Ο Σεβ. Μητροπολίτης Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας κ. Κλεόπας, εκπροσωπώντας την Α. Θ. Παναγιότητα, τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο, μετέβη στις πόλεις Sevettijärvi της Φινλανδίας και Kirkenes της Νορβηγίας, από την Τετάρτη, 21 Αυγούστου, έως την Δευτέρα, 26 Αυγούστου 2024, για να συμμετάσχει στους εορτασμούς και τις εκδηλώσεις μνήμης της 75ης επετείου από την επανεγκατάσταση των Skolt Sámi στις περιοχές Sevettijärvi, Keväjärvi και Nellim, μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Οι Skolt Sámi είναι ο μόνος αναγνωρισμένος Ορθόδοξος αυτόχθων πληθυσμός στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το καθεστώς των αυτόχθονων πληθυσμών αναγνωρίστηκε επισήμως από το Φινλανδικό Σύνταγμα, το 1995.

Ο Μητροπολίτης Κλεόπας μετέβη αεροπορικώς στο Ελσίνκι, το βράδυ της Τετάρτης, 21^ης Αυγούστου ε.ε. και το πρωΐ της επομένης, Πέμπτη, 22 Αυγούστου ε.ε., συναντήθηκε στο αεροδρόμιο με τον Σεβ. Αρχιεπίσκοπο Ελσινκίου και πάσης Φινλανδίας κ. Λέοντα, όπου μετέβησαν μαζί αεροπορικώς στην πόλη Ivalo και στην συνέχεια οδικώς στην πόλη Inari, με μία στάση για γεύμα στο ξενοδοχείο Kultahippu.

Η συνοδεία του Αρχιεπισκόπου Λέοντος αποτελείτο από τον Αρχιδιάκονό του, Ιερολογιώτατο κ. Andreas Salminen και τον Θεολογικό Γραμματέα του, Ελλογιμώτατο Δρ. Jelisei Heikkilä.

Το βράδυ της ιδίας, οι ανωτέρω δείπνησαν στο Wilderness Hotel Inari. Στο δείπνο, συμμετείχαν, επίσης, ο Εφημέριος της περιοχής Rovaniemi, Αιδεσιμ. Πρωτοπρεσβύτερος κ. Jaakko Vainio, ο εφησυχάζων Ιερεύς, Αιδεσιμ. Πρωτοπρεσβύτερος κ. Rauno Pietarinen, και ο Επικεφαλής των Skolt Sámi, Εντιμ. κ. Veikko Feodoroff.

Ο Αρχιεπίσκοπος Λέων προσέφερε στον Μητροπολίτη Κλεόπα και στον κ. Feodoroff από ένα αντίτυπο του Αναμνηστικού Τόμου, που εξέδωσε η Ι. Αρχιεπισκοπή Φινλανδίας, με τίτλο, «A Century of Union», για τους εορτασμούς της 100ετηρίδος από της εκχωρήσεως της Αυτονομίας στην Ιερά Αρχιεπισκοπή, από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, οι οποίοι πραγματοποιήθηκαν από 8^ης έως 12^ης Σεπτεμβρίου 2023, παρουσία του Οικουμενικού Πατριάρχου.

Ο Μητροπολίτης Κλεόπας ευχαρίστησε τον Αρχιεπίσκοπο Λέοντα και του προσέφερε αντίγραφο Αθηναϊκού αγαλματιδίου, από τον εκθεσιακό χώρο του νέου Μουσείου της Ακροπόλεως και την εσχάτως εκδοθείσα, από την Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος, μελέτη του, με τίτλο: «Ἡ ἱεραποστολική διακονία τοῦ Ἀρχιμανδρίτου Εὐσεβίου Βίττη εἰς τήν Σκανδιναυΐαν 1965-1980».

Το πρωΐ της επομένης, Παρασκευή, 23 Αυγούστου ε.ε., οι αρχιερείς με την συνοδεία τους μετέβησαν στην Βουλή των Sámi, όπου τους υπεδέχθη η Πρόεδρος, Ευγεν. κ. Pirita Näkkäläjärvi, η οποία παρέθεσε γεύμα προς τιμήν τους στο εστιατόριο Čaiju και τους ξενάγησε στους χώρους της Βουλής. Το Κοινοβούλιο Sámi είναι το ανώτατο πολιτικό τους όργανο στην Φινλανδία, που τους εκπροσωπεί, σε εθνικό και διεθνές επίπεδο.

Η κ. Näkkäläjärvi πληροφόρησε τους επισκέπτες της, ότι η Κοινότης των Sámi περιλαμβάνει περί τα 100.000 μέλη, τα οποία ζουν στην Νορβηγία (50.000), στην Σουηδία (30.000), στην Φινλανδία (12.000) και στην Ρωσία (2.000).

Ο Μητροπολίτης Κλεόπας διεβίβασε τις εγκάρδιες ευχές του Οικουμενικού Πατριάρχου και ενημέρωσε την Πρόεδρο για τις πρωτοβουλίες του “Πράσινου” Πατριάρχου, σε διεθνές επίπεδο, για την προστασία του περιβάλλοντος.

Ακολούθησε ξενάγηση των επισκεπτών στο Μουσείο “Sámi Museum and Nature Center SIIDA” από την Διευθύντριά του, Ευγεν. κ. Taina Máret Pieski και η μετάβασή τους, ακολούθως, στην πόλη Sevettijärvi, όπου στον Ορθόδοξο Ι. Ναό της πόλεως ετελέσθη ο Ακάθιστος Ύμνος, προς τιμήν του Αγίου Τρύφωνος της Pechenga και στην συνέχεια εορταστικό πρόγραμμα από τους μαθητές του σχολείου της πόλεως, στην αίθουσα εκδηλώσεων του ως άνω σχολείου.

Την εν λόγω ιερά ακολουθία τέλεσαν οι Κληρικοί της Ι. Αρχιεπισκοπής Φινλανδίας, Αιδεσιμ. Πρωτοπρεσβύτεροι κ.κ. Marko Patronen, Jaakko Vainio, Φωκάς (Tuukka) Rantanen και Θεόδωρος (Heikki) Harvola. Παρόντες ήσαν και 100 προσκυνητές, οι οποίοι προσήλθαν, με δύο πούλμανς, από τις Φινλανδικές πόλεις Κουόπιο και Όουλου.

Τους ύμνους, σε όλες τις ιερές ακολουθίες, έψαλλε στην Φινλανδική, Ελληνική και Sámi, δεκαμελής χορωδία, υπό την διεύθυνση της Πρεσβυτέρας Disa Piispa-Harvola.

Το βράδυ της ιδίας, οι επισκέπτες μετέβησαν οδικώς από το Sevettijärvi στην πόλη Kirkenes της Νορβηγίας, όπου διανυκτέρευσαν εκείσε.

Το πρωΐ της επομένης, Σάββατο, 24 Αυγούστου ε.ε., άπαντες οι ανωτέρω μετέβησαν στον τύμβο, όπου φυλάσσονται τα οστά των μακαρία τη λήξει γενομένων Ορθοδόξων μελών της Κοινότητος των Skolt Sámi, εψάλη δε τρισάγιον από τον Αιδεσιμ. Πρωτοπρεσβύτερο κ. Jaakko Vainio και τον Ιερολογ. Διάκονο κ. Artturi Hirvonen.

Eν συνεχεία, πεζή, αφού έγινε στάσις των προσκυνητών στο ιστορικό Παρεκκλήσιο του Αγίου Γεωργίου, ο Σεβ. Μητροπολίτης Όουλου κ. Ηλίας, με τους ως άνω κληρικούς, τέλεσε τον καθαγιασμό των υδάτων του ποταμού Nhávdánjohka.

Ακολούθησε ξενάγησις στο Μουσείο “Ä´vv Skolt Sami” από την Διευθύντριά του, Ευγεν. κ. Hanna-Maaria Kiprianoff, παρουσίασις μουσικού προγράμματος, με παραδοσιακή μουσική στην γλώσσα των Sámi και γεύμα στο εστιατόριο “Sanila reindeer Ranch”.

Το απόγευμα της ιδίας, άπαντες μετέβησαν οδικώς στην πόλη Keväjärvi, όπου ο Σεβ. Μητροπολίτης Σουηδίας κ. Κλεόπας χοροστάτησε στην ακολουθία που ετελέσθη, προς τιμήν πάντων των εν Lapland αγίων, στο Παρεκκλήσιο των Αγίων Boris και Glebs, με την συμμετοχή των ανωτέρω Κληρικών της Ι. Αρχιεπισκοπής Φινλανδίας.

Ακολούθως, άπαντες οι συμμετέχοντες στο εν λόγω προσκύνημα, μετέβησαν οδικώς στην πόλη Nellim, όπου δείπνησαν και διανυκτέρευσαν, αφού προηγήθηκε η τέλεση των ιερών ακολουθιών του Εσπερινού και του Όρθρου, κατά το Σλαυωνικό Τυπικό, στον Ιερό Ναό Αγίας Τριάδος και Αγίου Τρύφωνος, από τον Σεβ. Μητροπολίτη Όουλου κ. Ηλία, τους Πρεσβυτέρους π. Marko Patronen, π. Jaakko Vainio, π. Tuukka Rantanen, π. Heikki Harvola και τον Διάκονο Artturi Hirvonen.

Το πρωΐ της επομένης, Κυριακή, 25 Αυγούστου ε.ε., ετελέσθη υπαίθρια τρισαρχιερατική Θεία Λειτουργία, προεξάρχοντος του Σεβ. Μητροπολίτου Σουηδίας κ. Κλεόπα, με την συμμετοχή του Σεβ. Μητροπολίτου Oulu κ. Ηλιού, του Θεοφιλ. Επισκόπου Hamina κ. Sergei και των Κληρικών της Ι. Αρχιεπισκοπής Φινλανδίας π. Marko Patronen, π. Sulo Naakka, π. Olavi Matsi, π. Jaakko Vainio, π. Tuukka Rantanen, π. Heikki Harvola, και των Διακόνων Andreas Salminen, Artturi Hirvonen και Erkki Lumisalmi, συμπροσευχομένου εν των Ιερώ Βήματι του Σεβ. Αρχιεπισκόπου Ελσινκίου και πάσης Φινλανδίας κ. Λέοντος.

Ο π. Tuukka Rantanen είναι ο μόνος κληρικός της Ι. Αρχιεπισκοπής Φινλανδίας που προέρχεται από την τοπική Skolt Sámi Κοινότητα.

Αμέσως μετά την ανάγνωση του Ιερού Ευαγγελίου, ο Σεβ. Μητροπολίτης Oulu κ. Ηλίας κήρυξε τον Θείο Λόγο στην Φινλανδική, ενώ στο τέλος της Θείας Λειτουργίας, ο Σεβ. Αρχιεπίσκοπος Ελσινκίου και πάσης Φινλανδίας κ. Λέων απηύθυνε πατρικούς λόγους προς το πολυπληθές εκκλησίασμα, στην Φινλανδική, τονίζοντας την διαχρονική επίδραση της επανεγκαταστάσεως στον πολιτισμό και την γλώσσα των Skolt Sámi και τόνισε την σύνδεση της Κοινότητός τους με την φύση και τον ρόλο τους ως πρωτοπόροι στην προστασία του περιβάλλοντος, κάνοντας παραλληλισμούς μεταξύ της αρμονικής σχέσεως των Skolt Sámi και των αρχών της Ορθοδόξου Χριστιανικής διδασκαλίας,  για την διαχείριση της Δημιουργίας.

Ανέφερε χαρακτηριστικά: «Φανταστείτε τον κόσμο σαν έναν τεράστιο καθεδρικό ναό. Ποιος είναι ο ρόλος μας σε αυτόν τον ιερό χώρο; Είμαστε υπηρέτες, μεσολαβητές. Το καθήκον μας είναι να αγιάζουμε την δημιουργία, να την προσφέρουμε πίσω στον Θεό ως ευλογία. Αυτός είναι ο απώτερος σκοπός της θυσίας, ο πυρήνας όλων των προσευχών και των λειτουργικών ενεργειών μας. Ο Θεός ευλογεί την δημιουργία και μας την επιστρέφει κι έτσι είμαστε κι εμείς ευλογημένοι».

Ο Αρχιεπίσκοπος Λέων ανεφέρθη, επίσης, στην κοσμοθεωρία των Skolt Sámi, λέγοντας ότι, «Στην σκέψη των Skolt Sámi, ο άνθρωπος, η φύση και η γλώσσα δεν χωρίζονται μεταξύ τους. Η γλώσσα τους μοιάζει με ποίηση, που σκιαγραφεί μια λεπτή εικόνα των θαυμάτων της φύσης. Οι χειροτεχνίες τους, με την σειρά τους, αφηγούνται την συμβίωση ανθρώπου και φύσης, ενώ έχουν αλλάξει τόπο διαμονής, ανάλογα με τις εποχές, ακολουθώντας τις μετακινήσεις των ψαριών και των ταράνδων. Όλα αυτά δεν ήταν απλώς μια οικονομική σχέση, αλλά μια ολόκληρη κοσμοθεωρία».

Ακολούθησε γεύμα στις εγκαταστάσεις του ξενοδοχείου Wilderness Nellim και εορταστική εκδήλωση, στον υπαίθριο χώρο του ξενοδοχείου, με παραδοσιακή μουσική και χορό.

Η εκδήλωση οργανώθηκε από κοινού από την Ορθόδοξη Ενορία της Λαπωνίας, την Διοίκηση Skolt Sámi Siida, το Ίδρυμα Πολιτισμού Skolt Sámi, το Μουσείο Äʹvv Skolt Sámi και τοπικούς χορηγούς, ενώ το παρών έδωσαν πολιτειακοί παράγοντες και κυβερνητικοί εκπρόσωποι, από την ευρύτερη περιοχή και το Ελσίνκι.

Μετά τον χαιρετισμό που απηύθυναν ο Επικεφαλής των Skolt Sámi, Εντιμ. κ. Veikko Feodoroff και ο εκπρόσωπος της Φινλανδικής Κυβερνήσεως Εντιμ. κ. Pekka Pesonen, τον λόγο έλαβε ο Πατριαρχικός Εκπρόσωπος, Σεβ. Μητροπολίτης Σουηδίας κ. Κλεόπας, ο οποίος τόνισε την σπουδαιότητα της παρουσίας των Skolt Sámi στους κόλπους της Ορθοδόξου Ανατολικής Εκκλησίας, για 4 και πλέον αιώνες, διαβιβάσας πρωτίστως τις συγχαρητηρίους προσρήσεις της Α. Θ. Παναγιότητος, του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, για τους εορτασμούς της 75ης επετείου από την επανεγκατάσταση των Skolt Sámi, σημειώνοντας τα εξής:

“Γιορτάζουμε την ανθεκτικότητα, τον πολιτισμό και την πίστη των Skolt Sámi, που ενώθηκαν μαζί μας, στην κοινή μας Ορθόδοξη Χριστιανική πίστη, από τον 16ο αιώνα, ακολουθώντας την ιεραποστολική διακονία του Αγίου Τρύφωνος της Πετσένγκα, τους γλυκούς καρπούς των πνευματικών μόχθων και κόπων του οποίου συνεχίζουμε να απολαμβάνουμε μέχρι σήμερα.

Ο εορτασμός της 75ης επετείου από την επανεγκατάσταση αυτής της μοναδικής εθνοτικής ομάδος είναι σημαντικός, διότι εμπλουτίζει την τοπική Εκκλησία, γιορτάζοντας αυθεντικά την παρουσία και ενσωμάτωση των γηγενών μειονοτικών ομάδων στην ζωή της Εκκλησίας και εκτελώντας ταυτόχρονα την εντολή που δόθηκε από τον Κύριο, αναφορικά με τα δύο χαρακτηριστικά της Εκκλησίας – την αποστολικότητα και τη καθολικότητα.

Η διακονία μας είναι αποστολική, γιατί ακολουθεί το παράδειγμα των Αγίων Αποστόλων, οι οποίοι έφθασαν στις τέσσερις γωνιές της οικουμένης, για να διαδώσουν τον Ευαγγελικό λόγο.

Ομοίως, είναι καθολική, γιατί απευθύνεται προς όλους και δεν κάνει καμία διάκριση μεταξύ πλειοψηφικών και μειονοτικών εθνοτικών ομάδων και γλωσσών, αλλά τουναντίον διαδίδει την διδασκαλία του Χριστού σε όλους τους λαούς, ώστε όλοι να συμμετέχουν στην ενότητα της πίστεως, όπως διεκήρυξε ο Άγιος Παύλος στην προς Γαλάτας επιστολή του (3:28).

Ως εκ τούτου, η παρουσία των Skolt Sámi στην Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία, με τους οποίους μοιραζόμαστε το ίδιο βαπτιστήριο, για πάνω από 400 χρόνια, από τον φωτισμό και την αποδοχή εκ μέρους των της χριστιανικής πίστεως, τον 17ο αιώνα, είναι ένα εξαιρετικό γεγονός.

Αυτή η ίδια πίστη τους ευλόγησε με το θάρρος και την αντοχή, να σηκώσουν τον σταυρό, που τους επεφύλαξε η εφήμερη ζωή.

Οι εθνοτικές, πολιτικές, κοινωνικές και κλιματικές αλλαγές που συμβαίνουν σε διεθνές, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, συχνά επηρεάζουν τους μικρότερους και πιο ευάλωτους, με δυσανάλογο τρόπο. Οι πιο αθώοι συχνά φέρουν το βάρος για τις αποφάσεις των ηγετών και των κυβερνώντων τους.

Αυτό μεταφράζεται σε αναγκαστική μετεγκατάσταση, ξεριζωμό, μερικές φορές ακόμη και σε πράξεις βίας, που έχουν σκοπό να διαγράψουν την ιστορική παρουσία μιας ομάδος ανθρώπων.

Ως Χριστιανοί, δεν είμαστε ξένοι ως προς αυτόν τον σταυρό. Στην πραγματικότητα, μόλις ο Κύριός μας έκανε την είσοδό Του στην ανθρώπινη ιστορία, μέσω της κατά σάρκα Γεννήσεώς Του, αναγκάστηκε να φύγει από την Βηθλεέμ και να αναζητήσει καταφύγιο στην Αίγυπτο.

Η Μητέρα Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως και το Σεπτό Κέντρο της Ορθοδοξίας, το Οικουμενικό Πατριαρχείο, δεν είναι επίσης ξένο ως προς αυτή την σκληρή πραγματικότητα. Κατά την διάρκεια του 20^ου αιώνος μόνον, έχασε σημαντικά τμήματα του ποιμνίου του, στα γεγονότα που οδήγησαν στην Μικρασιατική Καταστροφή, κατά το πρώτο τέταρτο του 20^ού αιώνος.

Παρόμοιες βίαιες ενέργειες, που στόχευαν το ποίμνιό Της, οδήγησαν, επίσης, στην εκδίωξη και την μαζική έξοδο μεγάλου μέρους του εναπομείναντος ποιμνίου Της, που επιβεβαιώνει την ιστορική του παρουσία του στις χώρες αυτές, από αρχαιοτάτων χρόνων. Ωστόσο, όπως αποκαλύπτει ο ίδιος ο Χριστός στον Απόστολο των Εθνών Παύλο, «Ἡ γὰρ δύναμίς μου ἐν ἀσθενείᾳ τελειοῦται» (Β’ Κορ. 12:9).

Κι ενώ οι πιστοί που βρίσκονταν στην Μικρά Ασία και στην ευρύτερη περιοχή έφεραν στους ώμους τους τον ιστορικό αυτό σταυρό, η Μητέρα Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως είδε τις Επαρχίες της στο εξωτερικό, σε όλη την Ευρώπη, την Αμερική και την Αυστραλία, να αναπτύσσονται και να ευημερούν, ως αληθινή απόδειξη της οικουμενικής παρουσίας της.

Ομοίως, εδώ στο βορειότερο τμήμα της Ευρώπης, είναι πραγματικά ιδιαίτερη ευλογία, να μνημονεύουμε και να γιορτάζουμε την ανθεκτικότητα και την πίστη των Skolt Sámi, που άντεξαν και ξεπέρασαν τις ιστορικές προκλήσεις, που αντιμετώπισαν, και τελικώς επικράτησαν.

Η συνάντησή μας εδώ σήμερα, μας δίνει την ευκαιρία, να δοξάσουμε τον Τριαδικό Θεό και να υμνήσουμε το άγιο όνομά Του, διότι, «Ἑκάστῳ δὲ δίδοται ἡ φανέρωσις τοῦ Πνεύματος πρὸς τὸ συμφέρον. ᾧ μὲν γὰρ διὰ τοῦ Πνεύματος δίδοται λόγος σοφίας, ἄλλῳ δὲ λόγος γνώσεως κατὰ τὸ αὐτὸ Πνεῦμα, ἑτέρῳ δὲ πίστις ἐν τῷ αὐτῷ Πνεύματι, ἄλλῳ δὲ χαρίσματα ἰαμάτων ἐν τῷ αὐτῷ Πνεύματι, ἄλλῳ δὲ ἐνεργήματα δυνάμεων, ἄλλῳ δὲ προφητεία, ἄλλῳ δὲ διακρίσεις πνευμάτων, ἑτέρῳ δὲ γένη γλωσσῶν, ἄλλῳ δὲ ἑρμηνεία γλωσσῶν· πάντα δὲ ταῦτα ἐνεργεῖ τὸ ἓν καὶ τὸ αὐτὸ Πνεῦμα, διαιροῦν ἰδίᾳ ἑκάστῳ καθὼς βούλεται.» (Α´ Κορ. 12:7-11).

Έχοντας δοκιμάσει αυτόν τον γλυκό καρπό του Αγίου Πνεύματος, συμμερίζομαι την χαρά των Ορθοδόξων Χριστιανών αδελφών μας, των Skolt Sámi, καθώς προσευχόμαστε, για να ευχαριστήσουμε τον Κύριο, που ευλόγησε την επανεγκατάστασή τους και τους έδωσε την δυνατότητα, να διατηρήσουν τα μοναδικά έθιμά τους, την κληρονομιά και τις παραδόσεις τους, που έχουν μπολιαστεί οργανικώς στην κοινή μας λειτουργική ζωή.

Μεταφέροντας τα εγκάρδια συγχαρητήρια και τις πατρικές ευλογίες του Παναγιωτάτου Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, γι᾽ αυτό το ιστορικό ορόσημο, προσεύχομαι, επικαλούμενος τις μεσιτείες των Αγίων Ευαγγελιστών και Αποστόλων και της Κυρίας Θεοτόκου, ώστε να λάβετε την δίκαιη μισθαποδοσία από τον Κύριό μας και να κηρύξετε το Ευαγγέλιό Του στις επόμενες γενιές των Skolt Sami, για έτη πολλά, απολαμβάνοντας τις άφθονες δωρεές Του.”

Εν κατακλείδι, αναφορικώς προς την εκλογή του νέου Αρχιεπισκόπου Φινλανδίας, η οποία θα πραγματοποιηθεί τον προσεχή Νοέμβριο, ο Μητροπολίτης Κλεόπας ευχήθηκε όπως, “Κύριος ο Θεός αποκαλύψει έναν άξιο διάδοχο του Σεβασμιωτάτου Αρχιεπισκόπου κ. Λέοντος, στον οποίο η Ιερά Μητρόπολη Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας και η ελαχιστότης του οφείλουν ισόβια ευγνωμοσύνη, για την ολόθερμη πατρική υποστήριξή του, προς την Φινλανδική Ενορία του Αγίου Νικολάου Στοκχόλμης, στην οποία στέλνει τακτικώς αξίους και αφοσιωμένους κληρικούς του, για να τελούν ιερές ακολουθίες.”

Στο τέλος, ο Ποιμενάρχης των Σκανδιναυϊκών Χωρών προσέφερε αναμνηστικά δώρα στους κ.κ. Veikko Feodoroff και Hanna-Maaria Kiprianoff.

Το βράδυ της ιδίας, ο Αρχιεπίσκοπος Φινλανδίας με την συνοδεία του και ο Μητροπολίτης Σουηδίας επέστρεψαν οδικώς από την πόλη Nellim στο Ivalo και αεροπορικώς από το Ivalo στο Ελσίνκι.

Την επομένη, Δευτέρα, 26 Αυγούστου ε.ε., ο Μητροπολίτης Σουηδίας επέστρεψε στην Έδρα της Επαρχίας του, στην Στοκχόλμη, αφού προηγουμένως εξέφρασε την βαθύτατη ευγνωμοσύνη του προς τον Αρχιεπίσκοπο Λέοντα και τους συνεργάτες του, για την αβραμιαία φιλοξενία που του προσέφεραν.

Το φωτογραφικό υλικό είναι προσφορά του π. Φωκά (Tuukka) Rantanen, του π. Andreas Salminen και της Ι. Μητροπόλεως Σουηδίας.

STOCKHOLM – His Eminence Metropolitan Cleopas of Sweden and All Scandinavia visited the cities of Sevettijärvi, Finland and Kirkenes, Norway from Wednesday, August 21st, through Monday, August 26, 2024, to represent His All-Holiness Ecumenical Patriarch Bartholomew, as a participant in the 75^th anniversary ceremonies for the remembrance of the resettlement of the Skolt Sámi people in the areas of Sevettijärvi, Keväjärvi and Nellim following World War II.

The Skolt Sámi are the sole recognized Orthodox Christian indigenous population in the European Union. They received official recognition under this status by virtue of the Finnish Constitution in 1995.

Metropolitan Cleopas traveled to Helsinki on Wednesday, August 21, and met with His Eminence Archbishop Leo of Helsinki and All Finland the next morning at the airport. Subsequently, the two prelates flew to the city of Ivalo and then drove to the city of Inari, following a luncheon at the Kultahippu Hotel.

Archbishop Leo was accompanied by his Archdeacon Rev. Andreas Salminen and his Theological Secretary Dr. Jelisei Heikkilä.

That evening, the aforementioned dined at the Wilderness Hotel Inari, where they were also joined by the parish priest of the Rovaniemi region Rev. Protopresbyter Fr. Jaakko Vainio, the retired priest Rev. Protopresbyter Fr. Rauno Pietarinen, and the head of the Skolt Sámi people Mr. Veikko Feodoroff.

Archbishop Leo offered Metropolitan Cleopas and Mr. Feodoroff a copy of the commemorative album “A Century of Union,” published by the Holy Archdiocese of Finland for the celebration of the centennial anniversary of the granting of autonomy to the Archdiocese by the Ecumenical Patriarchate, which was commemorated from September 8-12, 2023, with the Ecumenical Patriarchate presiding over the ceremonies.

Metropolitan Cleopas thanked Archbishop Leo and offered him a replica of an Athenian tomb effigy from the exhibition gallery of the New Acropolis Museum, along with his recently published study from the Apostoliki Diakonia of the Church of Greece entitled The Missionary Ministry of Archimandrite Eusevios Vittis in Scandinavia 1965-1980.

The next morning, Friday, Augusu 23, the prelates and their entourage visited the Parliament of the Sámi people, where they were received by the Speaker Ms. Pirita Näkkäläjärvi, who offered a luncheon in their honor at the Čaiju restaurant and provided them with a tour of the Parliament. The Sámi Parliament is their supreme political body in Finland and represents them nationally and internationally.

Ms.Näkkäläjärvi informed the visiting hierarchs that the Sámi Community includes a population of approximately 100,000, with 50,000 living in Norway, 30,000 living in Sweden, 12,000 living in Finland, and 2,000 living in Russia.

Metropolitan Cleopas conveyed the heartfelt blessings of Ecumenical Patriarch Bartholomew and briefed the Speaker of the Parliament about the “green patriarch’s” international  initiatives regarding the protection of the environment.

Afterwards, the visitors were given a tour of the “Sámi Museum and Nature Center SIIDA” by its Curator Ms. Taina Máret Pieski.

They subsequently trveled to the city of Sevettijärvi, where the Akathist Hymn in honor of St. Tychon of Pechenga was celebrated at the local Orthodox Christian church. The service was followed by a show presented by local students in the auditorium of their school.

The service was celebrated by the clergymen from the Holy Archdiocese of Finland Rev. Protopresbyters Frs. Marko Patronen, Jaakko Vainio, Phocas (Tuukka) Rantanen, and Theodore (Heikki) Harvola. It was attended by 100 faithful, who traveled from the Finnish cities of Cuopio and Oulu.

The hymns for all the services that were held were chanted in Finnish, Greek, and Sámi by a ten-member choir led by Presvytera Disa Piispa-Harvola.

That evening, the visitors traveled by car from the city of Sevettijärvi to the city of Kirkenes in Norway, where they spent the night.

The next morning, Saturday, August 24, the aforementioned visited the memorial where they remains of the Orthodox Christian members of the Skolt Sámi Community are housed, while a memorial service was conducted by the Rev. Protopresbyter Fr. Jaakko Vainio and the Rev. Deacon Fr. Artturi Hirvonen.

Aftewards, after the faithful made a procession to the historic St. George Chapel, His Eminence Metropolitan Elias of Oulu conducted the blessing of the waters of the Nhávdánjohka River, aided by the aforementioned clergymen.

A tour of the Ä´vv Skolt Sámi Museum by its Curator Ms. Hanna-Maaria Kiprianoff followed, along with the presentation of a musical program featuring traditional songs in the Sámi language and a luncheon at the Sanila reindeer Ranch restaurant.

That same afternoon, the visiting prelates traveled to the city of Keväjärvi, where Metropolitan Cleopas presided in chorostasia over the service honoring all the saints in Lapland, which was held at the Sts. Boris and Glebs Chapel, assisted by the aforementioned clergymen of the Holy Archdiocese of Finland.

Afterwards, all the participants in this pilgrimage traveled by car to the city of Nellim, where they dined and spent the night, following the celebration of the holy services of Vespers and Matins according to the Slavonic rite at the Church of the Holy Trinity and St. Tryphon, which was presided over by Metropolitan Elias of Oulu, along with Frs. Marko Patronen, Jaakko Vainio, Tuukka Rantanen, Heikki Harvola, and Deacon Artturi Hirvonen.

The next morning, Sunday, August 25, an archieratical Divine Liturgy was concelebrated, with Metropolitan Cleopas presiding, and aided by Metropoltan Elias of Oulu and Bishop Sergei of Hamina, along with the clergymen of the Holy Archdiocese of Finland Frs. Marko Patronen, Sulo Naakka, Olavi Matsi, Jaakko Vainio, Tuukka Rantanen, Heikki Harvola, and Deacons Andreas Salminen, Artturi Hirvonen, and Erkki Lumisalmi. Archbishop Leo was also on hand in the Holy Sanctuary.

Fr. Tuukka Rantanen is the sole clergyman of the Holy Archdiocese of Finland who hails from the local  Skolt Sámi Community.

Immediately following the Holy Gospel, Metropolitan Elias of Oulu delivered a sermon, while Archbishop Leo spoke to the large congregation at the end of the Divine Liturgy, emphasizing the ongoing impact of the resettlement of the Skolt Sámi people on their culture and language, and stressing their Community’s connection with nature, as well as their leading role in the preservation of the environment. He also drew a parallel between the harmonious relationship of the Skolt Sámi with nature and the Orthodox Christian teaching regarding the creation of the world.

“Think of the world as a giant cathedral. What is our role in this sacred place? We are servants and intermediaries. Our duty is to sanctify creation and offer it up back to God as a blessing. This is the greater purpose of sacrifice, the center of all our prayers and liturgical actions. God blesses creations and returns it to us so that we may also be blessed,” he noted.

Archbishop Leo also spoke about the Skolt Sámi worldview, explaining that ”from the Skolt Sámi perspective, man, nature, and language are not separate from each other. Their language resembles poetry, which paints a gentle picture of the miracles of nature. Their crafts and artfiacts reveal humanity’s coexistence with nature, and they change their place of residence depending on the season, following the migration of the fish and reindeer. All this represents more than just a relationship based on survival; it reveals an entire worldview.”

A luncheon was subsequently held at the Wilderness Nellim hotel, along with a celebration on the hotel exterior grounds featuring traditional music and dancing.

The even was co-organized by the Orthodox Christian parish in Lapland, the Skolt Sámi Siida administrative body, the Skolt Sámi Cultural Foundation, the Äʹvv Skolt Sámi Musueum, and local sponsoors, while state and government representatives from the greater Helsinki area were also on hand.  

Following the greeting offered by the leader of the Skolt Sámi. Mr. Veikko Feodoroff and the representative of the Finnish Government Mr. Pekka Pesonen, the Patriarchal Representative Metropolitan Cleopas addressed the audience, highlighting the significance of the Skolt Sámi presence in the Eastern Orthodox Church for over four centuries and conveying the congratulations and greetings of Ecumencal Patriarch Bartholomew on the occassion of the 75th anniversary of the resettlement of the Skolt Sámi. In his address, Metropolitan Cleopas noted the following:

“We celebrate the resilience, culture, and faith of the Skolt Sámi, who have been united with us in our common Orthodox Christian faith since the 16^th century, following the missionary ministry of St. Tryphon of Pechenga, the sweet fruits of whose spiritual toils and labors we continue to savor until today.

The commemoration of the 75^th anniversary of the resettlement of this unique ethnic group is important because it enriches the local Church, authentically celebrating the presence of native minority groups in the life of the Church and engaging them, while also highlighting the lasting importance of work in spreading the testimony to Christ and “good news” across the world.

In carrying on this ancient command given by the Lord, we also celebrate
two characteristics of our holy Church – its apostolic and catholic nature. Our ministry is apostolic because it follows in the example of the Holy Apostles, who went out into the four corners of the ecumene to spread the good word of Christ’s Gospel.

Likewise, it is catholic, because it is directed to all and makes no distinction
between majority and minority ethnic groups and languages, but rather, endeavors to spread Christ’s teachings and bear witness to Him in the midst of all the people, so that all may participate in the unity of the faith, just as St. Paul explained: “There is neither Jew nor Greek, there is neither slave nor free, there is neither male nor female, for you are all one in Christ Jesus” (Galatians 3:28).

Therefore, the presence of the Skolt Sámi people in the Orthodox Christian Church, with whom we have shared the same baptismal font for over 400 years, since their illumination and embrace of the Christian faith in the 17^th century, is a remarkable occasion.

This same faith has also blessed them with the courage and endurance to bear the crosses that this ephemeral life has in store for each of us, as we strive and struggle to attain the laurel crown that Christ awaits to bestow upon us.

The ethnic, political, social, and climatic changes that occur on the international, national, and regional level, often impact the smallest and most vulnerable, in a disproportionate manner. The most innocent often bear the burden for the decisions of their leaders and rulers. Often times, this translates into forced relocation, uprooting, sometimes even acts of violence designed to erase the historical presence of a group of people.

As Christians, we are no strangers to this cross. In fact, no sooner did our Lord make His miraculous entrance into human history through His Nativity according to the flesh, than He was forced to flee Bethlehem and seek refuge in Egypt.

Our Mother Church and Venerable Center of Orthodoxy, the Ecumenical Patriarchate, is also no stranger to this harsh reality. In the 20^th century alone, it lost significant portions of its flock during the events leading up to the Asia Minor Catastrophe, over the first quarter of the 20^th century.

Similar violent acts targeting its flock also led to the expulsion and mass exodus of much of its remaining flock who trace their historical presence in those lands since antiquity. However, as Christ Himself reveals to the Apostle of the Nations St. Paul, his “power is made perfect in weakness” (2 Cor. 12:9).

And while the faithful located in Asia Minor and other nearby areas bore this historic cross, the Mother Church of Constantinople saw its eparchies abroad, throughout Europe, the Americas, and Australia grow and prosper in a true testament to its ecumenical presence and nature.

Likewise, here in the northernmost part of Europe, it is a truly special blessing to commemorate and celebrate the resilience and faith of the Skolt Sámi people, who endured and overcame the historic challenges that they came across and prevailed.

Our gathering here today gives us occasion to glorify the Trinitarian God and praise His holy name, for “to each is given the manifestation of the Spirit for the common good. To one is given through the Spirit the utterance of wisdom … to another various kinds of tongues, to another the interpretation of tongues. All these are inspired by one and the same Spirit, who apportions to each one individually as he will” (1 Cor. 12: 7-11).

Having sampled this sweet fruit of the Holy Spirit, I share in the joy of our Orthodox Christian brethren who are natives of the Skolt Sámi people, as we join in prayer, to give thanks to the Lord for blessing their resettlement and enabling them to retain their unique customs, heritage, and traditions, which have become organically grafted into our common liturgical life.

Conveying the heartfelt congratulations and paternal blessings of His All-Holiness Ecumenical Patriarch Bartholomew on this milestone, I pray that through the intercessions of the Holy Evangelists and Apostles, and our Most Glorious Lady the Theotokos, you may receive the just reward from our Lord and Savior Jesus Christ and proclaim the Gospel to the coming generations of the Skolt Sami people for many years to come, enjoying the abundant gifts of God.”

In conclusion, in reference to the election of the new Archbishop of Helsinki and All Finland, which will take place this November, Metropolitan Cleopas prayed that “the Lord our God will reveal a worthy successor to His Eminence Archbishop Leo, to whom the Holy Metropolis of Sweden and All Scandinavia and my humility owe eternal gratitude for his wholehearted paternal support toward our Finnish parish in Stockholm named after St. Nicholas of Myra, to which he regularly sends his worthy and devoted clergymen to celebrate holy services.”

At the conclusion of his speech, Metropolitan Cleopas presented Mr. Veikko Feodoroff and Ms. Hanna-Maaria Kiprianoff with commemorative gifts.

That same evening, Archbishop Leo and his entourage, accompanied by Metropolitan Cleopas, returned by car to the city of Nelim in Ivalo and subsequently flew from there to Helsinki.

The following day, Monday, August 26, Metropolitan Cleopas returned to his see in Stockholm, after previously expressing his deepest gratitude to Archbishop Leo and his coworkers for their generous hospitality.

Photo credit: Fr. Phocas (Tuukka) Rantanen, Protodeacon Andreas Salminen, Holy Metropolis of Sweden.

Το μεσημέρι της Παρασκευής, 16 Αυγούστου 2024, ο Σεβ. Μητροπολίτης Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας κ. Κλεόπας, συνοδευόμενος από τον Πανοσιολ. Αρχιμανδρίτη κ. Βαρθολομαίο Ιατρίδη, Εφημέριο του Καθεδρικού Ναού Αγίου Γεωργίου Στοκχόλμης, μετέβη στην Κατοικία του Αποστολικού Νούντσιο της Αγίας Έδρας στην Στοκχόλμη, Σεβ. Αρχιεπισκόπου Orange κ. Julio Murat, στην περιοχή Ντάντεριντ (Danderyd) Στοκχόλμης, όπου παρετέθη γεύμα.

Να σημειωθεί ότι ο Αποστολικός Νούντσιο ομιλεί απταίστως την Ελληνική γλώσσα, καθώς έχει γεννηθεί στην Σμύρνη.

Ακολούθως, ο Μητροπολίτης Κλεόπας ευχαρίστησε τον Αποστολικό Νούντσιο για την ευγενική και συνάμα τιμητική πρόσκλησή του, του διεβίβασε τις εγκάρδιες ευχές της Α. Θ. Παναγιότητος, του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, και του προσέφερε την εσχάτως εκδοθείσα, από την Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος, μελέτη του, με τίτλο: «Ἡ ἱεραποστολική διακονία τοῦ Ἀρχιμανδρίτου Εὐσεβίου Βίττη εἰς τήν Σκανδιναυΐαν 1965-1980»,

Αφού ξενάγησε τον Ποιμενάρχη των Σκανδιναυϊκών Χωρών στο Παρεκκλήσιο και τους χώρους της κατοικίας, ο Αποστολικός Νούντσιο παρέθεσε γεύμα, κατά την διάρκεια του οποίου εξέφρασε τον σεβασμό του για τον Οικουμενικό Πατριάρχη, αναφερόμενος στην σθεναρή προσωπικότητα και το πολυσχιδές ανά τον κόσμο έργο του.

Επηκολούθησε συζήτηση για την σύγχρονη επικαιρότητα, με την προσευχητική αναφορά στην κατάπαυση των πολέμων και την επικράτηση της πολυπόθητης ειρήνης,

ενώ αντηλλάγησαν εκατέρωθεν ευχές για την Θεομητορική Εορτή της Κοιμήσεως της Κυρίας Θεοτόκου.

Σημειωτέον ότι ο Αποστολικός Νούντσιο είχε δώσει το παρών στην Θεία Λειτουργία και την δεξίωση που προσεφέρθη, τον περασμένο Μάϊο, στον Καθεδρικό Ναό Αγίου Γεωργίου Στοκχόλμης, για την 10^η επέτειο αρχιερωσύνης του Μητροπολίτου Σουηδίας και του είχε προσφέρει ως δώρο ένα αρχιερατικό εγκόλπιο.

Το Σαββατοκύριακο, 17 και 18 Αυγούστου 2024, ο Σεβ. Μητροπολίτης Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας κ. Κλεόπας πραγματοποίησε την 28^η Ποιμαντορική Επίσκεψή του στο Όσλο.

Το απόγευμα του Σαββάτου έγινε δεκτός υπό μελών του Εκκλησιαστικού Συμβουλίου του Μητροπολιτικού Ναού Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Όσλο, μετά των οποίων είχε συνεργασία και ακολούθως παρετέθη δείπνο προς τιμήν του, υπό του ζεύγους Θεοχάρους και Άννης Υφαντίδη.

Το πρωΐ της Κυριακής, χοροστάτησε στην Θεία Λειτουργία στον ως άνω ναό, την οποία ετέλεσαν ο Εφημέριος του ναού Αιδεσιμ. Οικονόμος κ. Maxime Lesage και ο επισκέπτης εξ Ελλάδος Κληρικός, Αιδεσιμ. Πρεσβύτερος κ. Γεώργιος Κανακάρης.

Ο Ποιμενάρχης ομίλησε καταλλήλως για την Ευαγγελική περικοπή της ημέρας (8^ης Κυριακή Ματθαίου), αναφέροντας τα εξής:

“Το σημερινό Ευαγγελικό ανάγνωσμα αποτελεί τη μαρτυρία πέντε και πλέον χιλιάδων ανθρώπων. Γιατί, μπροστά στα έκπληκτα μάτια τόσων ανθρώπων, διαδραματίστηκε ο πολλαπλασιασμός των 5 άρτων και των 2 ιχθύων;

Ο Κύριος βρισκόταν στην αποστολή Του, «εὐεργετῶν καί ἰώμενος τούς πάντας», κηρύττοντας το Ευαγγέλιο της σωτηρίας και θεραπεύοντας τους αρρώστους. Το έργο Του όμως ήταν πολύ και το πλήθος των προστρεχόντων μέγα.

Η μέρα εκείνη έφτανε προς τη δύση της, «ὀψίας δέ γενομένης προσῆλθον αὐτῷ οἱ μαθηταί αὐτοῦ». Τον πλησίασαν τότε οι μαθητές, για να Του υπενθυμίσουν πως οι άνθρωποι εκείνοι που τρέφονταν πνευματικά από το λόγο Του, θα έπρεπε να προμηθεττούν απ᾽ τα γύρω χωριά, διότι «ἔρημος ἐστίν ὁ τόπος καί ἡ ὥρα παρῆλθεν».

Στην προκειμένη περίπτωση όμως, ανάμεσα στο πλήθος, βρισκόταν ο Κύριος του ουρανού και της γης, η πηγή των αγαθών, από το αγαθό της υπάρξεως μέχρι το μέγιστο αγαθό της σωτηρίας! Ανάμεσα στους ταλαιπωρημένους ανθρώπους υπήρχε Εκείνος, που θεράπευσε τον παράλυτο, που απάλλαξε τους δυστυχισμένους της χώρας των Γαδαρηνών από τη δυναστεία του διαβόλου κι έδωσε το φως στον εκ γενετής τυφλό!

Όμως, «ἵνα φανερωθῇ τά ἔργα τοῦ Θεοῦ», οι Απόστολοι ενοχλούν τον Κύριο, για να λάβουν την απάντηση: «οὐ χρείαν ἔχουσιν ἀπελθεῖν, δότε αὐτοῖς ὑμεῖς φαγεῖν».

Πέντε χιλιάδες στόματα να χορτάσουν σ’ έναν έρημο τόπο, θα ήταν δύσκολο και στη σύγχρονη εποχή μας, που τόσο καυχάται για την οργάνωση και τα συστήματά της.

Γι’ αυτό, και οι μαθητές, παρά την παρατήρηση ότι οι προμήθειές τους δεν θα έφθαναν παρά μόνον για το στενό κύκλο τους, παρ᾽ όλα αυτά, προσκόμισαν στο Διδάσκαλό τους τα πέντε ψωμιά και τα δύο ψάρια.

Ο Κύριος έδωσε εντολή στα πλήθη, να καθίσουν πάνω στη χλόη και ο ίδιος, υψώνοντας το βλέμμα Του στους ουρανούς, απ’ όπου και ο ίδιος προήλθε σαν ουράνια τροφή, ευλόγησε και έδωσε στους μαθητές κι εκείνοι με τη σειρά τους στο πλήθος. Σε αυτές τος συνθήκες και με αυτό τον τρόπο συντελέστηκε το θαύμα.

Το πρόβλημα του χορτασμού όλων των ανθρώπων αποτελεί πάντα ένα από τα πιο βασανιστικά προβλήματα της ανθρωπότητας. Σε κάθε εποχή, υπάρχουν αυτοί που τους περισσεύουν οι τροφές κι εκείνοι που χάνονται από την πείνα. Ας μην ξεχνούμε ότι όσες φορές οι άνθρωποι στήριξαν τις ελπίδες τους στο Χριστό, που είναι η τροφή του παντός κόσμου, έλαβαν πλούσια την ανταπόδοσή Του.

Ας θυμηθούμε το θαύμα της διατροφής των Ισραηλιτών επί σαράντα χρόνια στην έρημο του Σινά, την ευλογία του Προφήτη Ηλία στο σπίτι της χήρας στα Σάρεπτα της Σιδώνος, το θαύμα με τον Προφήτη Ηλία που εξακολουθούν να βιώνουν οι ερημίτες ασκητές, σκαρφαλωμένοι στους απόκρημνους βράχους του Αγίου Όρους.

Ας θυμηθούμε, επίσης, τον λόγο του Κυρίου: «ἴδετε τά πετεινά τοῦ οὐρανοῦ, οὐ σπείρουσι, οὐδέ θερίζουσι, οὐδέ συνάγουσι εἰς ἀποθήκας καί ὁ πατήρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος τρέφει αὐτά».

Το πρόβλημα δεν βρίσκεται στην ανεύρεση των υλικών αγαθών, αφού ο Ουράνιος Πατέρας μας τα προσφέρει για όλα τα πλάσματά Του. Το πρόβλημα εντοπίζεται στην καρδιά του ανθρώπου, που συγκεντρώνει όσα ο Θεός προσφέρει, αλλά και στη χρήση αυτών που τα συγκεντρώνει. Αν δηλαδή τα δέχεσαι ως δώρα του Θεού και τα διαχειρίζεσαι ως καλός οικονόμος, ή αν τα θεωρείς αποκλειστικό απόκτημα του κόπου σου και τα σπαταλάς ασυλλόγιστα.

Μελετώντας ξανά τη σημερινή περικοπή ας αναλογιστούμε και τη δική μας στάση και ας λάβουμε το φωτισμό του Θεού για τη σωστή θεώρησή του.”

Στο τέλος της Λατρευτικής Συνάξεως, ο Ποιμενάρχης τέλεσε αρτοκλασία και την ακολουθία του αγιασμού, επί τη ενάρξει των μαθημάτων του Ελληνικού και Κατηχητικού Σχολείου, ομιλήσας στους μαθητές για την Ευαγγελική περικοπή του πολλαπλασιασμού των πέντε άρτων και των δύο ιχθύων, καθώς και για την παρουσία του 12ετούς Ιησού στο Ναό του Σολομώντος και την συνομιλία Του με τους Διδασκάλους του Ιουδαϊκού Νόμου. Την ομιλία του μετέφρασε απευθείας στη Νορβηγική η Ελλογιμ. κ. Κυριακή Παπαδοπούλου Samuelsen, Αντιπρόεδρος του Εκκλησιαστικού Συμβουλίου του ως άνω ναού.

Ακολούθως, ο Ποιμενάρχης προσέφερε στον Πρόεδρο του Ελληνικού Σχολείου Όσλο, Ελλογιμ. κ. Νικόλαο Γαβριηλίδη, καθώς και στον επισκέπτη κληρικό για τον Ποιμενάρχη του την προσφάτως εκδοθείσα μελέτη του «Ἡ ἱεραποστολική διακονία τοῦ Ἀρχιμανδρίτου Εὐσεβίου Βίττη εἰς τήν Σκανδιναυΐαν 1965-1980» και ευχαρίστησε για την προσευχητική συμμετοχή του, τον Επιτετραμμένο της Ελληνικής Πρεσβείας στο Όσλο, Εντιμ. κ. Κωνσταντίνο Δανασή.

Τους ύμνους απέδωσαν στην Ελληνική, Νορβηγική, Σουηδική, Αγγλική και Γαλλική γλώσσα οι λειτουργοί κληρικοί και μέλη του βυζαντινής χορωδίας του ναού, υπό την διεύθυνση της Δδος Ηλιάνας Αντωνίου εκ Στοκχόλμης.

Ευχαριστήσας στο τέλος, τα μέλη του Εκκλησιαστικού Συμβουλίου, την Πρόεδρο Δδα Αναστασία Γκόλφη και τα μέλη της Φιλοπτώχου Αδελφότητος, επαίνεσε, επίσης,  και την εκ των μελών της νεολαίας και του Εκκλησιαστικού Συμβουλίου του Καθεδρικού Ναού Αγίου Γεωργίου Στοκχόλμης, Δδα Ηλιάνα Αντωνίου, η οποία ταξίδευσε επί τούτου στο Όσλο, για να διακονήσει το ιερό αναλόγιο, κατόπιν προσκλήσεως του Εκκλησιαστικού Συμβουλίου του Μητροπολιτικού Ναού, καθώς και για την όλη θυσιαστική της προσφορά σε άλλους τομείς, όπως το μουσικό Τμήμα, η Βυζαντινή χορωδία και το Τμήμα Κατήχησης Προσηλύτων του ως άνω Καθεδρικού Ναού.

Ακολούθως, ο Ποιμενάρχης έτυχε της φιλοξενίας και συναναστροφής των παρισταμένων, στην δεξίωση που προσέφερε ο Μητροπολιτικός Ναός, σε παρακείμενη αίθουσα.

Αμέσως μετά, ο Επίσκοπος είχε συνάντηση και συνεργασία με τα Μέλη του Εκκλησιαστικού Συμβουλίου και με τα Μέλη της ορισθείσης τεχνικής επιτροπής επίβλεψης των ανακαινιστικών έργων στον Μητροπολιτικό Ναό, για να ενημερωθεί αναφορικά με τον πρόοδο των εργασιών στην αίθουσα δεξιώσεων του ναού, ενώ εδόθησαν οδηγίες και κατευθύνσεις, ελήφθησαν δε και οι προσήκουσες αποφάσεις.

Το απόγευμα της ιδίας, συνοδευόμενος υπό μελών του Εκκλησιαστικού Συμβουλίου και των επισκεπτών εξ Ελλάδος και Στοκχόλμης, επεσκέφθη στην οικία της, την Ευγεν. κ. Αγγελική Kruse-Jansen, εκ των παλαιών και δραστηρίων μελών της Ενορίας του Όσλο, στην οποία ευχήθηκαν για την επέτειο των γενεθλίων της.

Το ίδιο βράδυ, ο Μητροπολίτης Κλεόπας επέστρεψε στην έδρα της Επαρχίας του, στη Στοκχόλμη, δεσμεύθηκε δε να πραγματοποιήσει την επόμενη ποιμαντορική επίσκεψή του στο Όσλο, το Σαββατοκύριακο, 28 και 29 Σεπτεμβρίου ε.ε.

Το φωτογραφικό υλικό είναι προσφορά του κ. Μιχαήλ Μπίκουλη.

Του Σεβ. Μητροπολίτου Σουηδίας κ. Κλεόπα

Με αφορμή την διεξαγωγή των Ολυμπιακών Αγώνων στο Παρίσι, ας μεταφερθούμε χρονικά στην Αθήνα του 1896, και συγκεκριμένα στις 6 Απριλίου, όπου αναβίωσαν οι Ολυμπιακοί Αγώνες στο Καλλιμάρμαρο Παναθηναϊκό Στάδιο, το οποίο είχε ανακατασκευασθεί τότε με χρηματοδότηση του Εθνικού Ευεργέτη Γεώργιου Αβέρωφ.

Ο Γάλλος Βαρώνος του Coubertin, Charles Piere de Frédy, πρότεινε την αναβίωση των Αγώνων ως παγκόσμιου αθλητικού γεγονότος, για να διεξάγονται κάθε 4 χρόνια, στα χρονικά πρότυπα εκείνων της αρχαιότητας.

Στις 23 Ιουνίου του 1894, συστήθηκε η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή, η οποία αποφάσισε όπως η αναβίωση των Αγώνων ξεκινήσει το 1896 από την Αθήνα, με πρώτο της Πρόεδρο τον λόγιο Δημήτριο Βικέλα.

Ο Βασιλεύς Γεώργιος Α´ καλωσόρισε τότε περίπου 280 αθλητές, από 13 χώρες, για να πάρουν μέρος σε 43 αγωνίσματα. Νικητής του πρώτου Μαραθωνίου ήταν ο 24χρονος Σπύρος Λούης.

Η αναβίωση των Ολυμπιακών αγώνων στην Ελλάδα, το 1896, επηρέασε τη ζωή της Ριζαρείου Εκκλησιαστικής Σχολής των Αθηνών, όπως μαρτυρείται στην αλληλογραφία της εν λόγω περιόδου.

Προβλέποντας ο τότε Σχολάρχης της, Άγιος Νεκτάριος Πενταπόλεως, ότι κάποιοι από τους επισκέπτες, που θα παρακολουθούσαν τους Ολυμπιακούς στην Αθήνα, επρόκειτο να επισκεφθούν τη Ριζάρειο, πρότεινε, δια της από 20^ης Φεβρουαρίου 1896 επιστολής του προς το διοικητικό συμβούλιο της σχολής, τον καλλωπισμό της δενδροφυτείας της σχολής και την κατασκευή των πλέον αναγκαίων έργων, που θα συντελούσαν στον εξωτερικό ευπρεπισμό της, ώστε να δοθεί προς τα έξω η εικόνα εκείνη που θα αντανακλούσε την αίγλη της σχολής. (Βιβλίον Ἀλληλογραφίας πρῶτον, σελ. 91)

Η παράκλησις του ριζαρείτου Π. Τζουμέρκα, τελειοδίδακτου μαθητή της Ε΄ τάξεως, να συμμετάσχει στους Πανελληνίους και Ολυμπιακούς Αγώνες, ενισχύθηκε από επιστολές, τόσο του έφορου του Παναχαϊκού γυμναστικού σύλλογου Πάτρας, Α. Σ. Σπηλιωτόπουλου, όσο και του προεδρείου της επιτροπής παρασκευής Ελλήνων αθλητών, δια των οποίων παρακαλούσαν το υπουργείο των εκκλησιαστικών, τον ίδιο τον άγιο και το διοικητικό συμβούλιο της σχολής να εισακούσει την παράκληση του εν λόγω μαθητή, με την πεποίθηση ότι θα διακρινόταν και θα τιμούσε την Ελλάδα με τις αθλητικές του επιδόσεις. (Ἒγγραφα διευθυντοῦ πρός τό Διοικητικόν Συμβούλιον 1894-1900, Τομ. Α´)

Η επιστολή Σπηλιωτόπουλου έγινε δεκτή ευμενώς από τον τότε υπουργό παιδείας Δ. Πετρίδη, ο οποίος, στο κάτω μέρος της επιστολής Σπηλιωτόπουλου, σε σημείωσή του, έδινε εντολή στον άγιο, να χορηγήσει στον Τζουμέρκα την απαιτούμενη άδεια συμμετοχής του στους Πανελληνίους και Ολυμπιακούς Αγώνες. (Έγγραφα διευθυντοῦ προς τό Διοικητικόν Συμβούλιον 1894-1900, Τομ. Α´)

Χρήσιν ποιούμενος των σχετικών εδαφίων του κανονισμού που διείπε τη λειτουργία της Ριζαρείου, με ιδιαιτέρα έμφαση στον προορισμό των ιεροσπουδαστών, των ευτρεπιζομένων προς ιερωσύνη, ο Άγιος Νεκτάριος απέστειλε δύο επιστολές του προς το “Προεδρεῖον τοῦ Παναχαϊκοῦ γυμναστικοῦ Συλλόγου ” (Βιβλίον Ἀλληλογραφίας πρῶτον, σελ. 91) και προς τον “Πρόεδρον τῆς πρός παρασκευήν Ἑλλήνων ἀθλητῶν εἰδικῆς ἐπιτροπείας”, (Βιβλίον Ἀλληλογραφίας πρῶτον, σελ. 92) με ημερομηνίες 22 και 26 Φεβρουαρίου 1896 αντιστοίχως, με κοινοποίηση στο διοικητικό συμβούλιο της σχολής (Βιβλίον Ἀλληλογραφίας πρῶτον, σελ. 94), στις 8 Μαρτίου 1896, αρνηθείς να παράσχει την συγκατάθεσή του στον Τζουμέρκα, για να λάβει μέρος στους αγώνες, λέγοντας, επίσης, στην από 11^ης Μαρτίου 1896 επιστολή του (Βιβλίον Ἀλληλογραφίας πρῶτον, σελ. 95), ότι το γυμναστήριο της σχολής θα έπρεπε να “περιορισθῇ εἰς τά σωματικά γυμνάσια τά πρός τήν ὑγείαν συντελοῦντα”, ώστε να συντελούσε στην καλή φυσική κατάσταση των μαθητών και όχι στην προετοιμασία αθλητών.

Παρόμοια επιστολή έστειλε ο Άγιος Νεκτάριος στο “Προεδρεῖον Πανελληνίου γυμναστικοῦ συλλόγου”, στις 24 Απριλίου 1899 (Βιβλίον Ἀλληλογραφίας δεύτερον, σελ. 195), αρνησάμενος τη συμμετοχή μαθητών στους ετήσιους αγώνες του συλλόγου, την δε “Διεύθυνσιν Δημοσίου Κεντρικοῦ Γυμναστηρίου” ενημέρωσε, στις 30 Απριλίου 1899, για την ημερομηνία τέλεσης των εξετάσεων της γυμναστικής στη Ριζάρειο σχολή. (Βιβλίον Ἀλληλογραφίας δεύτερον, σελ. 195).

Στη συνεδρίαση της 9^ης Μαρτίου 1896 του πολυμελούς συμβουλίου της Ριζαρείου, υιοθετήθηκε η θέση του Αγίου Νεκταρίου περί απαγορεύσεως συμμετοχής του μαθητή Τζουμέρκα στους Ολυμπιακούς αγώνες, την οποία κοινοποίησαν δια της από 11^ης Μαρτίου 1896 επιστολής τους προς το υπουργείο των εκκλησιαστικών, εμμένοντες στη ληφθείσα απόφαση. (Βιβλίον ἐξερχομένων ἐγγράφων τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς Ριζαρείου Ἐκκλησιαστικῆς Σχολῆς, σελ. 276)

Ο θόρυβος που προκάλεσε η αίτηση του μαθητή Τζουμέρκα, να συμμετάσχει στους Ολυμπιακούς Αγώνες, ώθησε τον Άγιο Νεκτάριο να αποστείλει την από 11^ης Μαρτίου 1896 επιστολή του προς το διοικητικό συμβούλιο, ζητώντας την κατάργηση συγκεκριμένων αθλημάτων στο γυμναστήριο της σχολής, όπως του άλματος επί κοντώ, ώστε οι μαθητές να αποφεύγουν την εγγραφή τους σε αθλητικούς ομίλους, κατά τη διάρκεια των θερινών διακοπών, διατηρώντας την ιεροπρέπειά τους, ενδυόμενοι την του Ριζαρείτη στολή. (Βιβλίον Ἀλληλογραφίας πρῶτον, σελ. 95)

Την εφαρμογή του μέτρου τούτου εζήτησε ο Άγιος, για να αποφευχθεί η ολοκληρωτική αφομοίωση και εξομοίωση των ιεροσπουδαστών με τους μαθητές άλλων σχολείων, πρότεινε δε στην από 25^ης Μαΐου 1896 επιστολή του την κατάργηση των γυμναστικών εξετάσεων και την αντικατάσταση των αθλητικών ασκήσεων με την καλλιέργεια του αγροκτήματος της σχολής, το οποίο θα απεβήνατο προς ωφέλεια ιδίως των μαθητών που προερχόντουσαν από την επαρχία. (Βιβλίον Ἀλληλογραφίας πρῶτον, σελ. 99)

Ίσως η στάση του Αγίου να ερμηνευθεί ως άκρως ασκητική και συντηρητική, δε θα πρέπει όμως να αγνοούμε το γεγονός ότι, αν και χρονικώς βρισκόμαστε στα τέλη του 19^ου αιώνα, στην Αθηναϊκή κοινωνία υπήρξαν έντονες τάσεις δυτικής εκκοσμίκευσης.

Στη συνεδρίαση της 16^ης Μαρτίου 1896, το πολυμελές συμβούλιο απεδέχθη τη συγκεκριμένη πρόταση του Αγίου, περί περιορισμού της άθλησης των μαθητών εις ό,τι συνετέλει στη φυσική τους κατάσταση, και κοινοποίησε την απόφασή του με την από 18^ης Μαρτίου 1896 επιστολή του προς αυτόν. (Βιβλίον ἐξερχομένων ἐγγράφων τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς Ριζαρείου Ἐκκλησιαστικῆς Σχολῆς, σελ. 279)

Ο Άγιος Νεκτάριος, δια της από 5^ης Απριλίου 1906 επιστολής του (Βιβλίον Ἀλληλογραφίας δεύτερον, σελ. 467), επρότεινε ενθέρμως στο διοικητικό συμβούλιο της Ριζαρείου, να παρακολουθήσουν οι ριζαρείτες την έναρξη των θερινών Ολυμπιακών Αγώνων στο Παναθηναϊκό στάδιο: “Κατά τήν ἐπιοῦσαν ἑβδομάδα τελοῦνται ἐν τῷ Παναθηναϊκῷ σταδίῳ οἱ διεθνεῖς Ὀλυμπιακοί ἀγῶνες, πρός τήν θέαν τῶν ὁποίων ἐξακολουθοῦσιν συρρέοντες ἀπό τῶν περάτων τῆς Οἰκουμένης. Ἐπειδή δέ οἱ πλεῖστοι τῶν μαθητῶν τῆς καθ’ ἡμᾶς σχολῆς ὁρμώμενοι ἐκ τῆς ἀλυτρώτου Ἑλλάδος καί μέλλοντες μετά τήν ἀποπεράτωσιν τῶν ἐνταῦθα σπουδῶν νά μετέλθωσιν ἐκεῖ τόν διδάσκαλον ὀφείλουσι νά μήν διατελῶσι ὅλως ἀδαεῖς τοῦ ἀθλητισμοῦ, φρονοῦμεν ὅτι δέον νά παρασχεθῶσιν αὐτοῖς τά μέσα, ἵνα παρευρίσκωνται κατά τήν τέλεσιν τῶν ἐν λόγῳ ἀγώνων. Τήν πρότασιν ταύτην καθυποβάλλοντες Ὑμῖν πεποίθαμεν ὅτι θέλετε ἐγκρίνῃ αὐτήν καί θέλετε ἀποφασίσῃ τήν λῆψιν τῶν σχετικῶν ἀναγκαίων μέτρων.”

Οι αγώνες αυτοί, γνωστοί ως Μεσοολυμπιακοί αγώνες του 1906, ή Μεσολυμπιάδα, ήταν μια διεθνής αθλητική οργάνωση, η οποία διεξήχθη από τις 22 Απριλίου έως τις 2 Μαΐου 1906 στην Αθήνα, αλλά δεν ήταν επίσημη Ολυμπιακή χρονιά, παρά το γεγονός ότι στα περισσότερα έντυπα της εποχής εκείνης ανεφέρονταν ως “Ολυμπιακοί αγώνες”.

Στη Ριζάρειο σχολή υπήρξε γυμναστήριο, με σύγχρονο για την εποχή εκείνη εξοπλισμό, το δε μάθημα της γυμναστικής δίδασκε ο γυμναστής Κ. Πιέτρης. Στο τέλος κάθε σχολικού έτους, επραγματοποιούντο “αἱ ἐξετάσεις τῶν μαθητῶν ἐν τῇ γυμναστικῇ”, παρουσία επισήμων προσώπων, τα οποία προσκαλούσε η διεύθυνση της σχολής. (Επιστολές 18^ης και 23^ης Μαΐου 1894. Βιβλίον Ἀλληλογραφίας πρῶτον, σελ. 8. Επιστολή 2^ας Ιουνίου 1895. Βιβλίον Ἀλληλογραφίας πρῶτον, σελ. 62-63. Επιστολή … Ιουνίου 1897. Βιβλίον Ἀλληλογραφίας δεύτερον, σελ. 126. Επιστολή 6^ης Ιουνίου 1898. Βιβλίον Ἀλληλογραφίας δεύτερον, σελ. 167. Επιστολές 2^ας Ιουνίου 1899 προς “Διεύθυνσιν Δημοσίου κεντρικοῦ γυμναστηρίου”, 4^ης Ιουνίου 1899 προς “Ὑπουργεῖον Ἐκκλησιαστικῶν” και 4^ης Ιουνίου 1899 προς “Διοικητικόν Συμβούλιον”. Βιβλίον Ἀλληλογραφίας δεύτερον, σελ. 198-199. Επιστολές 2^ας Ιουνίου 1900 προς “Σπ. Στάην Ὑπουργόν τῆς Παιδείας”, “Διοικ. Συμβούλιον” και “Καθηγητάς Ῥιζαρ. σχολῆς”. Βιβλίον Ἀλληλογραφίας δεύτερον, σελ. 230-231. Επιστολή 15^ης Ιουνίου 1901. Βιβλίον Ἀλληλογραφίας δεύτερον, σελ. 280-281. Επιστολές 30^ης Μαΐου 1902 προς “Διοικ. Συμβούλιον” και 5^ης Ιουνίου 1902 προς “Ὑπουργόν Παιδείας”. Βιβλίον Ἀλληλογραφίας δεύτερον, σελ. 313-314. Επιστολές 6^ης Ιουνίου 1903 προς “Ὑπουργόν Ἐκκλησιαστικῶν”, “Διοικ. Συμβούλιον”, “Καθηγητάς Ῥιζαρ. σχολῆς”, “Νομάρχην Ἀττικῆς Περ. Περρωτῆν” και “Δήμαρχον Ἀθηναίων Σπ. Μερκούρην”. Βιβλίον Ἀλληλογραφίας δεύτερον, σελ. 352-353. Επιστολές α´ Ιουνίου 1904 προς “Διοικ. Συμβούλιον”, “Ὑπουργόν τῆς Παιδείας”, “Καθηγητάς Ῥιζαρείου σχολῆς” και 2^ας Ιουνίου 1904 προς “Σ. Μέλη τοῦ Πολυμελοῦς Συμβουλίου”. Βιβλίον Ἀλληλογραφίας δεύτερον, σελ. 402-405. Επιστολή 31^ης Μαΐου 1905. Βιβλίον Ἀλληλογραφίας δεύτερον, σελ. 436. Επιστολές 31^ης Μαΐου 1906 προς “Καθηγητάς Ῥιζαρείου σχολῆς” και “Διοικ. Συμβούλιον” και προσκλήσεις α´ Ιουνίου 1906 προς “Καθηγητάς Ῥιζαρείου σχολῆς” και “Διοικ. Συμβούλιον”. Βιβλίον Ἀλληλογραφίας δεύτερον, σελ. 474, 476. Επιστολές 25^ης Μαΐου 1907 προς “Διοικ. Συμβούλιον”, “Καθηγητάς Ῥιζαρείου σχολῆς” και “Ὑπουργόν τῆς Παιδείας Ἀνδρέαν Στεφανόπουλον Α. Ἐξοχότητα Ὑπουργόν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν”. Βιβλίον Ἀλληλογραφίας δεύτερον, σελ. 517, 518. Επιστολές 10^ης Μαΐου 1908 διευθυντού Ν. Παπαγιαννοπούλου προς “Δ. Συμβούλιον” και “Καθηγητάς”. Βιβλίον Ἀλληλογραφίας δεύτερον, σελ. 549.)

Ο Άγιος Νεκτάριος μερίμνησε για την παραγγελία κατάλληλης ενδυμασίας γυμναστικής για τους μαθητές, διότι, όπως σημείωνε στην από 25^ης Μαΐου 1900 επιστολή του προς το διοικητικό συμβούλιο της σχολής, “ἡ γυμναστική ἀπαιτεῖ καί τήν χορηγίαν ἰδιαιτέρων ὑποδημάτων καί πανταλονίων”. (Βιβλίον Ἀλληλογραφίας δεύτερον, σελ. 230. Βλ., επίσης, επιστολή 28^ης Οκτωβρίου 1906. Βιβλίον Ἀλληλογραφίας δεύτερον, σελ. 493)

(Απόσπασμα από τη μελέτη: ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΣΟΥΗΔΙΑΣ ΚΛΕΟΠΑΣ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ, ΑΝΕΚΔΟΤΕΣ ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ ΑΓΙΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΥ ΠΕΝΤΑΠΟΛΕΩΣ, εκδ. ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗ ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ, 2023.)

Την Κυριακή, 21 Ιουλίου 2024, στον Καθεδρικό Αγίου Γεωργίου Στοκχόλμης ετελέσθη η Θεία Λειτουργία από τον Εφημέριο του ναού, Πανοσιολ. Αρχιμανδρίτη κ. Βαρθολομαίο Ιατρίδη, στην οποία χοροστάτησε ο Σεβ. Μητροπολίτης Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας κ. Κλεόπας και έψαλε ο βυζαντινός χορός από τους κ.κ. Μιλτιάδη Σουλτάνη, Ηλία Γέργη, Ηλιάνα Αντωνίου και Βίκτωρα-Ευάγγελο Olov Holmberg.

Στην Θεία Λειτουργία παρέστη συμπροσευχόμενος ο Εξοχώτατος Πρέσβυς της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Σουηδία κ. Σόλων Σάββα.

Περατωθείσης της Θείας Λειτουργίας, εψάλη επιμνημόσυνη δέηση για τα θύματα της Κυπριακής τραγωδίας, ο δε παριστάμενος Πρέσβυς Εξοχώτατος κ. Σόλων Σάββα, απευθυνόμενος στο εκκλησίασμα είπε, μεταξύ άλλων, τα εξής: «Εργαζόμαστε και θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε για μια λύση εντός των συμφωνημένων παραμέτρων του ΟΗΕ για μια διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία με πολιτική ισότητα όπως αυτή καθορίζεται από τις εκθέσεις και τα Ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών και για ένα κράτος με μία κυριαρχία, μια διεθνή προσωπικότητα και μία ιθαγένεια. Αυτές είναι οι διεθνώς συμφωνημένες παράμετροι και είναι αδιαπραγμάτευτες αρχές για τη λύση του κυπριακού. Και είναι σε αυτές τις παραμέτρους που θα συνεχίσουμε να πορευόμαστε.»

Ακολούθως, τον λόγο έλαβε ο Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης κ. Κλεόπας. Αφού αναφέρθηκε στην σημασία της αναγνωσθείσης Ευαγγελικής περικοπής, ομίλησε καταλλήλως για την ημέρα, αναφερόμενος στην συμπλήρωση 50 ετών από την αποφράδα εκείνη ημέρα για την Κύπρο και ευχήθηκε, όπως, με την εφαρμογή των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου, δοθεί λίαν συντόμως η πολυπόθητη λύση που ταλανίζει την μεγαλόνησο και εξασφαλισθεί η επανένωση της διχοτομημένης Κύπρου, για να επικρατήσει ειρήνη, συμφιλίωση και ευημερία, προς όφελος συνόλου του Κυπριακού λαού.

Στο τέλος της ομιλίας του, ο Σεβασμιώτατος προσέφερε στον Εξοχώτατο κ. Πρέσβυ την τελευταία μελέτη του για τον μακαριστό Αρχιμανδρίτη π. Ευσέβιο Βίττη, με τίτλο, «Η Ιεραποστολική Διακονία του Αρχιμανδρίτου Ευσεβίου Βίττη εις την Σκανδιναυΐαν 1965-1980», την οποία εξέδωσε ευγενώς η Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος, και τον καλωσόρισε με την συνοδεία του ακολούθως στο Μουσείο Ελληνοχριστιανικής Κληρονομιάς, που φιλοξενείται στις εγκαταστάσεις του ως άνω ναού.

San Diego, 4^th of July, 2024

Your Eminence Archbishop Nikitas of Thyateira and Great Britain, fellow representative of His-All Holiness Ecumenical Patriarch Bartholomew,
Your Eminence Archbishop Elpidophoros of America,
Your Eminences Metropolitans of the Holy Eparchial Synod of the Archdiocese of America,
Your Graces, Bishops of the Great and Holy Mother Church of Constantinople serving in the United States,
Reverend Clergy and Monastics,
Honourable diplomatic representatives of Greece, Cyprus, and local and state government officials,
Honourable Archons and benefactors of the Ecumenical Patriarchate and its God-protected Eparchy in America,
Esteemed parish delegates, honoured guests, and dearly beloved co-labourers in the Lord’s vineyard,

Με ευγνώμονη καρδιά προς την Α. Θ. Παναγιότητα, τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο, ο Οποίος μου προσέφερε την αρχιερωσύνη και μου ανέθεσε, μαζί με τον Άγιο Θυατείρων, να τον εκπροσωπήσουμε  στη φετινή Κληρικολαϊκή, είμαι πολύ χαρούμενος, διότι επισκέπτομαι και πάλι το σπίτι μου και βρίσκομαι ανάμεσα στα μέλη της πνευματικής μου οικογένειας.

Ευλογημένες οι αναμνήσεις της ενταύθα ιερατικής διακονίας μου παρά τους πόδας των Αρχιεπισκόπων Αμερικής Ιακώβου, Σπυρίδωνος και Δημητρίου και του Σεβ. Μητροπολίτου Βοστώνης κ. Μεθοδίου.

Ευχαριστώ τον Ποιμενάρχη σας, Σεβ. Αρχιεπίσκοπο Αμερικής κ. Ελπιδοφόρο, καθώς και τον Σεβ. Μητροπολίτη Αγίου Φραγκίσκου κ. Γεράσιμο, για την αβραμιαία φιλοξενία τους, και συγχαίρω τους διοργανωτές της φετινής Κληρικολαϊκής Συνέλευσης και τους εξαίρετους συνεργάτες τους, για τα όσα πολύτιμα μας προσφέρατε αυτές τις μέρες.

Η Αρχιεπισκοπή Αμερικής αποτελεί τον χώρο, στον οποίο ανδρώθηκα πνευματικά και εκκλησιαστικά, κι ένα σχολείο, που παρέχει τις καλύτερες γνώσεις σε όλους μας, κληρικούς και λαϊκούς. Αυτό οφείλεται στο δυναμισμό σας, το ανεξάντλητο όραμα σας και τα πρωτοποριακά προγράμματα που προσφέρετε, για όλα τα ενδιαφέροντα και όλες τις ηλικίες.

Οι Άρχοντες, η Ηγεσία των 100, η Φιλόπτωχος, οι ενοριακές διακονίες, η νεολαία, κλήρος και λαός, αποτελείτε το καμάρι και την περηφάνια όλων μας και δη του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Από σας, διδάσκομαι προσωπικά, καθημερινά, από την θυσιαστική, υποδειγματική προσφορά σας.

It is a profound joy and honour to join you at this 47^th Biennial Clergy-Laity Congress as a representative of His All-Holiness Ecumenical Patriarch Bartholomew and convey His paternal blessings and greetings at tonight’s grand banquet, capping off this year’s Congress.

As I look around the room tonight, I cannot help but recall the wise words of the late Archbishop of America and subsequent Ecumenical Patriarch Athenagoras: “Ελάτε να κοιταχθούμε! Come let us look one another in the eyes.” This phrase was more than just a conversation starter. It was an invitation to reaffirm our Christian polity, in all our interactions, and enrich the world with it, understanding that the persons we have across from us are our co-authors in the unique chapter of history that God has called us to formulate, our co-workers in Christ’s vineyard, our tablemates, at this banquet and at the divine banquet offered to us at every Divine Liturgy.

As I look at each of you, my heart is warmed by the familiar faces of old classmates at Holy Cross, coworkers and associates from former parishes where I served, brother clergymen, friends and acquaintances, with whom I shared joys and struggles, hopes and dreams, and the common goal of glorifying our Lord Jesus Christ and edifying His Church.

When I was informed by our Patriarch that I would be travelling to San Diego to represent Him at this year’s Clergy-Laity Congress, together with His Eminence Archbishop Nikitas, I felt humbled and blessed to return to the land that served as the center of my own personal spiritual maturation and development.

This year’s Congress is historic in its own right, inasmuch as it marks the first one in the Archdiocese’s second centennial of existence. This new chapter in the rich and dynamic history of the Ecumenical Patriarchate’s largest Eparchy brings with it new challenges to meet the demands of changing times.

The parishes were founded by migrants and refugees at the turn of the 20^th century and the ecclesiastical Eparchy that was officially established here in 1922. For the most part, the makeup of their congregations has changed, with third and fourth-generation descendants of those pioneering migrants now filling the pews, joined by a growing number of converts, who have embraced the Orthodox faith through marriage, individual soul searching, or the missionary inroads made by our Church, which has by now firmly established its presence here.

As I look around among the familiar beloved faces, as well as new faces that I am seeing for the first time, I also see many young people – clergy and laity alike – preserving and maintaining our liturgical traditions, keeping the Greek language alive, while also making use of the predominant language of the land, as is the Orthodox custom, skillfully preserving the ancient art of Byzantine music and iconography, blending thus the old with the new.

And so, guided by a centennial of empirical knowledge, the local Church here in America moves forward, looking toward the future, inspired by its past, but also dedicating all its energy, and entrusting itself to the grace of God, so that it may shape the next hundred years.

I ask you to keep this in mind as you reflect on your recent work here in this lovely city, where you shared in Christian fellowship, but also participated democratically in the administrative affairs of the Church and deliberated upon important issues that will affect your parishes, the ministries of the Archdiocese, and the Greek-American Community for years to come.

The Archdiocese of America is a beacon for the Eparchies of the Ecumenical Throne across the world and a school that has much to teach. I personally was fortunate enough to learn so much here and endeavoured to apply them in my archpastoral ministry in Scandinavia.

I ask for your prayers and entreat our Lord to continue to bless us, so that we may always “look at one another in the eyes” and have meaningful things to say to one another, for the glory of Christ and the strengthening of His Church.

I am honoured to raise my glass and wish you all health and every bountiful blessing of God.

Congratulations on your fruitful and productive contribution to this year’s Clergy-Laity Congress!

Happy 4^th of July!
Long live America!
Thank you.

Το Σαββατοκύριακο, 22-23 Ιουνίου 2024, ο Σεβ. Μητροπολίτης Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας κ. Κλεόπας, συνοδευόμενος από τον Πανοσιολ. Αρχιμανδρίτη κ. Σωσίπατρο Στεφανούδη, πραγματοποίησε ποιμαντορική επίσκεψη στην Ενορία των Εισοδίων της Θεοτόκου, στο Borås της Σουηδίας, καθώς και στην Ενορία της Αγίας Τριάδος, στο Göteborg της Σουηδίας.

Το Σάββατο, 22 Ιουνίου, Ψυχοσάββατο της Πεντηκοστής, ο Ποιμενάρχης τέλεσε την Θεία Λειτουργία στο Παρεκκλήσιο St. Birgitta Griftegård, στην πόλη του Borås, με την συμμετοχή του π. Σωσίπατρου, καθώς και το Μνημόσυνο των Κεκοιμημένων.

Στην ομιλία του, ανέφερε τα εξής: «Μια ημέρα πριν την εορτή της Πεντηκοστής, οι Θειότατοι Πατέρες της Εκκλησίας θέσπισαν, να τελούμε μνημόσυνο για τις ψυχές των απ’ αιώνος κοιμηθέντων αδελφών μας. Άλλωστε, όλα τα Σάββατα του έτους είναι από την Εκκλησία μας αφιερωμένα στους κεκοιμημένους, όπως ορίζει και η ακολουθία της Παρακλητικής του Σαββάτου.

Εκτός, όμως από την ακολουθία του Όρθρου, σε κάθε Θεία Λειτουργία, πάνω στο ιερό δισκάριο γίνεται η συνάντηση των δύο Εκκλησιών, της θριαμβεύουσας, δηλαδή των ψυχών των αδελφών μας που έφυγαν από αυτό τον κόσμο, και της στρατευομένης, που είμαστε όλοι εμείς, τα βαπτισμένα μέλη στο όνομα της Αγίας Τριάδος.

Η Εκκλησία είναι φιλόστοργη μητέρα και το ενδιαφέρον της είναι τέτοιο, που δεν εστιάζεται μόνο στους ζώντες, αλλά και στους κεκοιμημένους αδελφούς μας. Μάλλον, θα μού επιτρέψετε να πω, ότι οι ψυχές των προσφιλών κεκοιμημένων μας έχουν περισσότερη ανάγκη, αφού εμείς έχουμε την δυνατότητα να εργαζόμαστε για την σωτηρία μας, ενώ εκείνοι περιμένουν από εμάς την προσευχή, τα κόλλυβα και τις ελεημοσύνες.

Ο προσφιλής σε όλους μας Άγιος του περασμένου αιώνος, Μητροπολίτης Πενταπόλεως Νεκτάριος Κεφαλάς, γράφει στην περισπούδαστη πραγματεία του, με τίτλο «περί ιερών μνημοσύνων», ότι, εφόσον ακόμη δεν έχει γίνει η Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου, όλοι εμείς, μέσα από τις προσευχές και τις ελεημοσύνες μας, έχουμε την δυνατότητα από τον Θεό, να αλλάξουμε ακόμη και την θέση που βρίσκεται μία ψυχή! Να, λοιπόν, η δύναμη της προσευχής και της μνημόνευσης των ονομάτων των κεκοιμημένων αδελφών μας.

Επειδή, όμως, ο Θεός είναι απροσωπόληπτος, γι’ αυτό τον λόγο και σήμερα, στο κοινό αυτό μνημόσυνο, δεν γίνεται καμία διάκριση και θυμόμαστε τους αδελφούς μας, που έφυγαν κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες, ακόμη κι αυτούς που δεν έχουν συγγενείς για να τους μνημονεύουν.

Όλους εκείνους που υπέστησαν «άωρον θάνατον», σε ξένη γη και χώρα, σε στεριά και σε θάλασσα. Εκείνους που πέθαναν από λοιμική ασθένεια, σε πολέμους, σε παγετούς, σε σεισμούς και θεομηνίες, όσους κάηκαν ή χάθηκαν, ακόμη κι εκείνους που ήταν φτωχοί και άποροι και δεν φρόντισε κανείς να τούς τιμήσει με τις ανάλογες ιερές ακολουθίες και τα ιερά μνημόσυνα.

Εύχομαι, με την σημερινή ευκαιρία, να θυμόμαστε κι εμείς πάντα στις προσευχές μας τις ψυχές όλων των κεκοιμημένων κι ας παρακαλούμε τον Θεό να τις φωτίζει με το ανέσπερο φως της Αναστάσεώς Του και σε μάς να χαρίζει την δύναμη και την υγεία να θυμόμαστε, διότι πεθαίνει αυτός που τον ξεχνούν!»

Την Κυριακή, 23 Ιουνίου, ανήμερα της Πεντηκοστής, ο Σεβασμιώτατος ιερούργησε στο Λουθηρανικό ναό Toleredskyrkan, στην πόλη του Göteborg, με την ευκαιρία της πανηγύρεως της ενορίας, με την συμμετοχή του π. Σωσίπατρου, και τέλεσε τον Εσπερινό της Γονυκλισίας.

Η Θεία Λειτουργία ετελέσθη στον ως άνω ναό, καθώς δεν είναι ακόμη δυνατή η πρόσβαση στο ναό της ενορίας, λόγω της καταστροφών που υπέστη από πλημμύρες.

Στην ομιλία του, ανέφερε τα εξής: «Η σημερινή ημέρα επαναφέρει στην μνήμη μας την αισθητή παρουσία του Αγίου Πνεύματος, πού «ἐπλήρωσεν τόν οἶκον οὗ ἦσαν καθήμενοι οἱ μαθηταί καί ἐκάθισεν ἐφ’ ἕνα ἕκαστον αὐτῶν καί ἐπλήσθησαν ἅπαντες Πνεύματος Ἁγίου» (Πράξ. 2,3-4). Επιπλέον, θυμόμαστε την, με ασύλληπτο και παράδοξο τρόπο, γέννηση και συγκρότηση του Μυστικού Σώματος του Χριστού, δηλαδή της Εκκλησίας.

Στην προσφάτως εκδοθείσα μελέτη μου με τίτλο: «Ἡ ἱεραποστολική διακονία τοῦ Ἀρχιμανδρίτου Εὐσεβίου Βίττη εἰς τήν Σκανδιναυΐαν 1965-1980», έχουμε εντάξει και σειρά ομιλιών του Γέροντος, όπως είναι τα  φυλλάδια πνευματικής οικοδομής με τον τίτλο «Η Εκκλησία μου κι Εγώ», όπου αναφέρει τα εξής χαρακτηριστικά για το θεσμό της Εκκλησίας: «Ἡ ὁλιγοπιστία μου καί ἡ πνευματική μου ἀδυναμία εἶναι τόσο μεγάλη φορές-φορές, πού μέ κάνει νά στέκομαι συχνά μονάχα μπροστά σέ ἀρνητικά στοιχεῖα καί νά βλέπω μέ μάτια γήινα ὅ,τι δέν ἀποτελεῖ στοιχεῖο οὐσιαστικό τῆς ἴδιας τῆς Ἐκκλησίας, ἀλλά τῆς ἀνθρώπινης καί ἁμαρτωλῆς φύσης, πού ἔχει ἀνάγκη λυτρωμοῦ καί ἁγιασμοῦ μέσα στήν Ἐκκλησία. Μένω στό καθαρά ἀνθρώπινο καί λησμονῶ πώς ἀποστολή τῆς Ἐκκλησίας εἶναι ἡ ματαμόρφωση αὐτοῦ τοῦ ἀνθρώπινου μέσα της. Καί γιά νά λυτρωθεῖ πρέπει νά βρεθεῖ μέσα στήν Ἐκκλησία τέτοιο πού εἶναι, δηλαδή ἁμαρτωλό καί ἄθλιο».

Σε άλλο σημείο της επιστολής τονίζει ο μακάριος Γέροντας: «Ἡ Ἐκκλησία εἰκονίζεται στή δημιουργία τοῦ ἀνθρώπινου γένους, στή σχέση τοῦ Ἀδάμ καί τῆς Εὔας. Ὁ Ἀδάμ εἶναι ὁ Χριστός καί ἡ Εὔα ἡ Ἐκκλησία. Οὐσιαστικό δηλ. στοιχεῖο τῆς Ἐκκλησίας εἶναι ἡ σχέση τοῦ Θεοῦ μέ τόν ἄνθρωπο. Σκοπός αὐτῆς τῆς σχέσης εἶναι νά φτάσει ὁ ἄνθρωπος στή θέωση, νά γίνει δηλαδή κατά χάριν Θεός. Ἐπειδή ὅμως μπῆκε στή μέση ἡ ἀνθρώπινη ἁμαρτία, ἦρθε ἡ ἀπέραντη θεϊκή ἀγάπη νά διορθώσει μέ τήν ἄπειρη σοφία της τό σφάλμα τοῦ ἀνθρώπου. Καί γίνεται ὁ Θεός ἄνθρωπος για νά κάνει τόν ἄνθρωπο Θεό. Στό πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ ἔχουμε πιά φανερή μιά ἐνέργεια πού μόνο ὁ Θεός μποροῦσε νά κάνει, δηλαδή τήν ἐμφάνιση τῆς Ἐκκλησίας ὡς «σώματος Χριστοῦ». Ἡ Ἐκκλησία μέ ἄλλα λόγια πού ἦταν μέσα στό σχέδιο τοῦ Θεοῦ πραγματοποιήθηκε πιά στήν ἐντέλεια, πῆρε σάρκα καί ὀστᾶ.»

Και τελειώνει την συγκεκριμένη επιστολή του ο π. Ευσέβιος με τα λόγια του Αγίου Κυρίλλου Αλεξανδρείας, ο οποίος τονίζει ότι «η χάρις τοῦ Ἁγ. Πνεύματος μᾶς κάνει νά παίρνουμε μέρος στούς καρπούς πού ρίζα τους ἔχουν τή Θεία φύση, τόν ἴδιο τό Θεό. Ἔτσι μεταμορφωνόμαστε καί μπαίνουμε στήν περιοχή μιᾶς καινούργιας ζωῆς καί γινόμαστε τό ἴδιο ὡραῖοι ὅπως ὅταν πρωτοβγήκαμε ἀπό τά χέρια τοῦ Θεοῦ».

Επικαλούμενος σε όλους σας τη χάρη του Αγίου Πνεύματος, εύχομαι, μαζί με τις ευχές του Γέροντος Ευσεβίου, να αξιωνόμαστε να απολαμβάνουμε τα όσα αυθεντικά μάς παρέδωσε μέσα από τις συγγραφές του, που ήταν απόσταγμα της πνευματικής εμπειρίας του, και να έχουμε στη ζωή μας τους καρπούς του Αγίου Πνεύματος.» Ακολούθως, οι δύο κληρικοί παρακάθισαν σε δείπνο που προσέφερε οικογένεια ομογενών στην περιοχή και επέστρεψαν στην Στοκχόλμη το βράδυ της ιδίας.

STOCKHOLM – During this joyous paschal period, we are pleased to announce to the flock of the Mother Church of Constantinople in Scandinavia that, by the Grace of God, the consecration of the chapel bearing the name of our father among the saints Nicholas the Wonderworker Archbishop of Myra in Lycia, which is located inside the Hermitage founded by the ever-memorable Archimandrite Elder Eusevios Vittis in Rättvik, will take place this coming November.

Με Αναστάσιμη χαρά ανακοινώνουμε στο ποίμνιο της Μητρός Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως στην Σκανδιναυΐα ότι, ευδοκία Θεού, τον προσεχή μήνα Νοέμβριο, θα τελεσθούν τα ιερά εγκαίνια του, εντός του Ησυχαστηρίου, στο Ρέττβικ Σουηδίας, Παρεκκλησίου, επ’ ονόματι του εν Αγίοις Πατρός ημών Νικολάου, Αρχιεπισκόπου Μύρων της Λυκίας, του θαυματουργού, του οποίου κτήτωρ υπήρξε ο μακαριστός Αρχιμανδρίτης Ευσέβιος Βίττης.

Η επιλογή του παρόντος έτους έγινε με αφορμή τρία γεγονότα. Το πρώτο είναι η αχρονολόγητη συγχαρητήρια επιστολή του αοιδίμου Γέροντος Ευσεβίου, προς τον τότε νεοεκλεγέντα Μητροπολίτη Σουηδίας κυρό Παύλο Μενεβίσογλου, στην οποία, μεταξύ άλλων, εκφράζει την επιθυμία και παράκλησή του, όπως, μετά την ενθρόνισή του, επισκεφθεί το Ησυχαστήριο και τελέσει τα εγκαίνια του Παρεκκλησίου του.

Έγραφε στην επιστολή του ο μακαριστός Κτήτωρ: «Μεγίστην δέ εὐτυχίαν δι’ ἐμέ θά ἀποτελέσῃ, ἂν ἡ Σεβασμιότης Σας εὐδοκήσῃ νά τελέσῃ τά ἐγκαίνια τοῦ παρεκκλησίου Ἁγίου Νικολάου, τό ὁποῖον ἀποτελεῖ τήν πνευματικήν ἑστίαν τοῦ ταπεινοῦ αὐτοῦ χώρου». (Μητροπολίτου Σουηδίας Κλεόπα Στρογγύλη, ῾Η Ἱεραποστολική Διακονία τοῦ Ἀρχιμανδρίτου Εὐσεβίου Βίττη εἰς τήν Σκανδιναυΐαν 1965-1980, ἐκδ. Ἀποστολική Διακονία τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, σελ. 154).  

Το δεύτερο είναι το γεγονός ότι, εφέτος και συγκεκριμένα στις 9 Νοεμβρίου, συμπληρώνονται δέκα έτη από την μεταβίβαση του Ησυχαστηρίου στην κυριότητα της Ιεράς Μητροπόλεως Σουηδίας.

Το τρίτο είναι η 15^η επέτειος της κοιμήσεως του π. Ευσεβίου.

Πενήντα, λοιπόν, έτη από την επιστολή του κτήτορος του Ησυχαστηρίου π. Ευσεβίου προς τον Μητροπολίτη Παύλο, δέκα πέντε έτη από την κοίμηση του π. Ευσεβίου και δέκα έτη από την μεταβίβαση του Ησυχαστηρίου του στην Ιερά Μητρόπολη Σουηδίας, αγαθή συγκυρία και χάριτι Θεού, θα τελεσθούν τα ιερά Εγκαίνια κατά το ακόλουθο πρόγραμμα:

• Την Παρασκευή, 8 Νοεμβρίου 2024, στις 7 μ.μ., θα τελεσθεί η ακολουθία του πανηγυρικού Εσπερινού της μνήμης του εν Αγίοις Πατρός ημών Νεκταρίου, Μητροπολίτου Πενταπόλεως του εν Αιγίνη, της οποίας θα προηγηθεί η υπό του Ποιμενάρχου μας, Σεβ. Μητροπολίτου Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας κ. Κλεόπα, κατάθεση των Ιερών Λειψάνων επί της Αγίας Τραπέζης και εν συνεχεία η Αρχιερατική Χοροστασία.
• Το Σάββατο, 9 Νοεμβρίου 2024, προς διευκόλυνση των προσκυνητών από την Στοκχόλμη και ολόκληρη την Σκανδιναυΐα, η ακολουθία του Όρθρου θα αρχίσει στις 9:30 π.μ. και η Θεία Λειτουργία των ιερών Εγκαινίων, στις 11 π.μ., προεξάρχοντος του Σεβ. Ποιμενάρχου μας.
• Θα ακολουθήσει γεύμα στις εγκαταστάσεις του Ησυχαστηρίου, στις 1:30 μ.μ.

Καλούνται τα πνευματικά τέκνα του Γέροντος Ευσεβίου, καθώς και οι ευσεβείς χριστιανοί, να μετάσχουν της πνευματικής αυτής χαράς της τοπικής μας Εκκλησίας, με την βεβαιότητα ότι και η ψυχή του θα αγάλλεται, καθώς εκπληρώνεται η επιθυμία του αυτή. Να έχουμε την ευχή του!

Εκ της Ιεράς Μητροπόλεως Σουηδίας

11 Ιουνίου 2024