Την Παρασκευή, 12 Ιανουαρίου 2024, ο Σεβ. Μητροπολίτης Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας κ. Κλεόπας υποδέχτηκε στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Γεωργίου Στοκχόλμης τον Λουθηρανό Επίσκοπο της πόλεως Strängnäs της Σουηδίας και Chaplain (Εφημέριο/Πνευματικό) των Ανακτόρων κ. Johan Dalman.

Αμέσως μετά την υποδοχή, ο Μητροπολίτης Κλεόπας καλωσόρισε τον υψηλό επισκέπτη με θερμούς λόγους, τον ξενάγησε αρχικώς στον Καθεδρικό Ναό, τον ενημέρωσε για την ιστορία και τα έργα αποκαταστάσεως σε αυτόν και στην συνέχεια, τον οδήγησε στο Μουσείο Ελληνοχριστιανικής Κληρονομιάς, όπου πραγματοποιήθηκε συζήτηση επί διαφόρων επικαίρων θεμάτων.

Ακολούθως, ο μεν οικοδεσπότης επέδωσε στον Επίσκοπο Dalman τον Αναμνηστικό Τόμο της Πατριαρχικής Επισκέψεως στην Στοκχόλμη, το 2019, ενώ τον παρεκάλεσε να μεταφέρει στην Α. Μ. τον Βασιλέα της Σουηδίας Κάρολο ΙΣΤ΄ Γουσταύο και την οικογένειά του τις θερμές ευχές της Α. Θ. Παναγιότητος, του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, για το νέο έτος, όπως και τις προσωπικές του.

Tου επέδωσε, επίσης, το προηγούμενο εκδοθέν δίτομο έργο του στην αγγλική γλώσσα, με τίτλο «Ο Άγιος Νεκτάριος Κεφαλάς Μητροπολίτης Πενταπόλεως», για τον Βασιλέα, ο δε φιλοξενούμενος επέδωσε στον Μητροπολίτη Κλεόπα αντίγραφο βυζαντινής εικόνος, την οποία τοποθέτησε σε προθήκη του μουσείου.

Ο υψηλός επισκέπτης συνεχάρη τον Ποιμενάρχη για την παρουσία και το έργο του στη Σκανδιναυΐα, τόνισε τους δεσμούς ειλικρινούς φιλίας που αναπτύχθηκαν μεταξύ τους και τον παρεκάλεσε, να μεταφέρει τον σεβασμό του στον Οικουμενικό Πατριάρχη.

Δεν παρέλειψε, επίσης, να εκφράσει τον θαυμασμό του για το εξαιρετικής ποιότητος αποτέλεσμα της εκ βάθρων αποκαταστάσεως του Καθεδρικού Ναού.

Μετά τις προσφωνήσεις και την ανταλλαγή των δώρων, παρετέθη στον υψηλό επισκέπτη γεύμα σε εστιατόριο της πόλεως.

STOCKHOLM – On Friday, January 12, 2024, His Eminence Metropolitan Cleopas of Sweden and All Scandinavia welcomed the Lutheran Bishop of Strängnäs, Sweden and chaplain of the royal palace H.G. Johan Dalman to the St. George Cathedral in Stockholm.

Immediately following his arrival, Metropolitan Cleopas warmly welcomed his honored guest, giving him a tour of the Cathedral, informing him of its history and the restoration work that was recently completed. Their tour ended at the Museum of Hellenic Christian Heritage, where the two prelates discussed various matters pertaining to current events.

Afterward, the Metropolitan presented Bishop Dalman with a copy of the Metropolis’ publication on the Patriarchal Visit to Stockholm in 2019 and asked him to convey the heartfelt wishes of His All-Holiness
Ecumenical Patriarch Bartholomew to His Majesty King Carl XVI Gustaf and all members of the royal family, on the occassion of the new year, together with his own personal wishes.

He also offered him a copy of his English-language two-volume study entitled “St. Nectarios Kefalas Metropolitan of Pentapolis” to give to the King, while Bishop Dalman gave Metropolitan Cleopas a copy of a Byzantine icon, which the latter placed on display on site at the museum.

Bishop Dalman congratulated Metropolitan Cleopas on his ministry in Scandinavia, noting the bonds of sincere friendship that exist between them, while asking the latter to convey his respect to the Ecumenical Patriarch.

He also expressed his admiration for the exceptional quality of the projects resulting in the complete restoration of the Cathedral.

Following addresses and the exchange of gifts, the Metropolitan hosted his visitor for a luncheon at a local area restaurant.

Την παραμονή της εορτής των Θεοφανείων, Παρασκευή, 5 Ιανουαρίου 2024, με την θερμοκρασία να αγγίζει τους -11°C, τελέστηκε στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Γεωργίου Στοκχόλμης, η ακολουθία του εσπερινού της εορτής και εν συνεχεία η Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου, χοροστατούντος του Σεβ. Μητροπολίτου Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας κ. Κλεόπα, ο οποίος ετέλεσε και την ακολουθία του Μεγάλου Αγιασμού.

Κατ’ αυτήν εκκλησιάστηκε η Πρέσβυς της Ελλάδος στην Σουηδία Εξοχωτάτη κ. Αικατερίνη Φουντουλάκη.

Την κυριώνυμο ημέρα, ο Ποιμενάρχης ιερούργησε στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Γεωργίου Στοκχόλμης, συμπαραστατούμενος από τον Εφημέριο του Ναού, Πανοσιολ. Αρχιμανδρίτη κ. Βαρθολομαίο Ιατρίδη και τον Ιερολ. Διάκονο κ. Γεώργιο Αρβανιτίδη.

Σύμφωνα με το τυπικό της ημέρας και λίγο πριν την τέλεση του Μεγάλου Αγιασμού, ο Σεβ. Μητροπολίτης κ. Κλεόπας προσεκάλεσε τα παιδιά, τα οποία παρηκολούθησαν την τελετή της καταδύσεως του Τιμίου Σταυρού επί των υδάτων, κύκλω της προευτρεπισθείσης τραπέζης, και τους εξήγησε τα τελούμενα.

Το απόγευμα της ιδίας ημέρας ο Μητροπολίτης Κλεόπας ανεχώρησε για την Δανία, όπου στην Ενορία του Αγίου Γεωργίου του εν Ιωαννίνοις, στην πόλη Ροσκίλντε, την Κυριακή της Συνάξεως του Τιμίου Προδρόμου, ιερούργησε στον εν λόγω ναό, συμπαραστατούμενος από τον Πανοσιολ. Αρχιμανδρίτη κ. Σωσίπατρο Στεφανούδη.

Παρέστη ο Πρέσβυς της Ελλάδος στην Δανία, Εξοχώτατος κ. Φραγκίσκος Κωστελλένος, μετά της συζύγου του.

Στην ομιλία του ο Ποιμενάρχης επαίνεσε για την παρουσία και συμμετοχή τους, τόσο τα παιδιά, όσο και τα νεαρά ζευγάρια, και υπενθύμισε προς όλους την σημασία της εορτής στην ζωή της Εκκλησίας και στην προσωπική μας πορεία στον κόσμο.

Μετά την Θεία Λειτουργία και τηρώντας το εκεί έθιμο, άπαντες οι εκκλησιασθέντες μετέβησαν στην παρακείμενη λίμνη, και πάλι με θερμοκρασία -11°C, όπου πραγματοποιήθηκε η κατάδυση του Τιμίου Σταυρού, τον οποίο ανέσυρε ο κ. Περικλής Ρεντόπουλος από την Ρόδο.

Ακολούθως, άπαντες οι παριστάμενοι μετέβησαν στην αίθουσα του ναού, όπου ο Μητροπολίτης ευλόγησε την βασιλόπιττα, προσέφερε στον κ. Ρεντόπουλο ως ευλογία έναν μικρό επιστήθιο σταυρό, ενώ ευλόγησε και την εόρτια τράπεζα, την οποία ευγενώς προσέφερε ο κ. Μιχαήλ Μπριλάκης από την Κρήτη, κατά την διάρκεια της οποίας νέοι και κυρίες έψαλλαν και τα κάλαντα των ημερών.

STOCKHOLM – On the eve of the feast of Epiphany, Friday, January 5, 2024, with the temperature reaching -11°C, the service of the Vespers was celebrated at the St. George Cathedral in Stockholm, followed by the Divine Liturgy of St. Basil, with His Eminence Metropolitan Cleopas of Sweden and All Scandinavia presiding in chorostasia.

Immediately following the Divine Liturgy, he also celebrated the service of the great blessing of the water.

The Ambassador of Greece to Sweden Her Excellency Ms. Ekaterini Foundoulaki was on hand for the services.

On the day of Epiphany, Metropolitan Cleopas celebrated the Divine Liturgy at the St. George Cathedral in Stockholm, assisted by the parish priest of the Cathedral the Very Rev. Archimandrite Bartholomew Iatridis and the Rev. Deacon George Arvanitides.

According to the tradition for the day’s services, shortly before the service of the great blessing of the water, Metropolitan Cleopas invited all the children in attendance to come forward, forming a circle around the table with the vessel containing the water to be sanctified, to observe the service of the immersion of the Holy Cross into the water, while he explained to them the details of the service.

That afternoon, Metropolitan Cleopas traveled to Denmark, where he celebrated the Divine Liturgy on the Sunday of the Synaxis of St. John the Forerunner, at the St. George of Ioannina Parish in Roskilde, assisted by the Very Rev. Archimandrite Sosipatros Stefanoudis.

The Ambassador of Greece to Denmark His Excellency Mr. Frangiskos Kostellenos attended the service, together with his wife.

In his sermon, the Metropolitan praised both the children and young couples for attending and participating in the day’s services, reminding everyone in the congregation of the importance of this feast in the life of the Church and the course of human events.

After the Divine Liturgy, in keeping with the local custom, the entire congregation headed to the adjacent lake, again with a temperature of -11°C, where the service of the immersion of the Holy Cross took place, with Mr. Periklis Rentopoulos of Rhodes retrieving the cross from the water.

Later, all those in attendance returned to the church hall, where the Metropolitan blessed the vasilopita, offered Mr. Rentopoulos a small pectoral cross as a blessing, and blessed the meal that was generously offered by Mr. Michael Brilakis of Crete.

During the luncheon, the youth and ladies of the congregation sung traditional holiday carols.

Πολύ όμορφα τελείωσε το 2023, με το σαραντισμό του μικρού Αθανασίου, γιού του Κωνσταντίνου και της Μαρίας, καταξιωμένων μελών του Καθεδρικού μας Ναού, στη Στοκχόλμη.

Κούκλος, ο Θανασάκης! Χαμογελαστός και πράος!

Μου θύμησε, όταν τον κράταγα στα χέρια μου, τους στίχους του Μάκη Σεβίλογλου, από το CD της Χαρούλας Αλεξίου, “Θα μεγαλώνουμε μαζί”:

Στην Ομογένειά μας στη Σκανδιναυΐα, στην τοπική μας Εκκλησία, μεγαλώνουμε μαζί, γιατί πολύ απλά αποτελούμε “σῶμα Χριστοῦ καί μέλη ἐκ μέρους”.

Οι χαρές των αδελφών μας είναι και δικές μας, το ίδιο κι οι θλίψεις τους, αλλά και τα όνειρα και οι επιτυχίες τους, γιατί αυτή είναι η οικογένειά μας!

Σοφός και διαχρονικός ο λόγος του Αποστόλου των Εθνών Παύλου: “Καθάπερ γάρ τό σῶμα ἕν ἐστι καί μέλη ἔχει πολλά, πάντα δέ τά μέλη τοῦ σώματος τοῦ ἑνός, πολλά ὄντα, ἕν ἐστι σῶμα, οὕτω καί ὁ Χριστός· καί γάρ ἐν ἑνί Πνεύματι ἡμεῖς πάντες εἰς ἕν σῶμα ἐβαπτίσθημεν”. (Α΄ Κορ. ιβ΄ 12-13)

Στους κόλπους της Εκκλησίας, μαθαίνουμε να συμπορευόμαστε, να συνοραματιζόμαστε, να συμπράττουμε, να συνδημιουργούμε και να έχουμε εκκλησιολογική συνείδηση!

Η πορεία προς Εμμαούς, αντάμα με το Λουκά και τον Κλεόπα, είναι συνοδοιπορία προόδου πνευματικής και καταξίωσης, αλληλοπεριχώρηση, αναζήτηση, επεξεργασία κι ερμηνεία πνευματικών “δεδομένων”, γνώση εμπειρική, που αποστρέφεται τη ζήλεια, το φθόνο, την υποτίμηση, τον αθέμιτο ανταγωνισμό και τη συκοφαντία!

Μαθαίνουμε, να παραμένουμε ενωμένοι, ο ένας για τον άλλο και για το καλό του συνόλου, συγχαίρουμε και συμπάσχουμε, με αγάπη και πνεύμα υπακοής, άρρηκτα συνδεδεμένοι με την Κεφαλή της Εκκλησίας, το Χριστό.

Μεγάλη χαρά πήρα, μόλις πληροφορήθηκα τα στατιστικά στοιχεία των τελεσθέντων Ιερών Μυστηρίων για το έτος 2023, όπου οι ενορίες μας στη Σκανδιναυΐα υποδέχτηκαν 31 νέους ενήλικες ως νέα μέλη τους, δια χρίσματος 9 και δια βαπτίσεων ενηλίκων 22 πρόσωπα.

Θερμά συγχαρητήρια στους Αδελφούς Κληρικούς, για τον ιεραποστολικό τους ζήλο και την αφοσιωμένη διακονία τους!

Ο Ιερός Χρυσόστομος μας υπενθυμίζει ότι, όλοι μας, ποιμένες και ποιμενόμενοι, ενώπιον Χριστού, είμαστε όλοι ποιμενόμενοι: “Εἶπον γάρ πολλάκις πρός τήν ὑμετέραν ἀγάπην, ὅτι πρόβατα καί ποιμένες πρός τήν ἀνθρώπων εἰσιν διάκρισιν, πρός δέ τόν Χριστόν πάντες πρόβατα. Καί γάρ οἱ ποιμαίνοντες καί οἱ ποιμαινόμενοι ὑφ’ ἑνός τοῦ ἄνω ποιμένος ποιμαίνονται.” (Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Εἰς τήν Ἀνάληψιν, λόγ. 2, 12. P.G. 52, 784.)

Μιας και την περίοδο αυτή ασχολούμαι με τη συγγραφή της νέας μελέτης μου για την ιεραποστολική δράση του μακαριστού Γέροντος Ευσεβίου Βίττη στη Σκανδιναυΐα, ας τον αφήσουμε τον ίδιο να μιλήσει, μέσα από την αλληλογραφία του, για την πολυπόθητη, μυστηριακή ενότητα της Εκκλησίας, κι ας δεχθούμε τα λόγια του ως ευχή ολοκάρδια, δέηση και προσευχή πολυπόθητη για τον Ελληνισμό όπου γης:

“Κατά τήν ταπεινή μου γνώμη πρέπει ὁ ἱερός Ναός νά γίνη πνευματικό κέντρο ἰσχυρῆς ἀκτινοβολίας φωτός Χριστοῦ, ἀγάπης εὐαγγελικῆς, ἀλήθειας οὐράνιας, ζωῆς ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ, τόπος διηνεκοῦς λατρείας ἐν πνεύματι καί ἀληθείᾳ τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ ἐν πίστει ὀρθοδόξῳ καί ἐν ἁγιασμῷ ψυχῆς καί πνεύματος. Μόνον ἔτσι θά ἐκπληρώνη τήν ἀποστολή του.

Ὁ ἱερός Ναός δέν εἶναι γιά τούς ἄλλους, ἀλλά γιά μᾶς. Δέν ὑπάρχουν οἱ ἄλλοι καί ἐμεῖς.

Ὅλοι περιλαμβάνονται στό ἐμεῖς. Καί αὐτό σημαίνει πώς ὁ καθένας μας, κι’ ὁ πρῶτος κι’ ὁ τελευταῖος, ἐκεῖ θά βρίσκουμε σάν σέ γαλήνης τήν ἠρεμία τοῦ πνεύματός μας, θά ἐκχύνουμε τήν ψυχή μας πρός τόν Κύριο τῆς ἀγάπης μας, θά συναντοῦμε μυστικά τούς ἀδελφούς μας σάν καρδιά μέ καρδιά πέρα ἀπό τίς μικρότητες καί τή ματαιότητα τοῦ κόσμου.

Αὐτά θά ἤθελα νά εὐχηθῶ παρ’ ὅτι τήν ἀναξιότητα πού μέ διακρίνει καί σέ σᾶς καί διά μέσου σας σέ ὅλους τούς ἀδελφούς πού θά συμμετέχουν στήν ἐκλεκτή αὐτή δωρεά τοῦ Κυρίου μας.

Ἱκετεύω δέ ὁλόψυχα τόν Ἀναστάντα Κύριό μας Ἰησοῦν Χριστόν νά δίνη «ὑπερεκπερισσοῦ, ὧν αἰτούμεθα ἤ νοοῦμεν» τίς δωρεές του καί στόν καθένα σας καί στούς ἀγαπημένους σας καί σέ ὅλους τούς ἀδελφούς μας ἐν πίστει τῇ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.

Σᾶς χαιρετῶ μέ βαθύτατες εὐχαριστίες, χαρά καί συγκίνηση καί ἀντίστοιχη ἀγάπη στό Ὄνομά Του. ἀρχιμ. Εὐσέβιος Βίττης κεγχριαῖος μοναχός” (Ἀρχεῖον Ἐνορίας Ἀποστόλου Παύλου Οὐψάλης)

Καλή χρονιά, Αδελφοί μου! “Κι ας μεγαλώνω, θα μεγαλώνουμε μαζί”

Το πρωΐ της Παρασκευής, 29^ης Δεκεμβρίου 2023, ο Σεβ. Μητροπολίτης Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας κ. Κλεόπας, ευγενώς προσκληθείς, παρέστη στους εορτασμούς της επετείου των 25 ετών του Καρδιναλίου της Στοκχόλμης κ. Anders Arborelius, που έλαβαν χώρα στον Ρωμαιοκαθολικό Καθεδρικό Ναό του Αγίου Ερρίκου, στην Στοκχόλμη.

Ο Μητροπολίτης Κλεόπας, συνοδευόμενος από τον Πανοσιολ. Αρχιμανδρίτη κ. Βαρθολομαίο Ιατρίδη, Εφημέριο του Καθεδρικού Ναού Αγίου Γεωργίου Στοκχόλμης, μετέφερε στον Καρδινάλιο τις συγχαρητήριες ευχές της Α. Θ. Παναγιότητος, του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, ενώ, μαζί με εκπροσώπους ετέρων χριστιανικών δογμάτων και ομολογιών, ευχήθηκαν στον εορτάζοντα καρποφόρο συνέχιση της πολυεύθυνης διακονίας του.

Το Σάββατο προ της Χριστού Γεννήσεως, 23 Δεκεμβρίου 2023, μέλη της νεολαίας του Συλλόγου Ποντίων Στοκχόλμης «Εύξεινος Πόντος», συνοδευόμενα από τον Πρόεδρο του Συλλόγου κ. Ηλία Μανωηλίδη, έγιναν δεκτά στις εγκαταστάσεις του Μουσείου Ελληνοχριστιανικής Κληρονομιάς, στον Καθεδρικό Ναό Αγίου Γεωργίου Στοκχόλμης, όπου τους υπεδέχθη ο Σεβ. Μητροπολίτης Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας κ. Κλεόπας και προς τον οποίο έψαλαν τα πατροπαράδοτα κάλαντα.

Ο Ποιμενάρχης κ. Κλεόπας, αφού ευχαρίστησε τους νέους και τον Πρόεδρο του Συλλόγου για την ευγενική τους πρωτοβουλία, ευχήθηκε, όπως ο σαρκί νηπιάζων Κύριος, ευλογεί τα έργα του Συλλόγου, φωτίζει τα παιδιά μας και όπου κι αν βρισκόμεθα, να ομολογούμε το όνομα του τεχθέντος Κυρίου μας και να μην λησμονούμε τα έθη, τα έθιμα, τις παραδόσεις και τις ρίζες μας.

Στο τέλος, σε εγκάρδιο κλίμα, ο Σεβ. κ. Κλεόπας προσέφερε στους νέους γλυκίσματα των ημερών και τους ευχήθηκε για τη νέα χρονιά.

Του Σεβ. Μητροπολίτου Σουηδίας κ. Κλεόπα

Σ’ ένα κόσμο ταραγμένο, που απλώνεται παντού η καταχνιά από τις ακοές πολέμων και την τόση ακαταστασία παγκοσμίως, το μήνυμα των μακαρισμών “Μακάριοι οἱ εἰρηνοποιοί, ὅτι αὐτοί υἱοί Θεοῦ κληθήσονται”, από την επί του Όρους των Ελαιών ομιλία του Κυρίου μας, μοιάζει επίκαιρο, όσο ποτέ άλλοτε.

Απειλές από παντοδύναμες χώρες, που εκδαπανούν δισεκατομμύρια το χρόνο για εξοπλιστικά συστήματα – και δυστυχώς, όχι για την καταπολέμηση της φτώχιας, την παιδεία και τον πολιτισμό -, φέρνουν στον κόσμο μας αναταραχή και σκορπούν ένα πέπλο απελπισίας και απόγνωσης, επιβεβαιώνοντας την επικράτηση του κακού στον κόσμο.

Κατά την πρόσφατη ενασχόλησή μου και την μελέτη κειμένων του ιεραποστολικώς εργασαμένου στην Ιερά Μητρόπολη Σουηδίας και καταλιπόντος μνήμη χαρισματικού, ευσεβούς και εναρέτου κληρικού, του μακαριστού Αρχιμανδρίτου π. Ευσεβίου Βίττη, βρήκα επιστολές του Γέροντος προς τους ομογενείς στην Σκανδιναυΐα, όπου διαφαίνεται η ποιμαντική αγωνία του, αλλά και η θεολογική τοποθέτησή του επί του φαινομένου του κακού στον κόσμο.

Ο π. Ευσέβιος κατέληγε την δημοσιευθείσα συλλογή των εν λόγω ομιλιών του, υπό τον τίτλο “Κάθε μήνα – Ἕνα γράμμα γιά σένα”, ως εξής: “Σέ χαιρετῶ. Μέ πολλή καί θερμή ἀγάπη, ὁ ἀδελφός σου Ἑλλάδιος”.

Ο Γέροντας χρησιμοποιούσε το ψευδώνυμο “Ἑλλάδιος”, τα πρώτα χρόνια της παραμονής του στο ησυχαστήριό του, στο Ρέττβικ της Σουηδίας, αποφεύγοντας συστηματικώς την δημοσιότητα.

Παραθέτω αυτούσια την ομιλία του Γέροντος για το εν λόγω θέμα και θεωρώ ότι το μήνυμά του είναι επίκαιρο και διαχρονικό, μιμούμενος το παράδειγμα του Κυρίου μας, του Οποίου ο Ευαγγελικός λόγος παραμένει “χθές καί σήμερον ὁ αὐτός καί εἰς τούς αἰώνας”.

Ιδού η κατά πάντα επίκαιρη ομιλία του Γέροντος Ευσεβίου, αφιερωμένη στα Χριστούγεννα, του αυθεντικού και γνησίου αυτού Λευΐτου με την οσιακή τελευτή:

“Διαβάζοντας τήν ἱστορία τῶν γεγονότων πού συνδέονται μέ τή γέννηση τοῦ Ἰησοῦ, σταματοῦμε ἔκπληκτοι, ἀλλά καί γεμάτοι δίκαιη ἀγανάκτηση, μπροστά σ’ ἕνα γεγονός: Τή σφαγή τῶν ἀθώων νηπίων τῆς Βηθλεέμ (Ματθ. 2,16). Ὁ Ἡρώδης πάνω στήν τυφλή μανία του μή τυχόν χάση τό θρόνο του, σκότωσε ὅλα τά νήπια τῆς Βηθλεέμ καί τῶν περιχώρων της! Νόμιζε πώς ἔτσι θά σκότωνε σίγουρα καί τόν ὑποτιθέμενο ἀντίπαλό του. Καί προβάλλει ἡ δικαιολογημένη ἀπορία σου: Τί ἔφταιγαν τά ἀθῶα νήπια γιά νά σκοτωθοῦν χωρίς λόγο; Τί ἔφταιγαν οἱ φτωχές μανοῦλες τους νά τά χάσουν ἀπό τήν ἀγκαλιά τους κατ’ αὐτόν τόν ἀπάνθρωπο τρόπο; Καί γιατί ἐπέτρεψε ὁ Θεός τή φριχτή αὐτή ἀδικία καί τό ἀνήκουστο αὐτό κακούργημα;

Τό φυσικό καί ἐντελῶς αὐθόρμητο αὐτό ἐρώτημά σου μπορεῖ νά διευρυνθῆ καί νά περιλάβη ὅλο τόν πόνο τῶν ἀθώων καί τήν ἀδικία πού γίνεται στόν κόσμο αὐτόν. Καί ἀκόμα πιό πολύ: Τήν ὕπαρξη τοῦ κακοῦ, φυσικοῦ καί ἠθικοῦ, στόν κόσμο. Γιατί τά ἀνάπηρα παιδιά π.χ.; Γιατί τά θύματα τῶν αὐθαίρετων δικτατοριῶν καί ὁλοκληρωτισμῶν; Γιατί τά ἀπειράριθμα θύματα τῶν φυσικῶν καταστροφῶν; Γιατί οἱ πόλεμοι; Γιατί;…Γιατί;… Δέν τά βλέπει ὅλα αὐτά ὁ Θεός; Κι’ ἄν τά βλέπει γιατί δέν τά προλαβαίνει; Γιατί ἀνέχεται τήν ὕπαρξη τοῦ κακοῦ; Ποῦ εἶναι ἡ δικαιοσύνη, ἡ πρόνοια καί ἡ ἀγάπη του; Μήπως ὅλα αὐτά εἶναι μόνο φαντασίες; Μήπως δέν ὑπάρχει κἄν Θεός πού νά ἐνδιαφέρεται γιά τή σκληρή μοῖρα μας; Ἀμείληκτα, ἀλήθεια, αὐτά τά ἐρωτηματικά, πού θά μποροῦσαν νά γίνουν ἀμέτρητα.

Δέν εἴμαστε οὔτε ἐγώ οὔτε ἐσύ οἱ πρῶτοι πού τά θέτουμε. Ἀπασχόλησαν ἀνέκαθεν τό ἀνθρώπινο πνεῦμα καί τό σκανδάλισαν. Ὄχι μόνο σάν θεωρητικό πρόβλημα κάποιων ἀνθρώπων πού τό σκέφτονται στό γραφεῖο τους, ἀλλά σάν πρόβλημα ζωῆς, σάν φοβερή καί τραγική προσωπική δοκιμασία, σάν ἀπερίγραπτη τραγωδία ἀναρίθμητων ὑπάρξεων. Πολλά δυνατά πνεύματα ἀσχολήθηκαν μέ τό πρόβλημα αὐτό καί χιλιάδες εἶναι οἱ σελίδες, πού γράφτηκαν πάνω στό θέμα μέ πολύτιμες σκέψεις, στήν προσπάθειά τους νά ἀποσαφηνίσουν καί νά βροῦν κάποια ἀπάντηση. Θά ἦταν ἀστεῖο, ἄν ὄχι ἀνόητο, νά ἐπιχειρηθῆ ἐδῶ, ἀπάντηση στό πρόβλημα αὐτό μέσα στό στενώτατο χῶρο πού διαθέτουμε. Ὅμως θά προσπαθήσω νά διατυπώσω ὅ,τι οἱ φτωχές μου δυνάμεις καί ὁ στενός χῶρος ἐπιτρέπουν, τονίζοντας μερικές ἀπόψεις πού, ἐλπίζω, βοηθοῦν νά ἰδοῦμε τό θέμα μέ τό φῶς τῆς πίστης.

Ἡ θρησκευτική σκέψη καί βίωση ἀντιμετωπίζει τό θέμα τοῦ κακοῦ καί τοῦ πόνου ὑπό τίς διάφορες ἐπόψεις του. Ἀναφέρω ἐνδεικτικά μόνο τό περίφημο βιβλίο τοῦ Ἰώβ στήν Παλαιά Διαθήκη καί τούς Ψαλμούς 36, 48, 72. Οἱ ἱεροί συγγραφεῖς τους δέν διστάζουν νά ἐκφράσουν μέ τόν πιό ἐμφαντικό καί εἰλικρινῆ τρόπο τά συγκλονιστικά ἐρωτηματικά τους. “Ἐμοῦ δέ παρά μικρόν ἀσαλεύθησαν οἱ πόδες, παρ’ ὁλίγον ἐξεχύθη τά διαβήματά μου”, λέγει ὁ Ψαλμωδός. Κλονίσθηκα. Κόντεψα νά πέσω στό χάος, στό ἀπύθμενο βάραθρο τῆς ἀπιστίας καί ἀθεΐας, βλέποντάς τα αὐτά τά φοβερά ζητήματα μπροστά μου. Τά ἴδια περίπου λέει καί ὁ Ἰώβ στό 21^ο κεφάλαιο τοῦ ὁμωνύμου βιβλίου. Νομίζει κανείς πώς μιλοῦν σημερινοί ἄνθρωποι γεμᾶτοι ὁδύνη καί σπαραγμό μπρός στό κακό, τοῦ ὁποίου τίς φοβερές συνέπειες δοκιμάζουν στή ζωή τους.

Δέν εἶναι εὔκολο νά δοθῆ ἀπάντηση στό πρόβλημα τοῦ κακοῦ καί τῆς δοκιμασίας τῶν ἀθώων ἀνθρώπων. Εἶναι μᾶλλον βέβαιο, πώς ἡ ἀνθρώπινη σκέψη στέκει μπρός σ’ ἕνα βαθύτατο μυστήριο, στό ὁποῖο ἀδυνατεῖ νά εἰσδύση. Τό ὅτι π.χ. οἱ ἄδικοι, οἱ ψεῦτες, οἱ ἀπατεῶνες, οἱ ἐγκληματίες, οἱ εκμεταλλευτές, οἱ ἀδίστακτοι, οἱ θρασεῖς, οἱ ἀσυνείδητοι, οἱ ἀνήθικοι, οἱ δυνατοί τοῦ κόσμου αὐτοῦ εὐημεροῦν, τά ἔχουν ὅλα καλά καί δέν δοκιμάζουν τίς δυσκολίες τοῦ φτωχοῦ, τοῦ τίμιου, τοῦ εὐσυνείδητου, τοῦ ἠθικοῦ καί ἐνάρετου, εἶναι ἕνα γεγονός. Βασανίζονται οἱ ψυχές τῶν τελευταίων. Γιατί, ἀναρωτιοῦνται οἱ ἴδιοι, γιατί ἐκεῖνοι νά τά ἔχουν ὃλα καί οἱ καλοί νά δοκιμάζωνται καί μάλιστα σκληρά; Γιατί οἱ κάθε λογῆς αἱμοβόροι Ἡρῶδες νά χύνουν αἷμα ἀθώων καί ἀδυνάτων πλασμάτων; Δέν τούς ἰκανοποιεῖ ὅμως ἡ λύση: Ἀφοῦ ἔτσι εἶναι, ἄς γίνουμε κι’ ἐμεῖς τέτοιοι! Ἅν αὐτή ἦταν ἡ λύση τοῦ προβλήματος, δέν θά εἶχε τότε τήν τραγικότητα πού παρουσιάζει. Ὁ καθένας θά γινόταν ἁπλούστατα λιποτάκτης τῆς ἠθικότητας καί τῆς ἀρετῆς καί θά κατατασσόταν στό στρατόπεδο τῆς ἀτιμίας καί τῆς ἀσυνειδησίας. Τά ἐρωτηματικά θά κατέπαυαν ἴσως ἔτσι. Κι’ ὅλα θά πήγαιναν “καλά”. Αὐτό ὅμως δέν γίνεται. Μέ κανένα τρόπο. Οἱ ἐνάρετοι καί οἱ ἅγιοι ἄνθρωποι δέν δέχονται νά μεταπηδήσουν στό συφερτό τῶν διεφθαρμένων, τῶν ἀσεβῶν, τῶν ἄπιστων, ὅσο κι’ ἄν ὡρισμένοι ἀδύνατοι λιποταχτοῦν πότε πότε. Αὐτοί θέλουν νά μένουν σταθεροί στό στρατόπεδο τῶν ἀγωνιστῶν, τῶν τίμιων, τῶν εὐσυνειδήτων, τῶν παιδιῶν τοῦ Θεοῦ. Μά ἡ καρδιά σπαράζει στό θέαμα τοῦ κακοῦ. Τά ἀναρίθμητα “γιατί” τή συγκλονίζουν. Τί θά μποροῦσε λοιπόν νά λεχθῆ σ’ αὐτές;

Ἡ καθαρά ἀνθρώπινη λογική ἀντιμετώπιση τοῦ ζητήματος εἶναι καταδικασμένη σ’ ἀποτυχία. Ἡ μόνο ἀντιμετώπισή του εἶναι δυνατή ἐν πίστει. Μονάχα ἄν τό δῆ κανείς μέ τά μάτια τῆς πίστης καί τό μετρήση μέ τά μέτρα τοῦ Θεοῦ, μπορεῖ νά βρῆ τήν ἀπάντηση πού γαληνεύει τήν ταραγμένη καρδιά καί ἐπαναπαύει τήν ὅλη ὕπαρξη. Αὐτό κάνει ὁ Ψαλμωδός. Γιά νά ἰδῆ καθαρά τό ζήτημα καί γιά νά τό λύση σωστά νιώθει τήν ἀνάγκη νά φύγη ἀπό τόν φυσικό ἀνθρώπινο χῶρο. Μπαίνει γι’ αὐτό στό “ἁγιαστήριον” τοῦ Θεοῦ. Ἔρχεται σέ μυστική (ἐπί) κοινωνία μέ τόν Θεό καί προσπαθεῖ νά ἰδῆ μέ τό περισκόπιο τοῦ Θεοῦ τήν ὅλη κατάσταση (Ψαλμός 72, 25-28). Τό ἴδιο κάνει καί ὁ πιστός κάθε ἐποχῆς. Ἰδιαίτερα ὁ πιστός Χριστιανός. Ὁ Χριστιανός διαθέτει περισσότερα στοιχεῖα ἀπό τόν πιστό τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης. Μπροστά του ἐκτείνεται ὁ πάμφωτος ὁρίζοντας τῆς αἰωνιότητας, πού τόν φωτίζει ὁ αἰώνιος Λόγος-Χριστός. Μέ τό φῶς του Λόγου βλέπει ὅλα τά ζητήματα. Καί ἰδιαίτερα τό ἀκανθῶδες ζήτημα τοῦ κακοῦ καί τοῦ πόνου, πού μᾶς ἀπασχολεῖ ἐδῶ.”

(“ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟ ΚΑΚΟ (α) & (β)”. Ortodox Kyrkotidning, 100 (Nov.-Dec. 1974).)

by His Eminence Metropolitan Cleopas of Sweden

In a turbulent world, where the haze from news of wars and the disorder that abounds across the globe has spread everywhere, the message of the beatitudes – “Blessed are the peacemakers for they shall be called children of God” – that were spoken during our Lord’s sermon on the Mount of Olives seems more timely than ever before.

Threats from international superpowers that are spending billions annually on weapons – and unfortunately, not on the eradication of poverty or supporting education and culture – bring disorder to our world and cast a shadow of hopelessness and despair, affirming the prevalence of evil in this world.

During my recent research studying texts written by the ever-memorable Archimandrite Fr. Eusevios Vittis, who served the Holy Metropolis of Sweden as a missionary and is remembered as a charismatic, devout, and virtuous clergyman, I discovered letters written by the Elder to members of the Greek Community of Scandinavia, where his pastoral concern and theological position on the phenomenon of evil in the world is evident.

Fr. Eusevios would end with the following conclusion in each of his sermons published in the anthology, entitled “Κάθε μήνα – Ἕνα γράμμα γιά σένα” (A Letter for You Each Month), as follows: “I send you my greetings. With much fervent love, your brother Helladios.”

The Elder used the pen name “Helladios” during the early years of his stay at his hermitage in Rättvik, Sweden, as part of his systematic effort to avoid publicity. I cite a translated version of the Elder’s sermon on this issue and consider its message current and timeless, as it emulates the example set forth by our Lord, Whose Gospel remains “the same yesterday, today and unto the ages.”

Below is a current from every aspect – sermon by Elder Eusevios, on the Nativity; a true and genuine Priest, who fell asleep in righteousness:

“As we read the history of the events connected with the birth of Jesus, we stop in amazement, but also filled with righteous indignation over one particular event: The slaughter of the innocent infants of Bethlehem (Math. 2:16). Overcome by his blind madness over fear of losing his throne, Herod killed all the infants of Bethlehem and its surrounding areas! He thought that he would surely kill his supposed opponent in this manner. And here is where one’s justified bewilderment comes about. What did the innocent infants do to deserve being killed for no reason? What did their poor mothers do to deserve to lose them from their embrace in such an inhumane manner? And why did God allow this terrible injustice and unheard of crime to take place?

This natural and completely instinctive question can be expanded to include all the pain suffered by innocent people and all the injustice taking place in this world. And to go even further: the existence of evil – whether indeed or thought – in this world. For example, why are there children who suffer from disabilities? Why are there victims being oppressed under dictatorships and authoritarian regimes? Why are there countless victims of natural disasters? Why are there wars? Why?…Why?… Does God not see all this? And if He does, why does He not intervene in time? Why does He tolerate the existence of evil? Where is His justice, providence, and love? Is it possible that all these concepts are merely fantasy? Perhaps there is not even a God who cares for our harsh fate? These questions are truly relentless and could go on ad infinitum.

You and I are not the first ones to pose them. They preoccupied and scandalized the hearts of people from the beginning of time. Not merely as a theoretical dilemma that certain people grappled with from their offices, but as a life problem, a terrible and tragic personal test, an unspeakable tragedy afflicting countless lives. Many powerful minds were preoccupied by this problem and thousands of pages were written about it containing invaluable thoughts in their attempt to clarify the matter and reach some sort of answer. It would be ridiculous, if not downright foolish, to try to respond to this issue in the very limited space at our disposal. However, I will try to formulate that which my meager faculties and the limited space allow, pointing out several views which I hope will enable us to ponder this matter illuminated by faith.

Religious thought and life experience approaches the matter of evil and pain from various standpoints. I indicatively mention only the famous Book of Job from the Old Testament and Psalms 36, 48, 72. Their sacred authors do not hesitate to express their poignant questions in the most emphatic and frank manner. “But as for me, my feet were almost gone; my steps had well nigh slipped,” says the Psalter. I was shaken. I nearly fell into the abyss, into the bottomless pit of unbelief and godlessness as I was faced with these terrible issues. Job more or less says the same thing in the 21^st chapter of his book. One would think that they were written by our contemporaries, who are filled with pain and writhe before evil, whose terrible consequences they face in their own lives.

It is not easy to provide an answer to the problem of evil and the trials faced by innocent people. It is likely certain that the human mind finds itself before a deep mystery into which it is impossible to enter. For example, it is a fact that the unjust, liars, crooks, criminals, manipulators, the ruthless, the shameless, the immoral, the powerful people of this world all flourish, have everything, and do not face the difficulties of the poor, the honest, the conscientious, the moral, and the virtuous. The souls of the latter suffer as they ask themselves why the former have everything, while good people are put to the test – and a most difficult one at that? Why are all sorts of bloodthirsty Herods allowed to shed the blood of innocent and weak creatures? However, they are not satisfied with the solution: If that is the way things are, let us also become like them! If that was the solution to this problem, it would not have the tragedy that it currently possesses. Each one of us would simply abandon morality and righteousness and join the army of dishonor and recklessness. The questions might then cease. And everything would go “smoothly.” But this is not possible. Not under any circumstances. Virtuous and saintly people will not accept to cross over to the side of the corrupt, the impious, the unfaithful, even though certain weak persons may desert them from time to time. They want to remain steadfast in the camp of those who struggle, the honorable, the conscientious, the children of God. Yet, their heart shudders at the sight of evil. It is overwhelmed by the countless “whys.” What response can be offered to them?

To approach this matter relying purely on human reasoning would be doomed to fail. The only possible way to approach it is in faith. Only by viewing it with the eyes of faith and evaluating it with God’s criteria can one find the answer that will put his troubled heart at ease and give rest to his entire existence. This is what the author of the Psalms does. To view this matter clearly and come up with the correct solution, he feels the need to leave the natural human element. He enters into God’s “place of sanctification.” He enters into mystical communion (communication) with God and tries to view the entire situation through God’s periscope (Psalm 72: 25-28). The faithful of all eras do the same – especially devout Christians. Christians possess more evidence that the faithful from the time of the Old Testament. The radiant horizon of eternity illuminated by the eternal Logos – Christ – extends out before them. They see every issue through the light of the Logos; and especially the thorny issue of evil and pain, which has preoccupied us here.”

(“ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟ ΚΑΚΟ (α) & (β)”. Ortodox Kyrkotidning, 100 (Nov.-Dec. 1974).)

Την πρωΐα της Τετάρτης, 13^ης Δεκεμβρίου 2023, ο Μακαριώτατος Μητροπολίτης Κιέβου και πάσης Ουκρανίας κ. Επιφάνιος πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη στην έδρα της Ι. Μητροπόλεως Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας, στην Στοκχόλμη.

Τον Μακαριώτατο υπεδέχθη στον Καθεδρικό Ναό Αγίου Γεωργίου Στοκχόλμης ο Ποιμενάρχης, Σεβ. Μητροπολίτης Σουηδίας κ. Κλεόπας, και ακολούθησε επίσημη Δοξολογία προς τιμήν του Προκαθημένου της Ουκρανικής Εκκλησίας.

Στο πέρας της Δοξολογίας ο Μητροπολίτης Κλεόπας καλωσόρισε τον Μακαριώτατο και τα μέλη της τιμίας συνοδείας του, στην δε προσφώνησή του, ανέφερε, μεταξύ άλλων τα εξής:

“Η ιεραποστολική Ιερά Μητρόπολις Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας, η Εξαρχία τούτη των Βορείων Χωρών του Οικουμενικού Πατριαρχείου και η πόλις της Στοκχόλμης, με τους υψηλούς οραματισμούς, ανοίγει σήμερα την καρδιά της, για να σάς υποδεχθεί, με αισθήματα ανείπωτης χαράς και συγκινήσεως.

Η σημερινή σας παρουσία ανάμεσά μας, Μακαριώτατε, είναι μια ιδιαίτερη ευλογία, καθώς δίδει την ευκαιρία σε όλους μας, να ασπασθούμε την δεξιά σας, να ευλογηθούμε από τον Πρωθιεράρχη της κατά Ουκρανίαν Εκκλησίας, και να θαυμάσουμε τον απλό στους τρόπους και μεγάλο στην ψυχή, τον οιακοστρόφο της Ουκρανικής Εκκλησίας, τον κοσμημένο με υπομονή, νηφαλιότητα και σωφροσύνη, τον άοκνο εργάτη του Ευαγγελίου.

Με την προ ολίγου ολοκληρωθείσα Δοξολογία, αναπέμψαμε μεσοκάρδιες ευχαριστίες από τον Καθεδρικό Ναό του Μεγαλομάρτυρος Γεωργίου του Τροπαιοφόρου, προς τον αγαθοδότη Κύριο, τον ουράνιο Δομήτορα της Εκκλησίας, για την σημερινή συντυχία και κοινωνία εν Χριστώ, αλλά και βαθύτατα συγκινημένοι, αναφωνούμε το «ὡς εὖ παρέστητε», Μακαριώτατε!

Με την ευλογητή παρουσία σας, θυμόμαστε την απόφαση του Πρωτευθύνου της Ορθοδοξίας, της Αυτού Θειοτάτης Παναγιότητος, του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, με τις ενέργειες και εισηγήσεις του Οποίου, παραχωρήθηκε τον Ιανουάριο του 2019 στην Εκκλησία της Ουκρανίας ο Τόμος της Αυτοκεφαλίας.

Επιτρέψτε μου, να σας μεταφέρω τις εγκάρδιες πατρικές ευχές του Παναγιωτάτου, ο Οποίος, πολυμερώς και πολυτρόπως, έχει αποδείξει την αγάπη, την στοργή και την μέριμνά Του για την Εκκλησία της Ουκρανίας και την Υμετέρα Μακαριότητα.

Θεωρούμε, Μακαριώτατε, ότι οι δεσμοί της Μητροπόλεώς μας και προσωπικώς, τόσο μεθ’ Υμών, όσο και μετά μελών της Ι. Συνόδου της Εκκλησίας της Ουκρανίας, διατρανώνουν τα αισθήματα της αγάπης και συμπαραστάσεώς μας προς Υμάς και τον δοκιμαζόμενο άρτι Ουκρανικό λαό.

Ενδεικτικά, θα ήθελα να αναφέρω την έλευση του Σεβ. Μητροπολίτου Ρίβνε και Όστριχ κ. Ιλαρίωνος, τον παρελθόντα Μάιο, με αφορμή την έκθεση δημιουργών, που βασίστηκαν σε στρατιωτικά υλικά και διοργανώθηκε στο Στρατιωτικό Μουσείο Σουηδίας “Armémuseum”, στην Στοκχόλμη.

Επίσης, σας αναφέρω την υποδοχή και συνάντησή μας με τον Εξοχ. Πρέσβυ της Ουκρανίας στην Στοκχόλμη κ. Plakhotniuk Andrii, τον Μάιο του 2022, με τον οποίο συζητήσαμε πολλά και επίκαιρα ζητήματα, καθώς και τις επισκέψεις Ουκρανών κληρικών, για την εξυπηρέτηση των λειτουργικών αναγκών των Ουκρανοφώνων αδελφών μας, στην Σουηδία, τη Νορβηγία, την Δανία και την Ισλανδία.

Ιδιαιτέρως, θα ήθελα, με την παρούσα ευκαιρία, να ευχαριστήσω τον Σεβ. Μητροπολίτη Ισπανίας και Πορτογαλίας κ. Βησσαρίωνα, με την συγκατάθεση του οποίου, εφέτος τα Χριστούγεννα θα αποσταλεί Ουκρανός κληρικός του στη Νορβηγία και την Στοκχόλμη, ώστε να ακουστεί η Θεία Λειτουργία και στην Ουκρανική γλώσσα.

Προσευχόμεθα, Μακαριώτατε, στον Τριαδικό Θεό της αγάπης, της ειρήνης και της δικαιοσύνης, καθώς πλησιάζουν οι ημέρες, κατά τις οποίες θα ακουστεί και πάλι η αγγελική ψαλμωδία «Δόξα ἐν Ὑψίστοις Θεῷ καί ἐπί γῆς εἰρήνη ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία», να συντμηθεί ο χρόνος της δοκιμασίας της πολύπαθης Ουκρανίας και να απολαύσετε γρήγορα τους καρπούς της ειρήνης, της καταλλαγής και της συμφιλιώσεως.

Παρακαλώ, Μακαριώτατε, να ευλογήσετε τον λαό μας, για να συνεχίσει τον πνευματικό του αγώνα, με πίστη, ελπίδα και υπομονή, ώστε, αταλάντευτα και ασυμβίβαστα, να δίδει την μαρτυρία Ιησού Χριστού και να γίνεται φως τοις πάσι!”

Εν κατακλείδι, ο Μητροπολίτης Κλεόπας καλωσόρισε τους παρισταμένους, αρχής γενομένης εκ της τιμίας Συνοδείας του Μακαριωτάτου, τον Πανιερώτατο Μητροπολίτη Bila Tserkva κ. Ευστράτιο, τον Ιερολ. Διάκονο κ. Andrii Sydor και τον συνεργάτη τους κ. Roman Labinskyi, καθώς και τον Επίσκοπο κ. Pavlo Shvarts, της Λουθηρανικής Εκκλησίας της Ουκρανίας, και τον Αιδεσιμ. κ. Oleksandr Grosse, Επικεφαλής της Συνόδου της αυτής Εκκλησίας.

Καλωσόρισε, επίσης, τον Αιδεσιμ. κ. Peter Lindvall, Επικεφαλής του Οικουμενικού Τμήματος, τον Αιδεσιμ. Δρ. Christopher Meakin, Θεολογικό Γραμματέα της Λουθηρανικής Εκκλησίας της Σουηδίας, και την chaplain του Σουηδικού Θεολογικού Ινστιτούτου στην Ιερουσαλήμ κ. Karin Ekholm, τον εκπρόσωπο της Λουθηρανικής Εκκλησίας της Νορβηγίας και Γραμματέα του Οικουμενικού Διαλόγου Αιδεσιμ. κ. Einar Tjelle, τον Επίσκοπο του Skalholt της Λουθηρανικής Εκκλησίας της Ισλανδίας Sr. Kristjan Björnsson, τον εκπρόσωπο του Χριστιανικού Συμβουλίου της Σουηδίας κ. Misha Jaksic, τη νέα Πρέσβυ της Ελλάδος στην Στοκχόλμη, Εξοχωτάτη κ. Αικατερίνη Φουντουλάκη, και τον Πρέσβυ της Κύπρου στην Στοκχόλμη, Εξοχώτατο κ. Σόλωνα Σάββα.

Ομού μετά των παρισταμένων, ο Ποιμενάρχης ευχαρίστησε τον Εφημέριο του Καθεδρικού Ναού Αγίου Γεωργίου Στοκχόλμης Πανοσιολ. Αρχιμανδρίτη κ. Βαρθολομαίο Ιατρίδη, εκπρόσωπο του Ιερού Κλήρου, την κ. Αθηνά Καραπαναγιωτίδου, εκπρόσωπο του Εκκλησιαστικού Συμβουλίου του ως άνω ναού, και τέλος τους εθελοντές κ.κ. Όλγα Καραπαναγιωτίδου, Ηλία Γέργη και Ελευθέριο Τσένγκο.

Περατωθείσης της Δοξολογίας και της προσφωνήσεως του οικείου Ιεράρχου, αντιφωνήσας ο Μακαριώτατος ανεφέρθη, με λόγους ευγνωμοσύνης, στο πρόσωπο του Οικουμενικού Πατριάρχου κ. Βαρθολομαίου, στην χορήγηση του Τόμου της Αυτοκεφαλίας, αλλά και στην μέριμνα της Μητρός Εκκλησίας και προσωπικώς του Παναγιωτάτου για την Ουκρανία.

Εν συνεχεία, ευχαρίστησε τον Μητροπολίτη Κλεόπα για την δοχή και φιλοξενία και ανέπεμψε δέηση προν τον Αρχηγό της ειρήνης Ιησού Χριστό, υπέρ καταπαύσεως του πυρός στην Ουκρανία.

Περατωθείσης της Δοξολογίας, της προσφωνήσεως και αντιφωνήσεως του Μακαριωτάτου, ο παρεπιδημών Πρωθιεράρχης κ. Επιφάνιος προσέφερε στον επιχώριο Μητροπολίτη κ. Κλεόπα ένα αρχιερατικό εγκόλπιο, ενώ ο φιλοξενών Ιεράρχης προσέφερε στον Υψηλό Επισκέπτη το προσφάτως εκδοθέν δίτομο έργο του, με τίτλο “Ανέκδοτες Επιστολές Αγίου Νεκταρίου Πενταπόλεως” και την τρίγλωσση έκδοση της Θείας Λειτουργίας.

Επηκολούθησε μικρά δεξίωσις στο “Μουσείο Ελληνοχριστιανικής Κληρονομιάς”, στις εγκαταστάσεις του Καθεδρικού Ναού Αγίου Γεωργίου, ενώ προς τιμήν του Μακαριωτάτου, των μελών της Συνοδείας Του και όλων των προσκεκλημένων, παρετέθη γεύμα στο όπισθεν του Καθεδρικού Ναού ευρισκόμενο Εστιατόριο “Cypern” (Κύπρος), το οποίο παρέθεσαν ευγενώς οι ιδιοκτήτες του κ.κ. Νικόλαος Αθανασίου και Αθανάσιος Καλπάκας.

Την εσπέραν της Τρίτης, 12^ης Δεκεμβρίου 2023, ο Μητροπολίτης Κλεόπας, συνοδευόμενος από τον π. Βαρθολομαίο Ιατρίδη, παρέστη στις εκδηλώσεις για τον εορτασμό της Αγίας Λουσίας στην Αρχιεπισκοπική Κατοικία της Λουθηρανικής Εκκλησίας, στην Ουψάλα, ευγενώς προσκληθείς προς τούτο από τον Σεβ. Αρχιεπίσκοπο κ. Martin Modéus.

Αρχικώς, εικοσαμελής χορωδία από το τμήμα νεότητος του Καθεδρικού Ναού της Λουθηρανικής Εκκλησίας Ουψάλης, απέδωσε επίκαιρους ύμνους για την Αγία Λουσία, τα επικείμενα Χριστούγεννα, καθώς και για την ειρήνη στην Ουκρανία.

Στην συνέχεια, ο οικοδεσπότης Αρχιεπίσκοπος και η σύζυγός του παρέθεσαν δείπνο προς τιμήν του Μακαριωτάτου Μητροπολίτου Κιέβου και πάσης Ουκρανίας κ. Επιφανίου, προς τα μέλη της τιμίας συνοδείας του, καθώς και σε εκπροσώπους Χριστιανικών Δογμάτων και Ομολογιών των Βορείων Χωρών. Το απόγευμα της 13^ης Δεκεμβρίου ε.ε., ο Μακαριώτατος ανεχώρησε μετά της συνοδείας του από την Στοκχόλμη για την Φινλανδία.