Δεν πάει πολύς καιρός που κάποιοι συμπατριώτες μας, διαβιούντες εν Στοκχόλμη, μου τηλεφώνησαν, για να με ενημερώσουν, με περισσό ενθουσιασμό, ότι σε λίγες μέρες θα μετέβαιναν στην Αθήνα με τα παιδιά τους, για να γνωρίσουν κι αυτά, για πρώτη φορά, το “κλεινόν άστυ” και να επισκεφθούν το νέο – εντυπωσιακό όντως – Μουσείο της Ακρόπολης.
Τους συνεχάρην για την πρωτοβουλία τους αυτή και τους πρότεινα, να επισκεφθούν και το Βυζαντινό Μουσείο. Αμέσως αντέδρασαν, λέγοντας ότι δεν τους αφορά το μουσείο αυτό, διότι είναι μόνον για “θρησκευόμενους” κι αυτοί δεν θρησκεύουν και δεν θα ήθελαν, να επιβάλλουν στα παιδιά τους κάποια θρησκεία, μέχρις ότου ενηλικιωθούν.
Αν και παραξενεύτηκα με την απάντησή τους, θεώρησα καθήκον μου να τους υπενθυμίσω, ότι η ιστορία των Ελλήνων δεν περιλαμβάνει μόνον τον κλασσικό αρχαιοελληνικό πολιτισμό, αλλά και τον βυζαντινό των έντεκα αιώνων, ο δε Παρθενώνας συμβαδίζει, στο πέρασμα των αιώνων, με την Αγία Σοφία. Είναι, ας μου επιτραπεί η έκφραση, “Βίοι παράλληλοι”, για να χρησιμοποιήσω την ορολογία του Πλούταρχου.
Τους είπα, επίσης, ότι, πέραν από τις όποιες αντιλήψεις τους περί θρησκείας, θα αδικήσουν τα παιδιά τους, αν δεν τους διδάξουν τη μακραίωνη ιστορία μας, όχι αποσπασματικά και κατ᾽ επιλογήν, μιας και αυτή διδάσκεται στα πέρατα της οικουμένης, με έδρες ελληνικών σπουδών στα μεγαλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου.
Την ως άνω τηλεφωνική μου εμπειρία μοιράστηκα με το εκκλησίασμα του Καθεδρικού Ναού Αγίου Γεωργίου Στοκχόλμης, το περασμένο ψυχοσάββατο, μιλώντας, για το πόσο σημαντικό είναι να γνωρίζουμε την ιστορική προέλευση των ιερών ακολουθιών και τελετών, όπως είναι τα τρισάγια και τα ιερά μνημόσυνα, που τελούμε στους ναούς μας, καθ᾽ όλη τη διάρκεια του εκκλησιαστικού έτους, ιδία δε τα ψυχοσάββατα.
Ίσως, κάποιοι να νομίζουν, ότι τα ιερά μνημόσυνα καθιερώθηκαν για πρώτη φορά από την Αποστολική Εκκλησία, δηλαδή την πρωτοχριστιανική Εκκλησία, μιας και στις “Αποστολικές Διδαχές” περιλαμβάνεται η διάκριση των μνημοσύνων σε “τρίτα”, “ένατα”, “τεσσαρακοστά” και “ενιαύσια” (ετήσια). Οι ιστορικοί, όμως, μας πληροφορούν ότι τα μνημόσυνα είναι πανάρχαιο έθιμο.
Οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν πως με τις δεήσεις και τις θυσίες, θα μπορούσαν να εξευμενίσουν τους θεούς και να πετύχουν τη συγχώρηση των αμαρτημάτων των νεκρών τους, όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στην “Ιλιάδα”. Από την “Πολιτεία” του Πλάτωνα πληροφορούμαστε, ότι στην αρχαιότητα κάποιοι ιερείς πρέσβευαν ότι έχουν την εξουσία από τους θεούς, να συγχωρούν τις αμαρτίες “ζώντων και νεκρών”, τελώντας τις απαραίτητες για κάθε περίπτωση ιεροτελεστίες και θυσίες.
Το πρώτο μνημόσυνο της 3ης ημέρας από την εκδημία ενός προσώπου (αυτό που σήμερα αποκαλούμε “τα τριήμερα”) ετελείτο υπέρ του νεκρού και προς τιμήν του Απόλλωνα, ακολουθούσε το μνημόσυνο της 9ης ημέρας, ενώ το τελευταίο, των τριάντα ημερών, καλούμενο “τριακάς” (αυτό που σήμερα αποκαλούμε “τεσσαρακονθήμερο” μνημόσυνο), ετελείτο προς τιμήν του Ερμή.
Στα μνημόσυνα ή “νεκύσια”, προσφερόταν νεκρώσιμο δείπνο, η “μακαρωνία”, στην οποία μοίραζαν ένα είδος οβάλ πίτας, βασισμένη στο σιτάρι, τη λεγόμενη “μακαρία”, για να “μακαρίσουν” τον εκλιπόντα.
Αργότερα, περιέλουσαν τη “μακαρία” με μέλι και την ονόμασαν “μελο-μακαρία”, για να γίνει απολαυστική και να αποτελέσει μια “μειλίχια προσφορά” προς τους θεούς του κάτω κόσμου, προκειμένου να εξασφαλιστεί η εύνοιά τους.
Στη Βυζαντινή περίοδο, η μελωμένη πίτα αποκόπηκε μεν από τα ταφικά έθιμα, αλλά συνδέθηκε με το Άγιο Δωδεκαήμερο (Χριστούγεννα – Πρωτοχρονιά – Φώτα) και από “μελο-μακαρωνία” ονομάστηκαν “μελο-μακάρονα” και στη Δύση από “maccarone” μετονομάστηκαν “macaroon”.
Ολοκληρώνω τις σκέψεις μου με μια σύντομη, αλλά πολύ σπουδαία αναφορά στη διδασκαλία του Αγίου Νεκταρίου Πενταπόλεως, στη σπουδαιότητα της τέλεσης των ιερών μνημοσύνων, η οποία περιλαμβάνεται στη μελέτη του, “Περί αθανασίας της ψυχής και ιερών μνημοσύνων”. Ο όσιος διδάσκει, ότι θα πρέπει να τελούνται τακτικά ιερά μνημόσυνα, κατά τη διάρκεια των οποίων θα πρέπει να προσευχόμαστε υπέρ αναπαύσεως των κεκοιμημένων προσφιλών μας προσώπων, αλλά και υπέρ αφέσεως των αμαρτιών τους, μιας και κάποιες αμαρτίες μπορούν να συγχωρεθούν, αφού δεν έχει πραγματοποιηθεί ακόμη η Τελική Κρίση, δηλαδή η Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου.
Άρα, η προσευχή είναι ο καλύτερος δίαυλος επικοινωνίας με τους κεκοιμημένους αδελφούς μας και η δυνατότητα που τους προσφέρουμε, προσευχητικώ τω τρόπω, να συγχωρεθούν οι αμαρτίες τους. Η προσευχή αποτελεί έκφραση αγάπης, ευγνωμοσύνης και σεβασμού, “υπέρ των μακαρία τη λήξει γενομένων” πατέρων και αδελφών μας, “εις μνημόσυνον αιώνιον”!
Διάβασα χθες στο διαδίκτυο (kathimerini.gr) τη συνέντευξη που παραχώρησε στην Ελένη Τζαννάτου ο διάσημος Γαλλοκαναδός πιανίστας Alain Lefèvre, στην οποία εξυμνεί την Ελλάδα και εξηγεί τους λόγους για τους οποίους επέλεξε να ζήσει μόνιμα στην Αθήνα.
Συγκινήθηκα από το ακόλουθο απόσπασμα της συνέντευξής του:
“Δημοσιογράφος: Από όλους τους ανθρώπους που έχετε συναντήσει στην πορεία σας, ποιον ή τι κρατάτε περισσότερο;
Alain Lefèvre: Θα μπορούσα να ξοδέψω δέκα λεπτά προσπαθώντας να σε εντυπωσιάσω με ονόματα. Αλλά το εντυπωσιακότερο για μένα ήταν όταν συνάντησα κάποια νεαρά παιδιά σε μία φυλακή ανηλίκων που τους μαθαίναμε κλασική μουσική. Μία μέρα μου έγραψαν ένα κομμάτι. Δάκρυσα. Γιατί αυτά τα παιδιά που ήταν έφηβοι και οι ζωές τους ήταν δύσκολες, μου έγραψαν μουσική. Αυτό για μένα ήταν από τα πιο σημαντικά πράγματα.”
Ο συνομιλητής ξάφνιασε τη δημοσιογράφο με την απάντησή του και σίγουρα δεν την εντυπωσίασε. Όντως, δεν εντυπωσιάζει μια τέτοια απάντηση. Όλοι θα περιμέναμε, ν᾽ ακούσουμε ονόματα “πιασάρικα”, που μοστράρουν συνεχώς στις οθόνες μας και αποτελούν τα πρότυπα της κοινωνίας που ζούμε, ιδιαίτερα των νέων ανθρώπων, με τον “ιδιαίτερο” τρόπο ζωής και έκφρασης.
Προκλητικός, λοιπόν, ο κ. Lefèvre με τη συγκεκριμένη απάντηση, αφού προκάλεσε έστω κάποιους αναγνώστες της “ιντερβίωσης” του, εννοείται τους καλή τη προθέσει, να σκεφτούν τον “le marginal”, για να θυμηθούμε και τη γνωστή ταινία με τον Alain Delon, τον άνθρωπο δηλαδή του περιθωρίου και το ρόλο που αυτός τολμά να διαδραματίσει στη ζωή μας, αλλά κι εμείς τολμούμε να τον αγνοούμε εσκεμμένα και κατ᾽ επανάληψη.
Μιλάω για τον άνθρωπο της διπλανής πόρτας, που ξεχάσαμε να του πούμε ακόμη και μια τυπική καλημέρα, όταν τον συναντήσαμε στην είσοδο της πολυκατοικίας. Τον άνθρωπο που είδαμε να κλαίει στο δρόμο, γιατί έχασε τη δουλειά του. Το μαθητή που πληροφορηθήκαμε από τα ΜΜΕ ότι λιποθύμησε στην τάξη από ασιτεία. Την κοπέλα που δεν την ξανάδαμε στη γειτονιά μας, γιατί έμπλεξε με παλιοπαρέες και τώρα εκτίει την ποινή της στη φυλακή. Τα παιδιά που καθημερινά απαριθμούμε νεκρά, καταπλακωμένα από τα συντρίμμια των πολυκατοικιών στην γείτονα χώρα και πόσα άλλα στο Βορρά, από το βόλι του εχθρού, στην εμπόλεμη ζώνη, που καλά κρατεί!
Στην τρίτη Κυριακή του Τριωδίου βιώνουμε υπερχρονικά την έσχατη κρίση του δικαιοκρίτη Χριστού. Η σκηνή που περιγράφει το Ευαγγέλιο εντυπωσιάζει. Ο δίκαιος Κριτής, καθήμενος “ἐπί θρόνου δόξης”, καλεί “ἔμπροσθεν αὐτοῦ πάντα τά ἔθνη” και εξαγγέλλει την τελική κρίση Του, αυτό που ονομάζουμε “Δευτέρα Παρουσία”.
Για να κατανοήσουμε καλά τις κατηγορίες των ανθρώπων που αναφέρει το ευαγγέλιο, αυτές επαναλαμβάνονται αρκετές φορές, έτσι απλά, για να εμπεδώσουμε το ανάγνωσμα, έστω και ακουστικά. Απορία καταλαμβάνει και τις δύο κατηγορίες ανθρώπων που κρίνονται, τους καλούς και τους κακούς, τους δίκαιους και τους αμαρτωλούς. Πότε σε είδαμε …
Τα πράγματα αλλάζουν άρδην. Ποιος το φανταζότανε! Ο Κριτής, να παραδώσει την κρίση στους αδίκως κρινόμενους και περιθωριοποιημένους κι αυτοί πλέον να γίνουν το νέο κριτήριο σωτηρίας μας και οι κριτές μας! Οι πεινασμένοι, οι διψασμένοι, οι ξένοι, οι γυμνοί, οι ασθενείς κι οι φυλακισμένοι. Έξι κατηγορίες ανθρώπων του σύγχρονου κοινωνικού περιθωρίου!
Κι όμως αυτοί, επειδή αδικήθηκαν από μας τους ίδιους, περισσότερο ή λιγότερο, επιστρέφουν, για να συμμετάσχουν στην κρίση μας, για να μας αναγνωριστεί, φευ εις το διηνεκές, παθητικό από την παντελή έλλειψη έργων αγάπης.
Η δική μας θέληση, εδώ και τώρα, θα καθορίσει το μέλλον μας, το αιώνιο, διότι, αν λάβουμε σοβαρά υπόψη του την προειδοποιητική αυτή πληροφορία της ευαγγελικής περικοπής της Κρίσεως, θα βιώνουμε “ὅσα ἐστίν ἀληθῆ, ὅσα σεμνά, ὅσα δίκαια, ὅσα ἀγνά, ὅσα προσφιλῆ, ὅσα εὔφημα”.
Ας ευθυγραμμιστούμε με την ευαγγελική προτροπή, ώστε στάση ζωής να γίνει ο χορτασμός των πεινασμένων, το πότισμα των διψασμένων, η φιλοξενία των αστέγων, το ντύσιμο των γυμνών, η επίσκεψη των ασθενών και φυλακισμένων, κατά προτίμηση χωρίς τυμπανοκρουσίες και δημοσιεύσεις, αλλά σαν ελάχιστη αναγνώριση της παρουσίας των ανεκτίμητων αυτών αδελφών, που έχουν τόσο ανάγκη από τη δική μας φιλόστοργη και διακριτική προσέγγιση.
Αν ακόμη διερωτόμαστε, γιατί η εκτίμηση του Κυρίου στρέφεται τόσο έντονα και επιτακτικά στην προσφορά αγάπης προς τους ελαχίστους και περιθωριοποιημένους αδελφούς μας, ίσως, γιατί στην φτώχεια εκείνων ανακαλύπτουμε την γνησιότητα της απλότητας που αφήνει ακάλυπτη την αληθινή μας όψη, τη δική μας πνευματική γύμνια ή το δικό μας μεγαλείο ανθρωπιάς και φιλανθρωπίας, απαλλαγμένο από τα φτιασιδώματα της υλικής και της πνευματικής ματαιοδοξίας και αυτοπροβολής.
Ίσως, γιατί στην μορφή των ελαχίστων αδελφών του Χριστού έχει ζωγραφιστεί η πραγματική εικόνα του Θεανθρώπου, το πρόσωπό Του, όχι εν δόξη, αλλά εν ατιμία, στο πάθος Του, σε τέτοιο βαθμό που και εμείς οι ίδιοι να αναρωτιόμαστε, “πού έδυ σου το κάλλος;”
Ίσως, γιατί ακόμη, αν δε σπουδάσουμε την ανθρώπινη ύπαρξη, τον εαυτό μας, δια του “γνώθι σαυτόν”, αλλά και τον άλλον, που είναι ο “έτερος εγώ”, δε θα μπορέσουμε ποτέ να δημιουργήσουμε την κοινωνία των ανθρώπων, που είναι η ουσιαστική κοινωνία του ανθρώπου με το Θεό, δια του συνανθρώπου, μιας και η σωτηρία, ακόμη κι αυτή η προσευχή μας, για να φτάσει στο Θεό, περνά μέσα από την καρδιά και την ψυχή του συνανθρώπου μας. Εναρμονιζόμενοι με τα λόγια του Κυρίου, έργω τε και λόγω, θα ακούσουμε, εν τέλει, την ευκταία φωνή Του: “Δεῦτε οἱ εὐλογημένοι τοῦ Πατρός μου, κληρονομήσατε τήν ἡτοιμασμένην ὑμῖν Βασιλείαν ἀπό καταβολῆς κόσμου.”
Yesterday, as I was searching the Internet, I read an interview on kathimerini.gr given by the famous French-Canadian pianist Alain Lefèvre to Eleni Tzannatou, where he hails Greece and explains his reasons from choosing Athens as his permanent residence. I was particularly touched by the following excerpt from his interview:
“Journalist: Of all the people that you’ve met, whom or what do you remember the most?
Alain Lefèvre: I could spend ten minutes trying to impress you with names. However, for me, the most impressive thing was when I met some youngsters at a juvenile detention center who were learning classical music. They composed a piece for me one day. I was moved to tears, because these children, who were just teenagers and had faced all kinds of difficulties in their lives, offered me a musical composition. From me, that was one of the most significant things that I ever experienced.”
The journalist was surprised by the response given by the subject of her interview, and she certainly wasn’t impressed. No doubt, this response left us all underwhelmed. We were all expecting to hear a reference to some “big” name, like the ones that constantly appear on our newsfeed and serve as influencers in our society – especially for young people – with their extravagant lifestyle and popularity.
Mr. Lefèvre’s response was undoubtedly thought-provoking, because he compelled some of the people reading this interview – at least the well-meaning ones – to think about those who are marginalized – the “le marginal.” This reminded me of a well-known film starring Alain Delon. I am referring to our marginalized fellow men and women, and the role that they dare to play in our lives. Still, we continue to dare to flagrantly and repeatedly ignore them.
I am referring to our neighbors, to whom we even forget to say good morning when we meet them in the corridor of our apartment complex; the people who we see crying on the street because they just lost their job; the student who we heard about in the news who fainted in class due to hunger; the local girl whom we no longer see around the neighborhood because she got mixed up with the wrong crowd and is now serving time in prison; the children who are added to the death toll by the day, buried under the rubble of their homes in earthquake stricken Turkey and Syria, and countless others from the North, shot dead by enemy fire on the battle ground, where the fighting seems as if it will never end!
On the third Sunday of Triodion we read about the final judgement of Christ the just judge and receive a foretaste of it. The scene described in the Gospel is striking. The just Judge, seated “on His throne of glory,” calls “all the nations before Him” and pronounces His final judgement. This is what we refer to as the “Second Coming of the Lord.”
To better comprehend the categories in which the Gospel places the people, it simply repeats several times, so as to allow those hearing the Gospel to better understand it. Both categories of the people being judged –the good and the bad, the righteous and sinners – are left wondering “When did we see you…?”
What a dramatic turn of events. Who could have ever imagined it! The Judge renders His decision using those who were unjustly condemned and marginalized as His criterion, and they now become the new standard for our salvation, and ultimately, our judges! The hungry, the thirsty, the foreigners, the naked, the sick, and the imprisoned… Six categories of people who continue to exist on the fringes of contemporary society!
And yet, because these people suffered an injustice at our hands – to a greater or lesser extent – they return to participate in our judgement, to eternally testify against us (alas!) about our deficit due to our complete absence of acts of unconditional love.
Our desire – here and now – will shape our future forever, because if we give serious consideration to the warning of the Gospel passage read on Judgment Sunday, we will live out “all that is true, all that is decorous, all that is just, all that is pure, all that is beloved, all that is joyful.”
Let us align ourselves with the exhortation of the Gospel so that our perspective on life may become feeding the hungry, giving drink to those who are thirsty, taking in the homeless, clothing the naked, visiting the sick and imprisoned, preferably without making a spectacle of our charity and publicizing it, but rather, as a humble recognition of the existence of these invaluable brethren, who are in such great need of our caring and discreet attention.
For those still wondering why the Lord shows such intense appreciation and insists upon our displaying love to the least and most marginalized of our brethren, perhaps it is because in the simplicity of their poverty we are able to discover and uncover our own face, our own spiritual nakedness or magnanimity and philanthropy, devoid of the embellishments of material and spiritual vanity and self-aggrandizement.
Perhaps it is because in the face of these least of Christ’s brethren, the true image of the God-man – His countenance – can be seen; not in glory, but in humiliation, during the time of His passion, to such a degree that we ourselves may wonder “where has Your beauty gone?”
Moreover, perhaps because if we do not study human existence, and own selves, by gaining knowledge of ourselves as well as others, who are our “alter ego,” we will never be able to exist in a true human society that is essentially a communion between man and God that is achieved via our fellow man, considering that our salvation – even our very prayer – must pass through the heart and soul of our fellow man to reach God.
It is by becoming in sync with the words of our Lord in word and deed, that we shall finally hear Him tell us that what we are so longing to hear: “Come, O blessed of my Father, inherit the kingdom prepared for you from the foundation of the world.”
Φέρεται εις γνώσιν του ποιμνίου της Μητρός Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως στην Δανία ότι, την Κυριακή, 19 Φεβρουαρίου 2023, θα τελεσθεί Θεία Λειτουργία στην Ενορία του Αγίου Γεωργίου του εν Ιωαννίνοις, στο Ροσκίλντε, στις 10 π.μ., η οποία στην διεύθυνση Toldbodgade 7, 4000 Roskilde, από τον Ουκρανό Στρατιωτικό Ιερέα, Αιδεσιμολ. Πρεσβύτερο κ. Σέργιο (Sergiy Berezhnoy), προς κάλυψη των πνευματικών αναγκών των διαβιούντων στην Δανία Ουκρανοφώνων αδελφών μας.
Ο π. Σέργιος θα επισκεφθεί την Δανία, για δεύτερη φορά, έχοντας εξασφαλίσει την άδεια και ευλογία του Ποιμενάρχου του, Μακαριωτάτου Μητροπολίτου Κιέβου και πάσης Ουκρανίας κ. Επιφανίου.
Καλούμε τους Ορθοδόξους Ουκρανοφώνους αδελφούς μας στην Δανία, να συμμετάσχουν στην λατρευτική σύναξη της 19ης Φεβρουαρίου, προσευχόμενοι υπέρ της καταπαύσεως του πυρός στην πατρίδα τους και της επικρατήσεως της ειρήνης στην ευρύτερη περιοχή.
Εκ της Ι. Μητροπόλεως Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας
The faithful of the Mother Church of Constantinople in Denmark are hereby notified that on Sunday 19 February 2023, the Divine Liturgy will be celebrated at the parish of St. George the New Martyr of Ioannina, located at Toldbodgade 7, 4000 Roskilde, at 10 a.m., by the Ukrainian chaplain Rev. Presbyter Fr. Sergiy Berezhnoy, to minister to the spiritual needs of our Ukrainian-speaking brethren living in Denmark.
Fr. Sergiy will be making his second visit to Denmark with the permission and blessings of his Spiritual Shepherd, His Beatitude Metropolitan Epiphanius of Kiev and all Ukraine.
We invite our Ukrainian-speaking Orthodox Christian brethren living in Denmark to participate in the Eucharistic gathering of February 19th, to pray for an end to the fighting in their homeland and that peace may prevail in the wider region.
– On behalf of the Holy Metropolis of Sweden and All Scandinavia
Το διήμερο, 3ης και 4ης Φεβρουαρίου 2023, ο Σεβ. Μητροπολίτης Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας κ. Κλεόπας, συνοδευόμενος από τον Πανοσιολ. Αρχιμανδρίτη κ. Βαρθολομαίο Ιατρίδη, Εφημέριο του Καθεδρικού Ναού Αγίου Γεωργίου Στοκχόλμης, επισκέφθηκε την Ενορία του Αποστόλου Κλεόπα στο Κάλμαρ της Σουηδίας.
Συγκεκριμένα, το απόγευμα της Παρασκευής, 3 Φεβρουαρίου, ο εφημέριος της ενορίας, Αιδ. Πρωτοπρεσβύτερος κ. Χρήστος Λέτσιος, και η πρεσβυτέρα του κ. Δέσποινα Λέτσιου, υπεδέχθησαν τους δύο κληρικούς στο σιδηροδρομικό σταθμό του Κάλμαρ και στην συνέχεια παρέθεσαν στην οικία τους δείπνο.
Ακολούθησε συνάντηση με τα μέλη του Εκκλησιαστικού Συμβουλίου της ενορίας, από τα οποία ο Σεβασμιώτατος κ. Κλεόπας ενημερώθηκε για την πρόοδο της ενορίας και για τους εκεί διαβιούντες ομογενείς.
Το πρωΐ του Σαββάτου, 4ης Φεβρουαρίου, ο Ποιμενάρχης τέλεσε την Θεία Λειτουργία, με την συμμετοχή των π. Βαρθολομαίου και π. Χρήστου. Στην ομιλία του, ο Μητροπολίτης εξέφρασε αρχικώς την χαρά του, διότι, μετά την ταλαιπωρία που υπέστη η ανθρωπότης, εξαιτίας της πανδημίας του κορωνοϊού, αξιώθηκε ο ίδιος να πραγματοποιήσει και πάλι ποιμαντικές επισκέψεις, στις οποίες συμπεριλαμβάνεται και αυτή στην Ενορία του Αποστόλου Κλεόπα.
Στην συνέχεια, ανέφερε, μεταξύ άλλων, τα εξής: “Βρισκόμαστε ήδη στο κατώφλι της εορτολογικής περιόδου του κατανυκτικού Τριωδίου, στην απαρχή του οποίου οι Πατέρες της Εκκλησίας όρισαν να διαβάζεται η γνωστή σε όλους μας παραβολή του Τελώνου και του Φαρισαίου.
Χρησιμοποιούμε τον όρο “Φαρισαϊσμός” όταν θέλουμε να στιγματίσουμε την υποκρισία, η οποία εμφανίζεται με διαφορετικές μορφές, όπως η υποκρισία απέναντι στον Θεό, ενώ υπάρχει και η υποκρισία ενώπιον των ανθρώπων. Όμως ο Φαρισαϊσμός έχει και μία ακόμη μορφή, η οποία έδωσε αφορμή στον Κύριό μας, να πει αυτή την τόσο παραστατική παραβολή του Τελώνου και του Φαρισαίου.
Ήταν η σιγουριά στην δική μας τελειότητα και η περιφρόνηση των άλλων, η οποία αποτελεί την χειρότερη έκφραση της ψυχικής αυτής ασθένειας. Βεβαίως, αφετηρία, από την οποία ξεκινά η εκδήλωση του φαρισαϊσμού είναι το ψέμα και η υποκρισία. Επειδή, δυστυχώς, όλοι κρύβουμε μέσα μας ένα μικρό ή μεγάλο Φαρισαίο, καλό είναι να επιμείνουμε στην ανατομία και την παθολογία του φαινομένου, διότι η ασθένεια του φαρισαϊσμού είναι τόσο ύπουλη και τόσο επίμονη, ώστε να νομίζουμε ότι έχουμε απαλλαγεί απ᾽ αυτήν, όμως την ίδια στιγμή διατρέχουμε τον κίνδυνο, να υποστούμε υποτροπή.
Για να πετύχουμε την θεραπεία μας, θα πρέπει να πάψουμε να θεωρούμε ότι είμαστε το κέντρο του κόσμου και να ξεκινήσουμε, να χρησιμοποιούμε την αλήθεια, η οποία έχει την δύναμη να εξοντώνει κάθε “μικρόβιο”, όχι μόνον του φαρισαϊσμού, αλλά και πολλών άλλων πνευματικών ασθενειών.
Καλούμεθα να εκριζώσουμε από μέσα μας, την υποκρισία. Έτσι, θα σταματήσει το φοβερό εκείνο φαινόμενο, κατά το οποίο, ιδίως στα ζητήματα που σχετίζονται με την θρησκεία, άλλοτε να λέμε ότι όλα έχουν καλώς λίαν και άλλοτε, ανάλογα με το συμφέρον μας, να μην διστάζουμε, να διασύρουμε πρόσωπα, θεσμούς και καταστάσεις, χωρίς να φοβόμαστε την κρίση του Θεού, λησμονώντας την διδασκαλία του μακαριστού ιεραποστόλου της Σκανδιναυΐας π. Ευσεβίου Βίττη, ότι ενώπιον του Θεού, είμαστε όλοι συγκατηγορούμενοι!”
Μετά το πέρας της Θείας Λειτουργίας, άπαντες μετέβησαν στην παρακείμενη ενοριακή αίθουσα, όπου τα μέλη του εκκλησιαστικού συμβουλίου και εθελοντές προσέφεραν ευγενώς ποικιλία εδεσμάτων, ενώ επηκολούθησε η κοπή της βασιλόπιττας.
Να σημειωθεί ότι στην εκδήλωση αυτή παρέστη και ο πρώην Δήμαρχος της πόλεως Εντιμ. κ. Roger Kaliff, ο οποίος μίλησε με λόγους θαυμασμού για την Ορθόδοξη Εκκλησία και την συμβολή της πίστεως στην αλληλεγγύη των ανθρώπων.
Μεταξύ των παρισταμένων, ήταν και το ζεύγος των κ.κ. Basilius Ohlson και Elisabet Wingård, εκ των οποίων ο μεν κ. Ohlson προσέφερε στον Σεβασμιώτατο το πόνημά του υπό τον τίτλο: «Ortodoxa Kyrkan och Sverige», η δε σύζυγός του, η οποία κέρδισε το φλουρί της βασιλόπιττας, εξέφρασε την άκρα ικανοποίηση της για την από ετών γνωριμία της με την Ορθοδοξία, την οποία εν τέλει ησπάσθη και αποτελεί ενεργό μέλος της ως άνω ενορίας.
Ακολούθησε γεύμα στην οικία του π. Χρήστου και της πρεσβυτέρας του και το βράδυ της ιδίας ο επίσκοπος, συνοδευόμενος από τον π. Βαρθολομαίο, επέστρεψε στην έδρα της επαρχίας του, στην Στοκχόλμη.
Με την θερμοκρασία να εγγίζει τους 15 βαθμούς κελσίου υπό του μηδενός, ο Σεβ. Μητροπολίτης Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας κ. Κλεόπας, συνοδευόμενος από τον Πανοσιολ. Αρχιμανδρίτη κ. Αλέξανδρο Λουκάτο, Προϊστάμενο του Μητροπολιτικού Ναού Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Όσλο, πραγματοποίησε την έβδομη ποιμαντορική του περιοδεία στο Ρέικιαβικ της Ισλανδίας, το διήμερο 14 και 15 Ιανουαρίου 2023, με αφορμή την είσοδο στο νέο έτος 2023, ώστε να ανταλλάξει εκ του σύνεγγυς εόρτιες ευχές με το ποίμνιο της Μητρός Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως, που ζει και εργάζεται στο Ρέικιαβικ και που, σύμφωνα με τις πλέον πρόσφατες κρατικές στατιστικές, πλησιάζει τα 600 πρόσωπα.
Οι δύο κληρικοί αφίχθησαν στο Ρέικιαβικ, το Σάββατο, 14 Ιανουαρίου, όπου τους υπεδέχθη στο αεροδρόμιο ο Επίτιμος Πρόξενος της Ελλάδος στην Ισλανδία Εντιμ. κ. Rafn Alexander Sigurdsson. Το ίδιο βράδυ, ο Μητροπολίτης και ο π. Αλέξανδρος παρακάθησαν σε δείπνο, σε εστιατόριο της πόλης, όπου ευγενώς προσέφερε προς τιμήν τους, ο κ. Sigurdsson και η σύζυγός του, Ευγεν. κ. Anna Juliana Sveinsdottir.
Την επομένη, Κυριακή, 15 Ιανουαρίου, ο Ποιμενάρχης προέστη της Θείας Λειτουργίας, η οποία τελέστηκε στο παρεκκλήσιο Rev. Friðrik Friðriksson, με την συμμετοχή του π. Αλεξάνδρου.
Στο κήρυγμά του, ο Μητροπολίτης μίλησε για την αχαριστία των εννέα λεπρών και την ευγνωμοσύνη του δεκάτου, που γύρισε και προσκύνησε, δόξασε και ευχαρίστησε τον Θεό για την μεγάλη Του δωρεά προς αυτόν. Υπενθύμισε στους πιστούς ότι ,“η δοξολογία του Θεού κατέχει μια από τις πιο κεντρικές θέσεις στην λατρευτική μας παράδοση, γι᾽ αυτό και οι άγγελοι, οι απόστολοι, οι μάρτυρες και οι όλοι οι άγιοι υμνούν και δοξολογούν τον Θεό ακατάπαυστα και τα πάντα καλούν τον κάθε πιστό σ’ αυτή την δοξολογική στάση και σχέση, σε κάθε στιγμή της ζωής του.”
Στην συνέχεια, ο Σεβασμιώτατος τέλεσε την ακολουθία του αγιασμού των Θεοφανείων, την κοπή της βασιλόπιτας της ενορίας και τον σαραντισμό των νεογέννητων βρεφών Όλγας και Αθανασίου, τέκνων οικογενειών που διαβιούν στο Ρέικιαβικ, απευθύνοντας, επίσης, πατρικές ευχές για το νέο έτος και εκφράζοντας την χαρά του για την επικοινωνία και συναναστροφή του με το ολονέν αυξανόμενο ποίμνιο της ενορίας Αποστόλου Βαρθολομαίου Ρέϊκιαβικ.
Ιδιαιτέρως, εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του προς τον κ. Sigurdsson, για την αμέριστη συμπαράστασή του στην διοργάνωση των ποιμαντικών επισκέψεών του στο Ρέικιαβικ, τον π. Αλέξανδρο και τον Μητροπολιτικό Ναό του Όσλο, για την συγκινητική συνδρομή τους στο έργο της Ι. Μητροπόλεως και των ιεραποστολικών περιοδειών του, καθώς και την κ. Βάσω Κατσαρού, μέλος του Εκκλησιαστικού Συμβουλίου της ως άνω ενορίας, για την προσφορά της βασιλόπιτας και των εδεσμάτων που προσεφέρθησαν στους παρόντες πιστούς.
Στην ευχαριστιακή σύναξη παρευρέθησαν, εκτός των ανωτέρω, ο κ. Ευάγγελος Δημητρόπουλος, Πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Ισλανδίας, μέλη της ενορίας και νεοαφιχθέντες αδελφοί μας εξ Ελλάδος.
Το μεσημέρι της ιδίας, ο Σεβασμιώτατος και ο π. Αλέξανδρος συναντήθηκαν με μέλη του εκκλησιαστικού συμβουλίου της ενορίας και μέλη της, στην οποία συμμετείχε και ο πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Ισλανδίας.
Το πρωΐ της Δευτέρας, 16 Ιανουαρίου, ο Μητροπολίτης Κλεόπας επέστρεψε στην έδρα της Επαρχίας του στην Στοκχόλμη και ο π. Αλέξανδρος στο Όσλο.
Το φωτογραφικό υλικό είναι προσφορά των π. Αλεξάνδρου Λουκάτου και κ. Ηλία Μπράβου.
STOCKHOLM – With temperatures hovering around negative 15 degrees Celsius, His Eminence Metropolitan Cleopas of Sweden and All Scandinavia, accompanied by the Very. Rev. Archimandrite Alexandros Loukatos, Presiding Priest of the Metropolitan Church of the Annunciation of the Theotokos in Oslo, made his seventh pastoral visit to Reykjavik, Iceland on the weekend of January 14-15, 2023 to see the flock of the Mother Church of Constantinople who live and work in Reykjavik and personally exchange holiday wishes with them for the new year. According to the most recent statistics, the number of faithful is now approaching 600 persons.
The two clergymen arrived in Reykjavik on Sat. January 14th, where they were met at the airport by the Honorary Consul of Greece in Iceland Hon. Mr. Rafn Alexander Sigurdsson. That evening, the Metropolitan and Fr. Alexandros attended a dinner at a local restaurant kindly offered by their hosts Mr. Sigurdsson and his wife Mrs. Anna Juliana Sveinsdottir.
The next day, Sun. January 15th, Metropolitan Cleopas celebrated the Divine Liturgy at the Rev. Friðrik Friðriksson chapel, assisted by Fr. Alexandros.
In his sermon, the Metropolitan spoke about the day’s Gospel reading, noting the ungratefulness of the nine lepers and the gratitude of the tenth, who returned to praise and thank God for the great gift He offered him. He reminded the faithful that “glorifying God occupies one of the central positions in our liturgical tradition, which is why the angels, apostles, martyrs, and all the saints praise and glorify God ceaselessly and always call on every faithful to join them in this doxological outlook and relationship during every moment of their lives.”
Afterward, Metropolitan Cleopas celebrated the service of the blessing of the water for Epiphany, cut the parish’s vasilopita, and churched two newborn babies, Olga and Athanasios, who are children of families living in Reykjavik. He also extended his paternal wishes for the new year and expressed his joy for the opportunity to communicate and interact with the growing flock of the St. Bartholomew the Apostle Parish in Reykjavik.
He especially expressed his gratitude to Mr. Sigurdsson for his unwavering support in organizing the pastoral visits to Reykjavik, to Fr. Alexandros and the Metropolitan Church in Oslo for their touching contribution to the ministry of the Holy Metropolis and the Metropolitan’s missionary visits, as well as to Mrs. Vaso Katsarou, a council member of the aforementioned parish, for offering the vasilopita and the reception that followed for all the faithful in attendance.
Aside from the aforementioned persons, Mr. Evangelos Demetropoulos, President of the Hellenic Society of Iceland, parish members, and newly arrived brethren from Greece also attended the liturgical gathering.
That afternoon, Metropolitan Cleopas and Fr. Alexandros met with parish council members and parish members, with the president of the Hellenic Society of Iceland also participating in the meeting.
On Monday morning, January 16th, Metropolitan Cleopas returned to the see of his eparchy in Stockholm, while Fr. Alexandros returned to Oslo.
Photo credit: Fr. Alexandros Loukatos and Mr. Elias Bravos.
at the Requiem Mass in memory of the late Pope Benedict XVI (16th)
St. Eric’s Roman Catholic Cathedral of Stockholm
January 13, 2023
Your Eminence Cardinal Anders Arborelius,
Your Eminences,
Your Graces,
Reverend Members of the Clergy,
Honorable Representatives of the local Christian denominations and civic authorities,
Dearly Beloved Brothers and Sisters in Christ,
We have gathered here today to honor the memory of the late Pope Benedict XVI (16th) and offer our fraternal condolences to our Roman Catholic friends for the passing of a historic pope, a world-renowned theologian, and a religious leader who left an indelible mark on the Roman Catholic Church, contributed to the promotion of inter-denominational and inter-religious dialogue.
First and foremost, allow me to convey the deepest condolences and fervent prayers of His All-Holiness Ecumenical Patriarch Bartholomew on the falling asleep of this seminal churchman and widely respected religious leader of global proportions. Together with the sentiments of the spiritual leader of the world’s Orthodoxy, kindly allow me to also convey my own sympathies and prayers, along with those of the Holy Metropolis of Sweden and All Scandinavia.
For Orthodox Christians, the repose in the Lord of this former bishop of Rome and pope emeritus affects it in a very personal way, beyond just the due honor and respect afforded to the leader of an ancient sister Church. According to the personal account of His All-Holiness Ecumenical Patriarch Bartholomew, Pope Benedict “had deeply influenced a number of Orthodox students” including two who would go on to rise to senior positions within the Church hierarchy – the ever-memorable Metropolitans Damaskinos of Switzerland and Stylianos of Australia.
As proof of his commitment to interdenominational dialogue and as a reflection of the significance he attributed to relations with the Eastern Orthodox Church, just 18 months into his papacy, Pope Benedict XVI personally attended the Thronal Feast of the Ecumenical Patriarchate on November 30, 2006, marking the renewal of the official theological dialogue between our two churches.
Less than two years later, in October 2008, Pope Benedict invited Patriarch Bartholomew to deliver a formal, central presentation—on “the word of God in the life and mission of the church”—to more than four hundred cardinals and bishops during the Twelfth General Ordinary Assembly of the Synod of Bishops of the Roman Catholic Church. The historic event, which was held in the Sistine Chapel, marked the first time that a Pope of Rome had asked an Orthodox Patriarch to offer a keynote address to a global synod of bishops. According to Patriarch Bartholomew, “it was an immense gift and invaluable honor, which shall always be treasured in the depth of my heart and in the history of our church.”
As I conclude, allow me to share with you a few excerpts from the historical document signed by Pope Benedict and Patriarch Bartholomew in November 2006, paving the way for the resumption of theological dialogue. “We must strengthen our cooperation and our common witness before the world… We should encourage the establishment of closer relationships between Christians, and of an authentic and honest interreligious dialogue, with a view to combating every form of violence and discrimination . . . committing ourselves to the renewed service of humanity and the defense of human life, every human life.”
With these thoughts in mind, I leave you today reiterating the support and love of the Orthodox Christian Church and our continual commitment to dialogue. Let us follow the example of Patriarch Bartholomew and Pope Benedict, as well as his successor Pope Francis, and let us continue to work toward unity and Christian reconciliation. May the Lord grant rest to the soul of the ever-memorable Pope Benedict. Eternal be his memory. Amen.
Το Γκέτεμποργκ της Σουηδίας επισκέφθηκε την παραμονή των Χριστουγέννων, 24 Δεκεμβρίου 2022, ο Σεβ. Μητροπολίτης Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας κ. Κλεόπας, για να συμπαρασταθεί στην δοκιμασία που προσφάτως υπεβλήθη το ποίμνιο της Μητρός Εκκλησίας και να επιθεωρήσει τις ζημίες που υπέστησαν οι εγκαταστάσεις του Ιερού Ναού Αγίας Τριάδος, εξαιτίας των ισχυρών βροχοπτώσεων, που έπληξαν την περιοχή τις προηγούμενες ημέρες.
Η Ιερά Μητρόπολις απέστειλε πάραυτα ειδικό συνεργείο, το οποίο τοποθέτησε στο ναό αφυγραντήρες, απομακρύνοντας προηγουμένως τα όμβρια ύδατα.
Λόγω του ότι ο ναός θα είναι εκτός λειτουργίας μέχρι την αποκατάστασή του, η προγραμματισμένη για το Σάββατο, 24 Δεκεμβρίου 2022 Θεία Λειτουργία, κατόπιν παρακλήσεως του Ποιμενάρχου προς τον Σεβ. Αρχιεπίσκοπο της Συροϊακωβιτικής Κοινότητος Σουηδίας κ. Benjamin, τελέστηκε στον παραχωρηθέντα προς τούτο ναό του Αγίου Ιωάννου της Συροϊακωβιτικής Κοινότητος Γκέτεμποργκ.
Την Θεία Λειτουργία τέλεσε ο Πανοσιολ. Αρχιμανδρίτης κ. Αλέξανδρος Λουκάτος, Προϊστάμενος του Μητροπολιτικού Ναού Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Όσλο, ο οποίος μετέβη οδικώς στο Γκέτεμποργκ, χοροστατούντος του Σεβ. Ποιμενάρχου.
Στην Θεία Λειτουργία εκκλησιάστηκε ικανός αριθμός ενοριτών από την ευρύτερη περιοχή, ιδιαιτέρως νέες οικογένειες με τα παιδιά τους.
Στην ομιλία του προς τα παιδιά, κατά την ώρα του Κοινωνικού, ο Επίσκοπος μίλησε για την σπουδαιότητα της εορτής των Χριστουγέννων και για την προσωπικότητα και την φιλανθρωπία του Μεγάλου Βασιλείου, ο δε π. Αλέξανδρος ανέγνωσε την Χριστουγεννιάτικη Επισκοπική Εγκύκλιο.
Στην λατρευτική σύναξη παρέστη ο επίτιμος Πρόξενος της Ελλάδος στο Γκέτεμποργκ Εντιμ. κ. Χρήστος Κακαζούκης με τους γονείς του, τον οποίο ο Ποιμενάρχης ευχαρίστησε για την συμπαράστασή του στο έργο της Ιεράς Μητροπόλεως. Ο κ. Πρόξενος καλωσόρισε τον Σεβασμιώτατο και ευχήθηκε στους εκκλησιαζόμενους για τις εορτές.
Ο Επίσκοπος, απευθυνθείς στον εφημέριο της Συροϊακωβιτικής Κοινότητος Γκέτεμποργκ Αιδ. κ. Βesim Kurt, τον ευχαρίστησε για την παραχώρηση του ναού, προσφέροντας σε αυτόν τον τιμητικό Τόμο της Πατριαρχικής επισκέψεως του 2019 και την τρίγλωσση έκδοση της Θείας Λειτουργίας του ιερού Χρυσοστόμου.
Ο Σεβασμιώτατος ευχήθηκε για την εορτή των Χριστουγέννων και εξέφρασε την αμέριστη συμπαράσταση της τοπικής Εκκλησίας καθόλης και του ιδίου προσωπικώς για την πρόσφατη δοκιμασία και δεσμεύτηκε ότι θα πράξει το παν για την αποκατάσταση των ζημιών στο ναό της Αγίας Τριάδος.
Ενημέρωσε, επίσης, τους ενορίτες του Γκέτεμποργκ ότι η επόμενη ήδη προγραμματισθείσα Θεία Λειτουργία στην περιοχή θα τελεσθεί την Κυριακή, 8 Ιανουαρίου 2023, από τον Πανοσιολ. Αρχιμανδρίτη κ. Σωσίπατρο Στεφανούδη, στην Toleredskyrkan, στην διεύθυνση Vinlandsgatan 2, 417 29 Göteborg, την οποία θα παραχωρήσει ευγενώς η Λουθηρανική Επισκοπή του Γκέτεμποργκ.
Ακολούθησε επίσκεψη του Σεβασμιωτάτου και της συνοδείας του, αποτελουμένη από τους κ. Κακαζούκη, π. Αλέξανδρο και ενορίτες του Γκέτεμποργκ, στις εγκαταστάσεις του Ιερού Ναού Αγίας Τριάδος, όπου ιδίοις όμμασι ο Ποιμενάρχης διαπίστωσε τις εκτεταμένες ζημιές που προκλήθηκαν εντός των εγκαταστάσεων του ναού από τις έντονες βροχοπτώσεις.
Στην συνέχεια, ο Ποιμενάρχης επισκέφθηκε οικογένειες που διαβιούν στην πόλη του Γκέτεμποργκ και το βράδυ της ιδίας επέστρεψε με το τραίνο στην έδρα της Επαρχίας του, στην Στοκχόλμη.
Ανήμερα τα Χριστούγεννα, ο Σεβ. Μητροπολίτης κ. Κλεόπας προέστη της Θείας Λειτουργίας στον Καθεδρικό Ναό Αγίου Γεωργίου Στοκχόλμης, στην οποία συμμετείχε ο Πανοσιολ. Αρχιμανδρίτης κ. Βαρθολομαίος Ιατρίδης, Εφημέριος του ως άνω ναού.
Στο τέλος, οι μαθητές του Κατηχητικού Σχολείου έψαλλαν τα κάλαντα και τους προσφέρθηκαν σοκολάτες από τον Επίσκοπο και τον εφημέριο του ναού.
Το φωτογραφικό υλικό είναι προσφορά της Ιεράς Μητροπόλεως Σουηδίας, του π. Αλεξάνδρου Λουκάτου και του κ. Χρήστου Κακαζούκη.
Ελληνική Ορθόδοξη Ενορία Αγίου Ανδρέα Μάλμε 