐα τῶν φοινίκων». Και τότε «ἐσείσθη πᾶσα πόλις» (Ματθ. 21,10) από τον ενθουσιασμό και τις φωνές προσκυνητών, που υμνούσαν το νέο βασιλιά του Ισραήλ: «Ὡσαννά, εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου, ὁ βασιλεύς τοῦ Ἰσραήλ» (Ἰωάν. 12,13).

Η πομπή φθάνει στο Ναό του Σολομώντος. Εδώ όμως οι φωνές που ακούγονται είναι παράξενες. Νομίζει κανείς ότι έρχονται από έναν άλλο κόσμο. Είναι οι φωνές των μικρών παιδιών: «Ὠσαννά, τῷ Υἱϊῷ Δαυίδ».

Οι Φαρισαίοι αγανακτούν και ρωτούν τον Κύριο, αν ακούει τί ψάλλουν τα παιδιά. Και ο Ιησούς απαντά: «οὐδέποτε ἀνέγνωτε, ὅτι ἐκ στόματος νηπίων καί θηλαζόντων κατηρτίσω αἶνον»; (Ματθ. 21,16).

Τί σκέψεις όμως γεννά στον καθένας μας η θριαμβευτική υποδοχή του λαού; Γνωρίζουμε ότι ο ίδιος αυτός λαός, μετά από λίγες ημέρες, θα αλλοιώσει τη δοξολογική πρσφώνηση «Ὠσαννά, εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος», σε ένα παθιασμένο, γεμάτο διαστροφικό μίσος: «Σταύρωσον, σταύρωσον αὐτόν» (Ἰωάν. 19,6)

Γιατί όμως αυτή η τόσο απότομη μεταστροφή του λαού; Ο λαός, «οἱ ὄχλοι», είναι το απρόσωπο πλήθος των ανθρώπων. Είμαστε, ίσως, όλοι εμείς που, πολύ επιφανειακά, δεχόμαστε το μήνυμα της αλήθειας του Ευαγγελίου και δεν το αφήνουμε να διαποτίσει τον εσωτερικό μας κόσμο και να μάς μεταμορφώσει.

Συνδεόμαστε προσωπικά, μέσω των Ι. Μυστηρίων της Εκκλησίας μας, με το ολοζώντανο πρόσωπο του Κυρίου μας, εν τω συνδέσμω της αγάπης;

Μήπως δικαιολογείται η «σιωπή» και η «απουσία» του Θεού από το σύγχρονο κόσμο; Μήπως, επειδή επιμένουμε στις δικές μας σκέψεις και αντιλήψεις, την αυτάρκειά μας; Μήπως, εξορίσαμε το Θεό από τη ζωή μας και κάναμε τη γη να βασανίζεται, να πονά και να ματώνει;

Πόσο εύγλωττες και αληθινές είναι για την εποχή μας οι φωνές του Ευαγγελιστή και του Προφήτη αντίστοιχα: Ο Ιησούς «ἐν τῷ κόσμῳ ἦν καί ὁ κόσμος αὐτόν οὐκ ἔγνω. Εἰς τά ἴδια ἦλθεν καί οἱ ἴδιοι αὐτόν οὐ παρέλαβον» (Ἰωάν. 1, 10-11). Και, «Ἀκοῇ ἀκούσατε καί οὐ μή συνῆτε καί βλέποντες βλέψετε και οὐ μή ἴδετε, ἐπαχύνθη γάρ ἡ καρδία τοῦ λαοῦ τούτου…» (Ἠσαΐας 6, 9-10).

Διανύουμε, αδελφοί μου, τον 21ο αιώνα, καυχόμεθα για τα επιτεύγματα της επιστήμης, την πρόοδο του πολιτισμού, το απόγειο της τεχνολογίας και των μέσων επικοινωνίας κι όμως, εν έτει 2022, ξαναζούμε το θλιβερό γεγονός και τις συνέπειες του πολέμου, που διεξάγεται στην Ουκρανία.

Γινόμαστε μάρτυρες της παραφροσύνης που καταδυναστεύει την ψυχή και τη συνείδηση και αφήνει πίσω κατόμβες αθώων θυμάτων και οδηγεί στο δρόμο της ξενιτιάς και του ξεριζωμού χιλιάδες ανθρώπους.

Παρά τη θλίψη των ημερών, εξαιτίας όλων αυτών των αρνητικών γεγονότων που βιώνουμε, ανοίγεται μπροστά μας ένα παράθυρο ελπίδος, ένας αληθινός και σωτήριος δρόμος υποδοχής και αποδοχής του Κυρίου: είναι ο τρόπος που τα παιδιά υποδέχονται τον Ιησού. Σήμερα τα παιδιά γίνονται οι δάσκαλοί μας!

Κι εμείς, σήμερα, όσοι βρισκόμαστε συμπροσευχόμενοι στον Καθεδρικό Ναό του Μεγαλομάρτυρος Αγίου Γεωργίου του Τροπαιοφόρου, αξιωνόμαστε, όπως εισαγωγικά αναφέραμε, και μιας δεύτερης υποδοχής. Συνεχίζοντας τον αγιογραφικό διάκοσμο του Καθεδρικού Ναού, σας προσκαλώ τώρα, να στρέψετε τα βλέμματά σας στο υπερώον, και συγκεκριμένα στο μέσον αυτού, και να ατενίσετε την νέα, όντως επιβλητική, τοιχογραφία της Ένθρονης Παναγίας της Βρεφοκρατούσας, διαστάσεων 6.50 Χ 4.20 μ., η Οποία θα μας ευλογεί και θα μας σκέπει όλους από εκεί ψηλά.

Θα διαπιστώσετε, επίσης, ότι η Παναγία είναι πλαισιωμένη από δέκα Προφήτες, οι οποίοι προανήγγειλαν το γεγονός του Ευαγγελισμού και της Ενσαρκώσεως του δευτέρου Προσώπου της Αγίας Τριάδος.

Η συγκεκριμένη αγιογραφική παράσταση είναι αντίγραφο της Ένθρονης Παναγίας της Βρεφοκρατούσας, του έτους 1664, του Εμμανουήλ Τζάνε.

Σας παρουσιάζω και την δεύτερη εικόνα της Κυρίας Θεοτόκου, η οποία τοποθετήθηκε στα δεξιά του υπερώου και απεικονίζει την Αγία Σκέπη, βαστάζουσα την τιμία εσθήτα, πλαισιωμένη από δύο αγγέλους, διαστάσεων 2.34 Χ 2.70 μ..

Οι δύο αυτές αγιογραφίες ιστορήθηκαν από τους αδελφούς κ.κ. Μιχαήλ και Δημήτριο Ανδρούτσο και τον συνεργάτη τους κ. Σπυρίδωνα Μέτση.

Είχε προηγηθεί, όπως θα ενθυμείσθε, τον περσυνό Οκτώβριο, η τοποθέτηση 34 ακόμη τοιχογραφιών, από τους ίδιους αγιογράφους.

Υποδεχόμενοι, λοιπόν, μαζί με τον εισερχόμενο στην Αγία Πόλη Μεσσία, Λυτρωτή, Σωτήρα και Ευεργέτη των ψυχών ημών, τις τοιχογραφίες της Κυρίας Θεοτόκου, της Υπερμάχου Στρατηγού του Γένους μας, κι ας την παρακαλέσουμε προσευχητικώς: «Ὑπό τήν σήν εὐσπλαγχνίαν καταφεύγομεν, Θεοτόκε, τάς ἡμῶν ἱκεσίας, μή παρίδης ἐν περιστάσει, ἀλλ’ ἐκ κινδύνων λύτρωσαι ἡμᾶς, μόνη Ἀγνή, μόνη εὐλογημένη».

Ας έχουμε την ευχή και προστασία Της, δεόμενη, ως Γοργοεπήκοος, υπέρ της ειρήνης του σύμπαντος κόσμου και της αμέσου καταπαύσεως του πυρός στην Ουκρανία! Αμήν.


Συνέντευξη Μητροπολίτη Κλεόπα στο μεγαλύτερο Σουηδικό Κανάλι (SVT)

Το πρωΐ της 14ης Απριλίου 2022, ο Σεβ. Μητροπολίτης Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας κ. Κλεόπας παραχώρησε συνέντευξη στη δημοσιογράφο κ. Biserka Borisova, στο μεγαλύτερο τηλεοπτικό κανάλι της Σουηδίας, το SVT.

Η συνέντευξη προβλήθηκε αυθημερόν, στα βραδινά δελτία ειδήσεων, και αφορούσε τον εορτασμό του Πάσχα στην ομογένεια της Σουηδίας, καθώς και τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις χιλιάδες των προσφύγων που καταφεύγουν στη Σκανδιναυΐα.

Metropolitan Cleopas’ Interview on the largest Swedish Channel (SVT)

On the morning of April 14, 2022, His Eminence Metropolitan Cleopas of Sweden and All Scandinavia gave an interview to the journalist and reporter Ms. Biserka Borisova, on the largest television channel in Sweden, SVT.

The interview was aired the same day, in the evening news, and focused on the celebration of Easter in the Greek Community of Sweden, as well as the war in Ukraine and the thousands of refugees who are fleeing to Scandinavia.

The complete stream is here: https://www.svtplay.se/video/34967955/lokala-nyheter-stockholm/svt-nyheter-stockholm-14-apr-18-33-1?info=visa // watch video from 06:53


Επίσκεψη νέου Πρέσβεως της Κύπρου στον Μητροπολίτη Σουηδίας

Το πρωΐ της Τετάρτης, 13ης Απριλίου 2022, ο Σεβ. Μητροπολίτης Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας κ. Κλεόπας υπεδέχθη στην έδρα της Επαρχίας του, στην Στοκχόλμη, τον νέο Πρέσβυ της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Σουηδία, Εξοχώτατο κ. Σόλωνα Σάββα.

Ο Ποιμενάρχης υπεδέχθη με πολλή χαρά τον υψηλό επισκέπτη, τον ξενάγησε στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Γεωργίου, τον ενημέρωσε για τα έργα αποκαταστάσεως που πραγματοποιούνται σ᾽ αυτόν και τον δέχτηκε σε ακρόαση στο Μουσείο Ελληνοχριστιανικής Κληρονομιάς.

Εκεί, τον συνεχάρη για την ανάληψη των νέων του καθηκόντων, του ευχήθηκε επιτυχία στο έργο του και του διεβίβασε τις πατρικές ευχές της Α. Θ. Παναγιότητος, του Οικουμενικού Πατριάρχου κ. κ. Βαρθολομαίου.

Κατόπιν, τον ενημέρωσε για την έκταση και τις χώρες που περιλαμβάνει η Ιερά Μητρόπολις ως Εξαρχία του Οικουμενικού Πατριαρχείου, για το όλο έργο που επιτελείται σε κάθε μία από αυτές, ενώ δεν παρέλειψε να αναφέρει την αγαστή συνεργασία του με τους προκατόχους του κ. Σάββα, αλλά και τους λοιπούς Πρέσβεις της Κύπρου σε ολόκληρη την Σκανδιναυΐα.

Ακολούθως, ο κ. Πρέσβης ευχαρίστησε τον Σεβασμιώτατο για την υποδοχή και την ενημέρωση και ζήτησε την προσευχητική του συμπαράσταση στα νέα του πολυεύθυνα καθήκοντα, ενώ αντηλλάγησαν εκατέρωθεν ευχές για τις επερχόμενες ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδος και του Πάσχα.

Ο Μητροπολίτης Κλεόπας προσέφερε στον κ. Σάββα τις πρόσφατες εκδόσεις της Ιεράς Μητροπόλεως Σουηδίας, ευγενή προσφορά της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, και Σουηδικά πασχαλινά γλυκά.


Ομιλία Μητροπολίτου Σουηδίας Κλεόπα στο “Κυριακάτικο Αφιέρωμα” στους Πενθούντες



Αγαπητοί μου Αδελφοί,

Σήμερα, τελευταία Κυριακή της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής, αξιωνόμαστε, να πραγματοποιήσουμε το 6ο κατά σειρά “Κυριακάτικο Αφιέρωμα” και μάλιστα, μ᾽ ένα ιδιαίτερο περιεχόμενο, αφού θα αναφερθούμε στους πενθούντες.

Ασφαλώς, το πένθος είναι αναπόσπαστο μέρος της ζωής μας, όσο κι αν θέλουμε να παραβλέπουμε το γεγονός του θανάτου, το οποίο είναι και το μόνο βέβαιο από τη στιγμή που ερχόμαστε στη ζωή.

Αφορμή για τη σημερινή μας ομιλία, παρά το καταρτισμένο πρόγραμμα, μάς έδωσε η πρόσφατη συνομιλία μας με τους γονείς, τους παππούδες και ένα από τα παιδιά μιας οικογένειας, που έχασε ένα παιδί τους και ασφαλώς η αμοιβαία επιθυμία μας για τη συνάντηση αυτή.

Βλέπετε ότι τα ιερατικά μας καθήκοντα δεν περιορίζονται μόνο σε κάποιες ώρες της Κυριακής, όσο δηλαδή διαρκεί η Θεία Λειτουργία, αλλά είναι μία καθημερινή διακονία προς τους εν ανάγκη και θλίψη ευρισκομένους αδελφούς μας.

Ερωτήματα και απαντήσεις, τα οποία απασχολούν τον κάθε άνθρωπο, τέθηκαν στη συζήτηση αυτή. Κυρίως από τη μητέρα, η οποία, πρέπει να σημειώσουμε, ότι ούτε μια στιγμή δεν ψιθύρισε ένα γιατί στο Θεό που επέτρεψε κάτι τέτοιο, αλλά αντίθετα η ομολογία ενός μεγαλείου ψυχής από ένα παιδί που φαίνεται ότι ήρθε σ᾽ αυτό τον κόσμο, για να διδάξει και να αποκαλύψει το μεγαλείο του Θεού, ακόμα και μέσα από την ασθένεια.

Στη συνάντηση αυτή, ασφαλώς αναφερθήκαμε στην περίπτωση του Ιώβ, ο οποίος είδε τα παιδιά του να πεθαίνουν, την ίδια στιγμή, από την πτώση της στέγης του σπιτιού τους. Ο Ιώβ δεν γόγγυσε και δεν δυσανασχέτησε, αλλά, μέσα στη συμφορά του, είπε τα χαρακτηριστικά λόγια, που αποτελούν μάθημα για όλους: “Ὁ Κύριος ἔδωκε, ὁ Κύριος ἀφείλετο, ὡς τῷ Κυρίῳ ἔδοξε, οὕτω καί ἐγένετο. Εἴη τό ὄνομα Κυρίου εὐλογημένον εἰς τούς αἰώνας.”

Επίσης, η μητέρα των επτά Μακκαβαίων παίδων, βλέποντας να οδηγούνται τα παιδιά της στο μαρτύριο, δεν στέναξε, αλλά τους προέπεμψε με ευχαριστίες στο Θεό!

Στη συνέχεια της συζήτησης τέθηκαν ερωτήματα από τη μητέρα και την αδελφή του νεαρού, για τις απαντήσεις προς τις οποίες βασιστήκαμε σ᾽ ένα βιβλίο, που συνέγραψε ο προσφιλής και πολυθαύμαστος Άγιος Νεκτάριος Πενταπόλεως, το 1901, με τίτλο: “Μελέτη περί τῆς ἀθανασίας τῆς ψυχῆς καί περί τῶν ἱερῶν Μνημοσύνων”.

Ρώτησε, λοιπόν, η μητέρα. “Και τώρα, πού βρίσκεται το παιδί μου;” Νομίζω ότι το ερώτημα αυτό απασχολεί κάθε άνθρωπο, που έχει χάσει ένα ή περισσότερα συγγενικά ή φιλικά του πρόσωπα. Αντλούμε την απάντηση από το κείμενο του αγίου, στο οποίο, μεταξύ άλλων, αναφέρει ότι “η αθανασία της ψυχής είναι αυτή που τον ανέδειξε σε αυτή την περιωπή και την βρίσκει ο άνθρωπος, εξετάζοντας τον εαυτό του, απ᾽ όπου αντλεί μία δύναμη, που δείχνει ότι ο άνθρωπος αναπτύσσεται και ολοκληρώνεται, η δε ολοκλήρωση, μέσα από τις αλήθειες της πίστεως, οδηγεί την ψυχή στην άπειρη τελειότητα.”

Αφού, λοιπόν, μιλήσαμε για την αθανασία της ψυχής, το επόμενο ερώτημα είχε να κάνει με τα ιερά μνημόσυνα και πώς αυτά ωφελούν την ψυχή. Ξεκινήσαμε την απάντηση μας έχοντας ως βάση την Αγία Γραφή και συγκεκριμένα τα εδάφια που αναφέρουν: “πορεύομαι ἐτοιμάσαι ὑμῖν τόπον, ἵνα ὅπου εἰμί ἐγώ καί ὑμεῖς ἦτε” (Ιωάν, 14,3) και το συναφές που αναφέρει ότι: “ὅπου εἰμί ἐγώ καί ὁ διάκονος ὁ ἐμός ἔσται” (Ιωάν. 12,26).

Στη συνέχεια, αναφέραμε τη διδασκαλία της Εκκλησίας για την πνευματική κοινωνία μεταξύ αυτών που έφυγαν από τον κόσμο αυτό και ανήκουν στη θριαμβεύουσα Εκκλησία και όσων συνεχίζουμε τον καθημερινό αγώνα και αποτελούμε τη στρατευομένη Εκκλησία. Και οι δύο ομού αποτελούμε την Εκκλησία του Χριστού. Επομένως, κατά την προαναφερθείσα μελέτη του Αγίου Νεκταρίου, “ο θάνατος δεν έχει αλλάξει τις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων, παρά μόνο κατά τον τρόπο, αφού έχει μεταβάλλει το κατ’ αίσθησιν στο υπέρ αίσθησιν”.

Συναφής, βεβαίως, προς αυτούς τους λόγους είναι και ο του αποστόλου Παύλου, που αναφέρει: “ἐάν τε ζῶμεν, ἐάν τε ἀποθνήσκωμεν, τοῦ Κυρίου ἐσμέν” (Ρωμ. 14,7-8). Από αυτούς και μόνο τους λόγους, φαίνεται η ωφέλεια προς τις ψυχές από την τέλεση των ιερών μνημοσύνων, η οποία συγχρόνως προκύπτει και από τη Σταυρική Θυσία του Κυρίου μας, που έγινε υπέρ της του κόσμου ζωής και σωτηρίας.

Μετά απ᾽ αυτή τη σύντομη αναφορά, ακολούθησε η ερώτηση της αδελφής του νεαρού: “Πού βρίσκεται τώρα ο αδελφός μου;” Με αφορμή το ως άνω ερώτημα, αναπτύξαμε και καταθέτουμε προς όλους τη διδασκαλία της Εκκλησίας μας περί της μέσης καταστάσεως των ψυχών. Η κατάσταση αυτή καλείται μέση, αφού οι ψυχές δεν έχουν λάβει την τελεία ανταπόδοση, ούτε της αρετής ούτε της κακίας. Επομένως, προαπολαμβάνουν την ένωση με το Θεό ή τη στέρηση αυτής της επικοινωνίας. Άρα, η ψυχή μετά το θάνατο δεν μπορεί να φροντίσει για τη μετάνοια και να απαλλαγεί από τα άλυτα δεσμά του άδη, αλλά οι Θείες Λειτουργίες, οι προσευχές των οικείων και των δικαίων και οι ελεημοσύνες, μπορούν να γίνουν πρόξενοι σωτηρίας και ελευθερίας από τα δεσμά του άδη.

Ο Μέγας Βασίλειος, στους παρηγορητικούς του λόγους, διδάσκει ότι ο άνθρωπος πρέπει να έχει σώφρονα λογισμό. Όπως και σε στιγμές ευτυχίας να ορίζει τα μέτρα, έτσι και στον καιρό της θλίψης να θυμάται ότι η ζωή είναι γεμάτη από πάθη, συμφορές και θλίψεις. Μάλιστα, όταν κάποιος νέος φύγει από τη ζωή, ο της Καισαρείας Ιεράρχης μάς διδάσκει ότι είναι ευεργετημένος, διότι δεν έκανε κακό στη ζωή του, δεν έμπλεξε σε δολοπλοκίες, δε φάνηκε αγνώμων και γενικά δε σπιλώθηκε από αμαρτίες, αλλά έφυγε καθαρότερος. Όπως λέει κι ο ιερός ψαλμωδός για τους καλλίνικους μάρτυρες, δεν τους έκρυψε η γη, αλλά τους υποδέχθηκε ο ουρανός.

Αδελφοί μου,

Κλείνοντας το μικρό αυτό αφιέρωμα στους πενθούντες, ας θυμηθούμε ότι όλα στους ανθρώπους είναι δάνειο, που θα επιστραφεί στο Θεό. “Τοῦ Κυρίου ἡ γή καί τό πλήρωμα αὐτῆς, ἡ οἰκουμένη καί πάντες οἱ κατοικούντες ἐν αὐτῇ.” Γνωρίζοντας την ασθένεια της ανθρώπινης φύσης και το γεγονός ότι δεν είναι δυνατό να υπάρξει άνθρωπος που θα ζήσει χωρίς να αμαρτήσει, η Εκκλησία προσεύχεται, παρακαλεί, ικετεύει το φιλάνθρωπο Θεό για τα κεκοιμημένα παιδιά της, ενώ θεωρεί υποχρέωσή της την τέλεση ιερών μνημοσύνων από τους ζώντες, για την ωφέλεια των κεκοιμημένων.

Το φρόνημα, λοιπόν, της Εκκλησίας, από τους Αποστολικούς χρόνους μέχρι σήμερα, είναι ορθό και δίκαιο, αφού ο Χριστός ήλθε για να σώσει το ανθρώπινο γένος και όσους έζησαν πιστά κι ενάρετα, πριν τον ερχομό Του. Η ενσάρκωση του Χριστού έγινε εξαιτίας της έλλειψης αγάπης προς το Θεό και με αυτό τον τρόπο διαλύθηκε το μεσότοιχο, που χώριζε Θεό και άνθρωπο.

Από το σημερινό “Κυριακάτικο Αφιέρωμα”, ας διδαχθούμε ότι δεν πρέπει να ξεχνούμε όσους φεύγουν από κοντά μας, αφού καθώς μνημονεύονται στο άγιο δισκάριο, είναι ζώντες εν Χριστώ, όσο δε γι’ αυτούς που παραμένουν στον κόσμο και καλούνται να σηκώσουν το βάρος του πένθους, ας θυμούνται τους λόγους των μακαρισμών: “Μακάριοι οἱ πενθοῦντες, ὅτι αὐτοί παρακληθήσονται”! Αμήν.

+ Ο Σουηδίας Κλεόπας

Καθεδρικός Ναός Αγίου Γεωργίου Στοκχόλμης Κυριακή, 10 Απριλίου 2022