Το απόγευμα της Παρασκευής, 8^ης Δεκεμβρίου 2023, με την ευλογία και την τιμητική παρουσία του Σεβ. Μητροπολίτου Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας κ. Κλεόπα, πραγματοποιήθηκε στον Καθεδρικό Ναό Αγίου Γεωργίου Στοκχόλμης βιωματικό σεμινάριο για τα έθιμα του Δωδεκαημέρου.

Εισηγήτρια του εν λόγω σεμιναρίου ήταν η υποψηφία Διδάκτωρ του Ιονίου Πανεπιστημίου κ. Ροζαλία Ελευθεριάδου, η οποία, με αμεσότητα και μεταδοτικότητα, μετέφερε στο ακροατήριο τα έθιμα του Δωδεκαημέρου, από διάφορες περιοχές της Πατρίδος μας.

Ενδεικτικά, να αναφερθεί ότι παρουσιάστηκαν: το πομπικό τελετουργικό από την Καππαδοκία, κάλαντα από την Οινόη του Πόντου, από τους Φούρνους της Ικαρίας, την Κρήτη, την Χίο και τις Καστανιές Έβρου.

Στο τέλος του βιωματικού σεμιναρίου, ο Ποιμενάρχης κ. Κλεόπας συνεχάρη την εισηγήτρια, ευχαρίστησε τους παρισταμένους και ανέφερε ότι το σημερινό σεμινάριο απετέλεσε προοίμιο των επερχομένων εορτών του Δωδεκαημέρου, ενώ δεν παρέλειψε να επισημάνει τη σημασία του συγκερασμού της πίστης και της παράδοσης, που αποτελεί την εκλαϊκευμένη θεολογία της Εκκλησίας μας για την ενανθρώπηση του Υιού και Λόγου του Θεού, ευχήθηκε δε για τις εγγίζουσες ημέρες της Θείας Επιφανείας.

Μετά το πέρας του σεμιναρίου, οι παριστάμενοι είχαν την ευκαιρία να γευθούν γλυκίσματα παραδοσιακά της εν λόγω περιόδου, τα οποία ετοίμασαν με πολλή φιλοτιμία και διάθεση διάφορες κυρίες.

Του Σεβ. Μητροπολίτου Σουηδίας κ. Κλεόπα

Στις 12 Νοεμβρίου 2023, ηξιώθην να λειτουργήσω στον Ιερό Ναό του Αγίου Γεωργίου της παλαιάς Ριζαρείου, έναντι του ξενοδοχείου Χίλτον. Αισθάνθηκα μεγάλη συγκίνηση όταν έψαλα το “Κύριε, Κύριε, επίβλεψον εξ ουρανού και είδε”, στο ίδιο ακριβώς σημείο όπου το έψαλε ο προστάτης μου άγιος και πρώην σχολάρχης Άγιος Νεκτάριος Πενταπόλεως.

Στις πρωτοβουλίες του αγίου ως σχολάρχου της Εκκλησιαστικής Ριζαρείου Σχολής (1894-1908), συμπεριλαμβάνεται η εκ βάθρων ανέγερσις του νέου ναού της σχολής, τα εγκαίνια του οποίου ετελέσθησαν στις 25 Μαρτίου 1898, από τον ίδιο τον άγιο, παρουσία επισήμων προσώπων και πλήθους χριστιανών της πρωτευούσης και των περιχώρων. Ο ναός ονομάσθη προς τιμήν του αγίου Γεωργίου του Τροπαιοφόρου, το όνομα του οποίου έφερε ο εις εκ των ιδρυτών της σχολής, ο Γεώργιος Ραδιόνωφ Ριζάρης.

Ο σχολάρχης εμερίμνησε για τον διορισμό πνευματικού και δευτέρου εφημερίου, μιας και τα καθήκοντα του εφημερίου είχον ανατεθεί στον Οικονόμο της σχολής.

Στην από 22^ας Οκτωβρίου 1895 επιστολή του προς το διοικητικό συμβούλιο, ο άγιος ανεφέρθη στην “ἐν τῷ ναῷ τῆς σχολῆς Ἱεροδιακονικήν ὑπηρεσίαν” και επρότεινε ως καταλληλότερο πρόσωπο, να αναλάβει τα εν λόγω καθήκοντα “τόν τέως ὑπότροφον τῆς Ριζαρείου περιουσίας ἤδη δέ ἐξωτερικόν Ἀμβρόσιον Δήμου” και ως διαδόχους του τον “Ἱεροδιάκονον Δ. Γιαννόπουλον ἐκ Ραιδεστοῦ τῆς Θράκης”, τον διάκονο Παρίση Νικ. Μέμο “ἐκ τῆς ἐπαρχίας Δημητριάδος,” τον ιεροδιάκονο Ιερόθεο Σακελλαρίου, τον “Ἱερολογιώτατον Καλλίνικον Κρεατσούλην”, τον Κυπριανό Καζαντζή, τον Νεόφυτο Μοσχόπουλο, τον “Ἱεροδιάκονον Στέφανον Λαυριώτην, μαθητήν τῆς Πέμπτης τάξεως τῆς καθ’ ἡμᾶς σχολῆς, ἐν τῷ ἁγιωνύμῳ Ὄρει προχειρισθέντα εἰς Ἱεροδιάκονον” και τον εξ Αμαρουσίου Αντώνιο Γαρδέλη.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έδειξε ο άγιος Νεκτάριος για την αγιογράφηση του νέου ναού της σχολής, αναθέτοντας την ιστόρηση των εικόνων του ναού στην αδελφότητα “τῶν ἐν τῷ Ἁγιωνύμῳ Ὄρει ἀδελφῶν Ἰωσαφαίων ζωγράφων”.

Επί διευθύνσεως αγίου Νεκταρίου, επραγματοποιήθη η προμήθεια καθισμάτων για τους δύο χορούς των ιεροψαλτών, η κατασκευή δύο κλιμάκων, “ὧν ἡ ἑτέρα νά χρησιμοποιῆται διά τόν καθαρισμόν τοῦ τρούλλου”, η τοποθέτησις θερμάστρας στον ναό, “πρός ἀποτροπήν τῶν ἐκ τῆς ὑγρασίας καί τῆς ψύξεως δεινῶν τοῦ Ἐκκλησιάσματος” και “πρός ἀποφυγήν παντός κρυολογήματος, ὅπερ ἐνδέχεται νά προσβάλῃ τῶν μαθητῶν τινα ἤ ἐκ τοῦ λοιποῦ ἐκκλησιάσματος τινα διά τήν τοῦ ψύχους δριμύτητα”, η κάλυψις του δαπέδου του ναού με σανίδωμα και τάπητα, “πρός ἀποτροπήν τῶν ἐκ τοῦ ψύχους συνεπειῶν”, η τοποθέτησις αεριστήρων, “ἐν τῷ ναῷ διά τήν συρροήν πολυπληθοῦς ἐκκλησιάσματος”, “οὐχί μόνον ἐπί τῶν τοῦ θόλου παραθύρων, ἀλλά καί ἀλλαχοῦ”, η κατασκευή νάρθηκος, “ἐν εἴδει κουβουκλίου, ἐν ᾧ νά τοποθετηθῇ τό παγκάριον”, η στρώσις με πλάκες στον πρόναο, η αναστύλωσις και ενεργοποίησις των φανών φωταερίου “ἐν τῷ πρός νότον αὐτῆς ἡμιτολοειδῇ χώρῳ φωτιζομένη διά φωταερίου ὑπό φανοῦ στυλοβάτου”, η ιστόρησις των φορητών εικόνων “τῶν σεπτῶν παθῶν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ι. Χρ.”, “καί ἄλλων Δεσποτικῶν ἑορτῶν”, καθώς και “τοῦ Μεγαλομάρτυρος Ἁγίου Γεωργίου διά τό Προσκυνητάριον”, η αγορά πολυελαίου, η κατασκευή ιερατικών στολών και “στιχαρίων τεσσάρων διά τούς λαμπαδούχους.”

Στον νέο ναό της Ριζαρείου, ο μητροπολίτης Πενταπόλεως εόρταζε τα ονομαστήριά του και ετέλει την “ἐπί τῇ ἐπετείῳ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ ἐθνικήν τελετήν”, “τήν ἐπέτειον ἑορτήν τοῦ Μεγαλομάρτυρος Γεωργίου μετ’ ἀρτοκλασίας”, “τό μνημόσυνον τῶν ἀοιδίμων Αὐτῆς Ἱδρυτῶν”, “τό ἐπέτειον μνημόσυνον τῶν ἀοιδίμων αὐτῆς Εὐεργετῶν”, την “Ἀρχιερατικήν λειτουργίαν εἰς μνήμην Μάρκου τοῦ Εὐγενικοῦ κατά τήν διαθήκην τοῦ ἀειμνήστου Νικηφόρου Καλογερᾶ”, τον αγιασμό επί τη ενάρξει των μαθημάτων εκάστου σχολικού έτους, όπου έψαλον, όπως και σε κάθε ακολουθία, οι ιεροσπουδαστές της σχολής, σχηματίζοντες δύο χορούς, τα μνημόσυνα των αειμνήστων συμβούλων της σχολής, και τις χειροτονίες αποφοίτων της σχολής, με σκοπό να μυήσει τους μαθητές στα ιερά μυστήρια και τον τελετουργικό πλούτο της Εκκλησίας και να τους ενθαρρύνει στο να ιερωθούν και οι ίδιοι, όποτε θα τους καλούσε ο Κύριος, να αναλάβουν το της ιερωσύνης υπούργημα.

Η αλληλογραφία της εποχής εκείνης περιελάμβανε τα ονόματα των χειροτονηθέντων υπό του αγίου Νεκταρίου Πενταπόλεως στο ναό της Ριζαρείου: α) στις 20 Σεπτεμβρίου 1894, ο “Ἱεροδιάκονος Ἀμβρόσιος Δήμου ἐκ τῆς ἐν Χίῳ Μονῆς “τῶν Ἁγίων Πατέρων” καταγόμενος ἐκ τῆς ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καρυστίας τοῦ Νομοῦ Εὐβοίας κώμης Μελετιάνου” “προχειρισθείς Ἀναγνώστης καί Ὑποδιάκονος” και διάκονος στις 3 Σεπτεμβρίου 1895, β) στις 7 Δεκεμβρίου 1894, ιεροδιάκονος “ὁ ἐξ Ἰωαννίνων Χριστόδουλος Γουλίδης μαθητής τῆς καθ’ ἡμᾶς σχολῆς καί ὑπότροφος τοῦ κληροδοτήματος Χριστοδ. Εὐθυμίου τῇ συναινέσει τοῦ Μητροπολίτου Ἰωαννίνων κ. Γρηγορίου καί τῇ κανονικῇ ἀδείᾳ τοῦ Μητροπολίτου Ἀθηνῶν κ. Γερμανοῦ”, μετονομασθείς Χρύσανθος, γ) στις 7 Σεπτεμβρίου 1896, ο Ἱεροδιάκονος Νεκτάριος Λ. Καπετανάκος, μοναχός τῆς ἐν Καλαβρίᾳ (τοῦ Πόρου) Ἱερᾶς Μονῆς “ἡ Ζωοδόχος Πηγή”, δ) στις 29 Ιουνίου 1899, ιεροδιάκονος, “ὁ ἐκ τῶν μαθητῶν τῆς σχολῆς καί ὑπότροφος τοῦ Κρεατσουλείου κληροδοτήματος, Μέλος δέ τῆς ἐν Χίῳ Νεαμονιτικῆς Ἀδελφότητος, Ἰωάννης Ἐμμ. Ἀνδρεάδης”, “μετονομασθείς Ἰωακείμ”, ε) στις 29 Ιουνίου 1901, διάκονος “ὁ ἐκ τῶν ἀπολυθέντων μαθητῶν Ἀνάργυρος Κρεατσούλης ἐκ Χίου”, στ) στις 14 Οκτωβρίου 1901, διάκονος “ὁ ἄλλοτε μαθητής τῆς καθ’ ἡμᾶς σχολῆς ἤδη δέ φοιτητής τῆς Θεολογικῆς σχολῆς τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου Κωνσταντῖνος Καζαντζῆς ἐξ Ἰωαννίνων καταγόμενος μετά προηγουμένην ἔγκρισιν τῶν Α. Α. Σεβασμιοτήτων, τοῦ Μητροπολίτου Ἰωαννίνων Γρηγορίου καί τοῦ πρώην Μητροπολίτου Ἀθηνῶν Προκοπίου”, “μετονομασθείς Κυπριανός”, “πρός ἀξιόζηλον παραδειγματισμόν τῶν ἐν τῇ σχολῇ συναδέλφων αὐτοῦ”, ζ) την 1^η Μαρτίου 1903 διάκονος και την 2^α Μαρτίου 1903 πρεσβύτερος ο Κεφαλλήν καθηγητής “τῶν Ἱερῶν μαθημάτων” Ζήσιμος Τυπάλδος, η) στις 21 Νοεμβρίου 1905, διάκονος ο Ιωάννης Θεολόγος Παρασκευαΐδης, αδελφός “τῆς ἐν Πάτμῳ Ἱερᾶς Σταυροπηγιακῆς Μονῆς τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου”, “τῇ αἰτήσει τῆς Αὐτοῦ Θειοτάτης Παναγιότητος τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου Ἰωακείμ τοῦ Γ΄ τῇ ὑπ’ ἀριθμόν 6759 καί ὑπό ἡμερομηνίαν 4^ην Νοεμβρίου ἐ. ἔτους πρός τήν σεβαστήν Ἱεράν Σύνοδον τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος”, θ) στις 5 Οκτωβρίου 1906, διάκονος ο “ἐξ Ὠρωποῦ” Παναγιώτης Ἀλεξάνδρου, ι) στις 27 Οκτωβρίου 1906, ο Νικόλαος Μυλωνάς “εἰς Διάκονον καί Πρεσβύτερον”, ο δε ιερεύς Ηλίας Δ. Χλεχλές, εκ Τριπόλεως, εφημέριος του ιερού ναοῦ της αγίας Βαρβάρας προεχειρήσθη πνευματικός “εἰς τό τῆς πνευματικῆς πατρότητος λειτούργημα”, κατ᾽ αίτησιν του μητροπολίτου Αθηνών Θεοκλήτου Μηνοπούλου.

Εκ της από 18^ης Ιανουαρίου 1901 επιστολής του σχολάρχου αρχιερέως προς το διοικητικό συμβούλιο της Ριζαρείου πληροφορούμεθα περί “τῆς ἐκδόσεως εἰσιτηρίων διά τόν τῆς σχολῆς ναόν”, “ἔνεκα τῆς συρροῆς πολλοῦ ἐκκλησιάσματος”, εις σημείον ώστε να “ἀναγκάζονται νά ἀποχωρῶσιν ἐκ τοῦ ναοῦ οὐχί μόνον οἱ μαθηταί τῆς σχολῆς, μή ὑπολειπομένου χώρου ἐν τοῖς Χοροῖς, ἀλλά καί αἱ οἰκογένειαι τῶν κ.κ. Συμβούλων καί  τῶν κ. Καθηγητῶν, ὡς καί  τῶν μείζονα οἰκειότητα πρός τήν σχολήν κεκτημένων.”

Αξιοθαύμαστο είναι όντως το ενδιαφέρον που έδειξε ο άγιος για την συντήρηση των ιερών κειμηλίων και αντικειμένων του ναού της Ριζαρείου, ιδία δε για την επιδιόρθωση του Εσταυρωμένου του ιερού βήματος, όστις υπέστη ζημία, εξαιτίας της πολυετούς χρήσεώς του και “ἡ ἑτέρα τῶν χειρῶν αὐτοῦ εἶναι τεθραυσμένη”. Ο άγιος παρεκάλεσε το διοικητικό συμβούλιο, όπως προβεί στην επισκευή του, δια των ακόλουθων δύο επιστολών του:

“Ἀριθ. 731. Διοικ. Συμβούλιον. Ἐπειδή ἡ κατάστασις τοῦ ἐσταυρωμένου δέν εἶναι καλή καί εὐάρεστος ἕνεκα τῆς πολυκαιρίας καί ἡ ἑτέρα τῶν χειρῶν αὐτοῦ εἶναι τεθραυσμένη, παρακαλοῦμεν νά ληφθῇ ἐγκαίρως πρόνοια πρός ἀντικατάστασιν δι’ ἄλλου ἀνταποκρινομένου εἰς τήν εὐπρέπειαν τοῦ ναοῦ. Ἡ αὐτή εὐπρέπεια ἀπαιτεῖ καί τήν προμήθειαν πολυελαίου ἀνταξίου πρός τήν Ἐκκλησίαν, διότι ὁ ὑπάρχων δέν ἀνταποκρίνεται καί δέον νά καταλάβῃ τήν δευτερεύουσαν θέσιν. Ἀθῆναι 20 Μαρτίου 1899. Ὁ Διευθυντής”

(Βιβλίον Ἀλληλογραφίας δεύτερον, σελ.193.)

“Ἀριθ. 978. Διοικητ. Συμβούλιον. Ὁ ναός τῆς καθ’ ἡμᾶς σχολῆς πολλάς τάς ἐλλείψεις ἔχει. Τούτων καί  ἄμεσον τήν θεραπείαν ἐπιζητοῦσα εἶναι ἡ κατάστασις τοῦ Ἐσταυρωμένου, ὅν δέον ἐγκαίρως νά ἀντικαταστήσωμεν δι’ ἑτέρου, διότι δέν εἶναι καλή οὐδέ εὐάρεστος ἕνεκα τῆς πολυκαιρίας καί διότι ἡ ἑτέρα τῶν χειρῶν αὐτοῦ τυγχάνει τεθραυσμένη, ὅπερ ἀντίκειται εἰς τήν προσήκουσαν εὐπρέπειαν. Ἀθῆναι 24 Φεβρουαρ. 1901. Ὁ Διευθυντής”

(Βιβλίον Ἀλληλογραφίας δεύτερον, σελ. 266.)

Τις επιστολές αυτές θυμήθηκα, όταν λειτούργησα στην παλαιά Ριζάρειο, εστιάζοντας το βλέμμα μου προσευχητικώς στον παλαιό Εσταυρωμένο, όπισθεν της Αγίας Τραπέζης. Προσκύνησα τον Εσταυρωμένο, “τον την χείρα έχοντα τεθραυσμένη”, και επικαλέσθην τις μεσιτείες του προστάτου και ευεργέτου μου αγίου στην περαιτέρω διακονία μου στην Σκανδιναυΐα.

Στην περίπτωση όμως του τότε Σταυρού ευλογίας της σχολής, όπως πληροφορούμεθα από το ακόλουθο απόσπασμα της πτυχιακής εργασίας του Αιδεσιμ. Πρωτοπρεσβυτέρου κ. Μιχαήλ Σησαμάκη στην Θεολογική Σχολή Αθηνών, ο άγιος είχε διαφορετική, θεολογική προσέγγιση:

“Τά στοιχεῖα πού ἀκολουθοῦν προσεφέρθησαν ἀπό τόν αἰδ. π. Ἠλία Καραμπίνα, ἐφημέριο τῆς παλαιᾶς Ριζαρείου. Κατά φθινόπωρον τοῦ 1968, εἰς μίαν ἀπό τάς συναντήσεις μου μέ τόν ἀείμνηστο μητροπολίτην Δρυϊνουπόλεως Χριστοφόρον καί λόγου γενομένου διά τήν Ριζάρειον Σχολήν, εἰς τήν ὁποίαν ἐφοίτησε καί δή μαθητεύσας ὑπό τήν διεύθυνσιν τοῦ ἁγίου Νεκταρίου, μέ παρεκάλεσε νά ἐρευνήσωμε μαζί τάς ἱματιοθήκας τοῦ ναοῦ, διότι ἐπιθυμία του ἦτο νά γνωρίσει ὅ,τι ἦταν σχετικό μέ τόν ἅγιο. Ἐν τῇ προόδῳ τῆς ἐρεύνης, ἐγνώρισε ἕνα μικρό καί ἁπλό πετραχήλι, τό ὁποῖο μάλιστα ἐχαρακτήρισε «τό περιβόητο πετραχήλι», διότι τό εἶχε πάντα μαζί του καί τό χρησιμοποιοῦσε εἰς κάθε περίπτωση, ὅταν εὐλογοῦσε τήν τράπεζαν, ὅταν ἐξομολογοῦσε ἤ ὅταν ἐκτάκτως ἔκρινε ὅτι πρέπει νά δώσει κάποια εὐχή. Τό προσκύνησε, ἔκοψε δύο κρόσια γιά εὐλογία καί συγκινημένος ἐζήτησε νά ἰδεῖ καί νά προσκυνήσει ἕνα ἀντιμήνσιον καθαγιασμένον ἀπό τόν ἴδιον τόν ἅγιο καί τό κείμενο, ἰδιοχείρως, ἔχει: «Καθηγιάσθη ὑπ’ ἐμοῦ τοῦ Νεκταρίου Κεφαλᾶ Μητροπολίτου Πενταπόλεως εἰς τά ἐγκαίνεια τοῦ Ἱεροῦ (δυσανάγνωστη γραφή) ὁ Πενταπόλεως Νεκτάριος». Ἐπίσης, μοῦ διηγήθη τήν ἱστορίαν ἑνός σταυροῦ εὐλογίας πού ἄφησε εἰς τόν ναόν μέ τό ἑξῆς διακριτικόν: τό σῶμα τοῦ Ἐσταυρωμένου ἔχει κομμένα τά χέρια. Κατά τήν πολυετῆ χρῆσιν ἐφθάρη τό μέταλλον. Ὅταν τοῦ λέγαμε νά τόν φτιάξει, προέβαλε λόγους οἰκονομικούς.

-Ἔχουν ἄλλα προτεραιότητα, ὁ Κύριος ἔχει ὑπομονή καί περιμένει. Ἐξάλλου ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι ἐπήραμε τη ζωή του, στά χέρια θά μείνωμε;”

Με αφορμή την πρόσφατη αγιοκατάταξη από το Οικουμενικό Πατριαρχείο (16 Νοεμβρίου 2023) του Οσίου και θεοφόρου Πατρός ημών Γερβασίου Παρασκευοπούλου, καθώς και την σημερινή τηλεφωνική μου επικοινωνία με τον Σεβ. Μητροπολίτη Πατρών κ. Χρυσόστομο, ο οποίος, με πολλή προθυμία και καλοσύνη, μου μίλησε για την ζωή και την ιερατική δράση του Αγίου Γερβασίου, αποφάσισα να ανατρέξω στο προσφάτως εκδοθέν από την Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος δίτομο πόνημά μου, με τίτλο “Ἀνέκδοτες Ἐπιστολές Ἁγίου Νεκταρίου Πενταπόλεως”, και να αναδημοσιεύσω το υλικό που αφορά την σπουδή του Αγίου Γερβασίου στην Εκκλησιαστική Ριζάρειο Σχολή των Αθηνών, κατά την δεκατετραετή διεύθυνση του Αγίου Νεκταρίου (1894-1908).

Η ιδεώδης μορφή του ποιμένος, η οποία σκιαγραφείται στις επιστολές του Αγίου Νεκταρίου και στις σελίδες του βιβλίου “Μάθημα Ποιμαντικῆς”, αποτελεί την ζώσα πραγματικότητα στο πρόσωπο του αγίου. Ο ιερός συγγραφεύς αναμετρά τα πάσης φύσεως προσόντα, τα οποία θεωρεί απαραίτητα για τον μέλλοντα χειροτονείσθαι Ριζαρείτη.

Η ποιμαντική του μέριμνα για το παρόν, ο πόνος του για τον σύγχρονο άνθρωπο, η βαθεία επίγνωσις της νέας καταστάσεως των πραγμάτων, συνδυάζονται αρμονικότατα με την μεγάλη αγάπη και ακράδαντη εμπιστοσύνη του προς την κληρονομία των Πατέρων της Εκκλησίας. Ο άγιος Νεκτάριος, ομότροπος των Πατέρων της Εκκλησίας, απέδειξε, ότι ο αιών των Πατέρων συνεχίζεται και θα συνεχίζεται μέχρις εσχάτων.

Στόχος του αγίου ήτο η προβολή της θεολογίας και ο σχηματισμός πυρήνος θεολόγων, που θα αποτελούσαν τους φάρους για τον διαφωτισμό της ανθρωπότητος. Διάπυρος είναι ο προς την αλήθεια έρως του θεοσόφου πατρός και ακατάβλητη η μαχητικότης του υπέρ αυτής, αλλά και απρόσβλητο το της αγάπης κεφάλαιο στην κεκαθαρμένη υπό του θείου πυρός καρδία του.

Μαθητής του Χριστού γνήσιος και των μεγάλων Πατέρων ισότιμος, ενσαρκωτής των υψηλών ευαγγελικών αρχών και φορεύς της γνησίας χριστιανικής απλότητος και αληθούς εκκλησιαστικής παραδόσεως, διδάσκει, και δια της αλληλογραφίας του, με πειστικότητα, πνευματοκίνητη χάρη και σύμφωνα με το αρχαίο φρόνημα της Εκκλησίας.

Ως ποιμήν, εμφορούμενος υπό πηγαίου θείου έρωτος, έθεσε το ποιμαντορικό του έργο και την προσφορά της ζωής του στην υπηρεσία του υψίστου σκοπού της εν αγάπη ενώσεως των ψυχών μετά του Θεού, προς επικράτησιν της θείας Βασιλείας. Την αγάπη αυτή την έμφυτη επεδίωξε παντοιοτρόπως να την επαυξήσει στις καρδιές των ιεροσπουδαστών και των εργαζομένων στην Ριζάρειο σχολή, το πανελλήνιο αυτό ιερό καθίδρυμα.

Ο πρωταρχικός πόθος του, καθόλη την δεκατετραετή διακονία του στην Ριζάρειο Σχολή, η ουσία της ποιμαντικής του και το ιερό τέλος, προς το οποίον κατέτεινε και κατατείνει η αιώνιος ζωή του θεοφόρου Νεκταρίου, ήτο η έλευσις της θείας Βασιλείας και η επικράτησις του θείου θελήματος. Άφθαρτος η γαλήνια κοιμωμένη μορφή του ζούσε και θα ζει εις το διηνεκές το προοίμιον της Αναστάσεως.

Διά της γνωστοποιήσεως στο αναγνωστικό κοινό του συνόλου της ανεκδότου αλληλογραφίας του θεοφόρου πατρός (2.289 επιστολές), καθώς και μικρού μέρους ανεκδότων εγγράφων, από το ιστορικό αρχείο της Ριζαρείου, επαληθεύεται ο ευεργετικός εθνοϊεραποστολικός και εκπαιδευτικός ρόλος που διεδραμάτισε η σχολή επί διευθύνσεως του αγίου.

Ως ασφαλιστική δικλείς, η σχολή ως όραμα και επίτευγμα των αοιδίμων εθνικών ευεργετών Μάνθου και Γεωργίου των Ριζαρών, διετήρησε και αναζωογόνησε την πνοή της Ορθοδοξίας, μέσα στο πλαίσιο της τότε ελληνικής πραγματικότητος, με την παροχή συστηματικής ελληνοχριστιανικής αγωγής προς την νεότητα του τέλους του 19^ου και της αρχής του 20^ου αιώνος.

Σκοπός της Ριζαρείου, επί σχολαρχίας του Πενταπόλεως Νεκταρίου, ήτο να καλλιεργήσει ελληνοπρεπώς τις μούσες της θύραθεν και της εκκλησιαστικής μορφώσεως και να αναδείξει επαξίους λειτουργούς στον αμπελώνα του Κυρίου. Και ο σκοπός επετεύχθη με επιτυχία!

Θα ήτο παράλειψις, να μην αναφερθούμε σε κάποιες πτυχές της ευεργετικής δράσεως του θεοφόρου Νεκταρίου στην οικοτροφιακή και την εν γένει ζωή των φοιτησάντων στην Ριζάρειο, καθώς και για τον αθλητισμό και την γύμναση των μαθητών, σύμφωνα με την ακόλουθη γραπτή μαρτυρία Ριζαρείτη της εποχής εκείνης.

“Μέσα, στόν ἀπέραντο κῆπο-ἀγρό τῆς Ριζαρείου, ἦτο τό Γυμναστήριόν μας, τελείως ἐξωπλισμένον σέ σουηδικά ὄργανα κ.λ.π. πού ἀμφιβάλλω ἄν ὑπάρχῃ σήμερα ὅμοιό του. Τό ποδόσφαιρον διά πρώτην τότε φοράν, ἔκαμνε τήν ἐμφάνισίν του εἰς τήν Ἀθήνα, ἀπό ἀγγλοφέρνοντας ἀριστοκράτας, διά τά μεταξύ των παιχνίδια. Ἕνας ἀπό αὐτούς, ὁ πατρινός τραπεζίτης, ὁ μετ’ ἔπειτα πρωθυπουργός τῆς Ἑλλάδος, Δημήτριος Μάξιμος, ἐπειδή συμμαθητής μας ἦτο ὁ ἀνεψιός του, Γεώργιος Νικολαΐδης, ὁ σημερινός διπλωμάτης, μᾶς ἐχάρισε μιά μπάλλα μέ ὅλα τά σύνεργά της γιά τό παιχνίδι. Οἱ “πουριτανοί” τῆς Σχολῆς ἐξενίσθησαν. Καί ἡ μπάλλα ἐκρατήθη εις τά γραφεῖα. Ἐμεῖς, συμβούλια καί διαβούλια, νά μᾶς τήν δώσουν. Μοναδική μας σκέψις ἡ μπάλλα. Καί νά! ὁ Γερβάσιος. Χωρίς νά ξέρουμε ἐμεῖς πηγαίνει εἰς τόν Νεκτάριον καί τοῦ λέγει:

– “Δέν εἶναι νομίζω σωστό νά στενοχωροῦνται τά παιδιά. Ἡ χαρά καί ὄχι ἡ λύπη πρέπει νά εἶναι ἐπιδιώξεις τῆς Σχολῆς καί γενικῶς τῆς Ἐκκλησίας. Τί κακό ἔχει αὐτό τό παιχνίδι; Γυμνάζει τό σῶμα, ὀξύνει τήν παρατηρητικότητα καί τήν ἑτοιμότητα τῶν παιδιῶν, τούς δίνει τήν χαρά τῆς συλλογικῆς εὐγενικῆς ἁμίλλης καί μάλιστα αὕτη γίνεται στόν ἀνθοφόρο εἰρηνικό κῆπο-ἀγρό μας.”

Καί ὁ Νεκτάριος, διέταξε καί μᾶς ἀπεδόθη ἡ μπάλλα.”

(Τ. Α. Κωνσταντόπουλου, “Γερβάσιος Παρασκευόπουλος Ἀρχιμανδρίτης (1877-1964), Ὁ βαθυστόχαστος ἐρευνητής και μαχητής. Ἀναμνήσεις ἀπό τήν Ριζάρειο Σχολή”, Ριζάρειος Ἐκκλησιαστική Σχολή – Πανηγυρικός Τόμος έπί τῇ 125ετηρίδι 1844-1969 (Ἀθήνα) (1969), σελ. 667.)

Κατά την δεκατετραετή περίοδο διευθύνσεως της Ριζαρείου σχολής επί Aγίου Νεκταρίου Πενταπόλεως εξεδόθησαν διακόσια ένα πιστοποιητικά σπουδών, εκ των οποίων τα ακόλουθα δύο προορίζονταν υπέρ “τοῦ ἐκ Βυτίνης τῆς Γορτυνίας ἱεροδιακόνου Γερβ. Χ. Παρασκευοπούλου”, με ημερομηνίες 13 Ἰουνίου 1906 (Βιβλίον Ἀλληλογραφίας δεύτερον, σελ. 478-479) και 9 Ἰουνίου 1907 (Βιβλίον Ἀλληλογραφίας δεύτερον, σελ. 520).

“Ἀριθ. 3692.  Ἡ Διεύθυνσις κ.τ.λ. πιστοποιεῖ, ὅτι ὁ ἐκ Βυτίνης τῆς Γορτυνίας ἱεροδιάκονος Γερβ. Χ. Παρασκευόπουλος ἐξωτερικός μαθητής τῆς καθ’ ἡμᾶς σχολῆς ἐγγεγραμμένος ἐν τῷ Μητρώῳ Αὐτῆς ὑπό τόν αὔξοντα ἀριθ. 730 διήκουσε κατά τό λῆξαν σχολικόν ἔτος 1905-1906 τά ἐν τῇ πρώτῃ αὐτῆς τάξει παραδοθέντα μαθήματα, ἤτοι Ἱστορίαν τῆς Π. Διαθήκης, Ἱεράν Γεωγραφίαν, Ἀνάγνωσιν Πατέρων, Ἑλληνικά, Γαλλικά, Λατινικά, Μαθηματικά, Φυσικά, Ἱστορικά, Γεωγραφικά, Μουσικά, Καλλιτεχνίαν καί Γυμναστικήν καί κατά τό τέλος τοῦ ἔτους τάς νενομισμένας ὑποστάς γενικάς ἐξετάσεις ἠξιώθη τοῦ βαθμοῦ λίαν καλῶς (9 7/18) προαγόμενος εἰς τήν Β^αν τάξιν. Εἰς ἔνδειξιν τούτων δίδοται αύτῷ τό παρόν πιστοποιητικόν, ἵνα τῷ χρησμεύσῃ, ὅπου δεῖ. Ἐν Ἀθήναις τῇ 13 Ἰουνίου 1906. Ὁ Διευθυντής”

“2907. Ὃμοιον (i.e. Πιστοποιητικόν) Γερβασίου Παρασκευοπούλου προαχθέντος εἰς τήν Γ΄ τάξιν. Ἀθῆναι 9 Ἰουνίου 1907”

Ο άγιος Πενταπόλεως δεν περιωρίσθη αποκλειστικώς στην επιτέλεση των σχολικών του καθηκόντων, αλλά, παράλληλα με αυτά, ανέπτυξε σπουδαιοτάτη εξωσχολική δράση στην Αθήνα, τον Πειραιά και αλλού, ώστε “μεγάλης τιμῆς ἠξιοῦτο καί πανταχοῦ διεδίδετο ἡ ἀγαθωτάτη φήμη αὐτοῦ.” (Μητρ. Τ. Ματθαιάκη, Ὁ Ἅγιος Νεκτάριος Κεφαλᾶς Μητροπολίτης Πενταπόλεως (1846-1920) (Ἀθῆναι, 1985), σελ. 16.)

Η Ι. Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος, τιμώντας τον λόγιο ιεράρχη, πολλές φορές εξέφρασε την ευαρέσκειά της, συγχαίροντάς τον για τις εκδόσεις των θεολογικών συγγραμμάτων του και οι εκάστοτε μητροπολίτες Αθηνών του ανέθεταν χειροτονίες κληρικών, τέλεση ιερών ακολουθών, διεξαγωγή ανακρίσεων υποδίκων κληρικών, ή τον καλούσαν σε συσκέψεις επί διαφόρων κοινωφελών θεμάτων.

Στην μελέτη του Σεβ. Μητροπολίτου Πατρών κ. Χρυσοστόμου “ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΠΑΤΡΩΝ ΚΑΙ ΗΛΕΙΑΣ ΙΕΡΟΘΕΟΣ ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ (1892-1903) Ο ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΑΔΑΜΑΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ” (Εκδόσεις Ι. Μητροπόλεως Πατρών),  αναφέρονται τα εξής: “Ἡ ἐξόδιος ἀκολουθία ἐτελέσθη τήν 8^η Μαρτίου 1903 στόν Μητροπολιτικό Ναό Ἀθηνῶν, χοροστατοῦντος τοῦ Μητροπολίτου Ἀθηνῶν Θεοκλήτου Μηνοπούλου, συγχοροστατούντων τῶν Συνοδικῶν Ἀρχιερέων καί τοῦ Μητροπολίτου Πενταπόλεως Ἁγίου Νεκταρίου, ὁ ὁποῖος συνεδέετο μέ στενή φιλία μέ τόν ἀοίδιμο Ἱερόθεο.”

Στην “Ἐκκλησιαστική Ἀλήθεια Κωνσταντινουπόλεως” [ΚΓ΄ (9.5.1903) 225], σε σχόλιο του εκδότου, με τίτλο: “Ἐπισκοπή Πατρῶν”, αναφέρονται τα εξής: “Τῇ 29 λήξαντος ἐτελέσθη ἐν Πάτραις τό μνημόσυνον τοῦ ἀειμνήστου ἀρχιεπισκόπου Πατρῶν καί Ἠλείας Ἱεροθέου, λειτουργήσαντος τοῦ πανιερ. Μητροπολίτου Πενταπόλεως κ. Νεκταρίου, διευθυντοῦ τῆς Ἐκκλησιαστικῆς Ριζαρείου Σχολῆς, ἐλθόντος ἐξ Ἀθηνῶν.”

Η πληροφορία αυτή επαληθεύεται από την ακόλουθη επιστολή, την οποία απέστειλε ο Άγιος Νεκτάριος προς το Διοικητικό Συμβούλιο της Ριζαρείου:

“Ἀριθ. 1486. Διοικ. Συμβούλιον. Γνωρίζομεν Ὑμῖν, ὅτι συνεπείᾳ παρακλήσεως τοῦ κ. Χαραλ. Ματθηοπούλου μεταβαίνομεν σήμερον μ. μ. εἰς Πάτρας, ὅπως αὔριον τελέσωμεν τό μνημόσυνον τοῦ ἀοιδίμου Ἀρχιεπισκόπου Πατρῶν Ἱεροθέου καί  τήν Δευτέραν ἐπιστρέφομεν. Θέλομεν δέ συμπαραλάβει καί τόν Κωστῆν Σακκόπουλον. Ἀθῆναι 26 Ἀπριλίου 1903 Ὁ Διευθυντής” (Βιβλίον Ἀλληλογραφίας δεύτερον, σελ. 348).

Σύμφωνα με την μαρτυρία των βιογράφων του Αγίου Γερβασίου, τότε εγνώρισε τον Άγιο Νεκτάριο και συνεδέθη πνευματικώς μαζί του, δύο δε έτη αργότερα εισήχθη στην Ριζάρειο ως ιεροσπουδαστής.

Ας έχουμε τις ευχές και των δύο νεοφανών αγίων της Εκκλησίας μας, διδασκάλου και μαθητού!

Το πρωΐ της Πέμπτης, 23^ης Νοεμβρίου 2023, ο Σεβ. Μητροπολίτης Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας κ. Κλεόπας υπεδέχθη στην έδρα της Επαρχίας του στην Στοκχόλμη την τιμητική επίσκεψη της νέας Πρέσβεως της Ελλάδος στην Σουηδία, Εξοχωτάτης κ. Αικατερίνης Φουντουλάκη.

Ο Μητροπολίτης υπεδέχθη με πολλή χαρά την υψηλή επισκέπτρια, της διεβίβασε τις εγκάρδιες πατρικές ευχές της Α. Θ. Παναγιότητος, του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου και την συνεχάρη για την ανάληψη των νέων της καθηκόντων, ευχηθείς επιτυχία στο έργο της.

Στην συνέχεια, ο Ποιμενάρχης ξενάγησε την κ. Φουντουλάκη στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Γεωργίου, την ενημέρωσε για τα έργα αποκαταστάσεως και την εδέχθη σε ακρόαση στο Μουσείο Ελληνοχριστιανικής Κληρονομιάς.

Κατόπιν, στην ωριαία συνάντηση που ακολούθησε, την ενημέρωσε για την έκταση και τις Χώρες που περιλαμβάνει η Ι. Μητρόπολις, ως Εξαρχία του Οικουμενικού Πατριαρχείου, για το όλο έργο που συντελείται σε κάθε μία από αυτές, ενώ δεν παρέλειψε να αναφέρει την αγαστή συνεργασία με τους προκατόχους της Πρέσβεις.

Ακολούθως, η Εξοχωτάτη κ. Πρέσβυς ευχαρίστησε τον Σεβασμιώτατο για την υποδοχή και την ενημέρωση και ζήτησε την προσευχητική του συμπαράσταση στα νέα πολυεύθυνα καθήκοντά της.

Εις ανάμνησιν της επισκέψεως, ο Σεβ. Μητροπολίτης προσέφερε στην κ. Πρέσβη το εσχάτως εκδοθέν δίτομο έργο του με τίτλο: «Ανέκδοτες Επιστολές Αγίου Νεκταρίου Πενταπόλεως», καθώς και την Πατριαρχική Επίσκεψη του έτους 2019, αμφότερα εκδόσεις της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος.

Την επομένη, Παρασκευή, 24 Νοεμβρίου 2023, ο Μητροπολίτης Κλεόπας μετέβη στην Πρεσβεία της Ελλάδος στην Στοκχόλμη και στο γραφείο της Εξοχωτάτης Πρέσβεως κ. Αικατερίνης Φουντουλάκη, προκειμένου να της ευχηθεί εν όψει της επικειμένης ονοματικής της εορτή, αλλά και για τις επερχόμενες ημέρες της Θείας Επιφανείας.

Kατόπιν προτροπής και ευλογίας της Α. Θ. Παναγιότητος, του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, και κανονικής αδείας του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερωνύμου, τιμητικής δε προσκλήσεως του Προέδρου του Πολυμελούς Συμβουλίου του Ριζαρείου Ιδρύματος Ελογιμ. κ. Παναγιώτου Τσακίρη, ο Σεβ. Μητροπολίτης Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας κ. Κλεόπας μετέβη στην Αθήνα, με την ευκαιρία της προσφάτου εκδόσεως από την Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος του νέου διτόμου έργου του με τίτλο: «Ανέκδοτες Επιστολές Αγίου Νεκταρίου Πενταπόλεως».

Συγκεκριμένα, την Τρίτη, 7 Νοεμβρίου 2023, ο Μητροπολίτης Κλεόπας επεσκέφθη το Γραφείο Εκπροσωπήσεως του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην Αθήνα και προσέφερε στον Διευθυντή του Γραφείου, Σεβ. Μητροπολίτη Λαοδικείας κ. Θεοδώρητο, το ως άνω πόνημά του.

Την Τετάρτη, 8 Νοεμβρίου 2023, ο Σεβασμιώτατος επισκέφθηκε τον Σύλλογο Ιμβρίων, στη Νέα Σμύρνη Αθηνών, και συναντήθηκε με τον Πρόεδρο του Συλλόγου, Εντιμ. κ. Γεώργιο Παπαθεοδώρου, και μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου.

Ο Επίσκοπος ανεφέρθη με συγκίνηση στο πρόσφατο ταξίδι του στην Ίμβρο, συνοδεύοντας τον Οικουμενικό Πατριάρχη στην γενέτειρά Του.

Την Πέμπτη, 9 Νοεμβρίου 2023, ημέρα μνήμης του Αγίου Νεκταρίου Πενταπόλεως, χοροστάτησε στον Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου, της Εκκλησιαστικής Ριζαρείου Σχολής, στο Χαλάνδρι, και εν συνεχεία, προεξήρχε της πανηγυρικής Θείας Λειτουργίας, στην οποία συμμετείχαν οι Πανοσιολ. Αρχιμανδρίτες κ.κ. Άνθιμος, Αλέξανδρος και Νικόδημος και οι Αιδεσ. Πρωτοπρεσβύτεροι κ.κ. Λάμπρος και Σωτήριος. Παρέστη συμπροσευχόμενος εν τω Ιερώ Βήματι ο Πανοσιολ. Αρχιμανδρίτης κ. Βασίλειος Εμμανουήλ, Στρατιωτικός Ιερεύς ε.α.

Τον Μητροπολίτη Σουηδίας προσεφώνησαν ο Πρόεδρος του Πολυμελούς Συμβουλίου του Ριζαρείου Ιδρύματος, Ελογιμ. κ. Παναγιώτης Τσακίρης, και ο Σχολάρχης της Ριζαρείου, Ελογιμ. κ. Νικόλαος Γιαννής.

Ο Ποιμενάρχης των Σκανδιναυϊκών Χωρών προσεφώνησε τους μαθητές της σχολής, ανεφέρθη στο άρτι εκδοθέν σύγγραμμά του και στην πολυσχιδή δράση του πρώην Σχολάρχου της Ριζαρείου, Αγίου Νεκταρίου Πενταπόλεως, σε αυτήν, και προσέφερε στον κ. Γιαννή το εν λόγω πόνημα.

Το Σάββατο, 11 Νοεμβρίου 2023, ο Μητροπολίτης Σουηδίας μετέβη στην Γυναικεία Ιερά Μονή της Αγίας Τριάδος Αιγίνης, στην Αίγινα, όπου προσεκύνησε τα χαριτόβρυτα λείψανα, την κάρα και τον τάφο του ιδρυτού της, Αγίου Νεκταρίου, και συναντήθηκε ακολούθως με την Καθηγουμένη, Οσιολογ. Μοναχή Τιμοθέη, και με μέλη της Αδελφότητος της ως άνω μονής, στις οποίες προσέφερε το δίτομο πόνημά του και εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του προς τον προστάτη του άγιο, για την αίσια ολοκλήρωση της συγγραφής και εκδόσεως της εν λόγω μελέτης.

Η Ιερά Μονή παρέθεσε γεύμα στον Μητροπολίτη Κλεόπα και στην συνοδεία του, αποτελουμένη από τους Πανοσιολ. Αρχιμανδρίτες κ.κ. Αλέξανδρο Λουκάτο και Δαμασκηνό Μούρτζη, του προσέφερε δε τους άχρι τούδε εκδοθέντας τόμους των Απάντων του Αγίου Νεκταρίου.

Προηγήθη σύντομη συνάντηση του Μητροπολίτου Σουηδίας με τον Σεβ. Μητροπολίτη Ύδρας, Σπετσών και Αιγίνης κ. Εφραίμ στο λιμάνι της νήσου.

Την Κυριακή, 12 Νοεμβρίου 2023, ο Μητροπολίτης Σουηδίας λειτούργησε στον Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου παλαιάς Ριζαρείου, στην Αθήνα, με την συμμετοχή του Πανοσιολ. Αρχιμανδρίτου κ. Αλεξάνδρου Λουκάτου και του εφημερίου του ναού, Αιδεσιμ. Πρωτοπρεσβυτέρου κ. Νικολάου Λαδά. Παρέστη συμπροσευχόμενος εν τω Ιερώ Βήματι ο Πανοσιολ. Αρχιμανδρίτης κ. Καλλίνικος Μαρούλης, Στρατιωτικός Ιερεύς ε.α.

Τον επισκέπτη Αρχιερέα προσεφώνησαν ο π. Νικόλαος Λαδάς και ο κ. Παναγιώτης Τσακίρης. Ο τελευταίος, μαζί με τον Καθηγητή του Πανεπιστημίου και Μέλος του Πολυμελούς Συμβουλίου του Ριζαρείου Ιδρύματος, Ελλογιμ. Δρ. Δημήτριο Αναγνωστόπουλο, του προσέφεραν το παράσημο και το μετάλλιο του Αγίου Νεκταρίου.

Ο Μητροπολίτης Σουηδίας ευχαρίστησε για την υψίστη τιμή και ανεφέρθη στην θαυματουργική συμπαράσταση του Αγίου Νεκταρίου, καθ᾽ όλη την 35ετή ιερατική και αρχιερατική του διακονία, και προσέφερε στον Πρόεδρο του Ιδρύματος το νέο δίτομο έργο του, το οποίο εξεδόθη, επιμελεία του Γενικού Διευθυντού της Αποστολικής Διακονίας, Πανιερ. Μητροπολίτου Φαναρίου κ. Αγαθαγγέλου, και των αξίων συνεργατών του.

Την επομένη, Δευτέρα, 13 Νοεμβρίου 2023, ο Ιεράρχης επέστρεψε στην έδρα της Επαρχίας του, στην Στοκχόλμη.

Το φωτογραφικό υλικό είναι προσφορά των: Ριζαρείου Ιδρύματος, Συλλόγου Ιμβρίων, Ι. Μητροπόλεως Σουηδίας, π. Βασιλείου Εμμανουήλ, π. Αλεξάνδρου Λουκάτου & κ. Κωνσταντίνου Γρηγοριάδη.

With the blessings and encouragement of His All-Holiness Ecumenical Patriarch Bartholomew and the canonical permission of His Beatitude Archbishop Ieronymos of Athens and All Greece, His Eminence Metropolitan Cleopas of Sweden and All Scandinavia accepted the honorary invitation of the Chairman of the Board of Trustees of the Rizareios Seminary Mr. Panagiotis Tsakiris and traveled to Athens on the occasion of the recent publication of his latest two-volume study entitled The Unpublished Letters of St. Nectarios of Pentapolis by the Church of Greece’s publishing house Apostoliki Diakonia.

On Tuesday November 7, 2023, Metropolitan Cleopas visited the headquarters of the Ecumenical Patriarchate’s representative office in Athens and offered the aforementioned publication of the office’s Director His Eminence Metropolitan Theodoretos of Laodicea.

On Wednesday November 8, 2023, Metropolitan Cleopas visited the Imvros Association in Nea Smyrni, Athens and met with the president of the organization Mr. Georgios Papatheodorou and board members. During the meeting, the Metropolitan fondly recalled his recent trip to Imvros, during which he accompanied the Ecumenical Patriarch to his birthplace.

On Thursday November 9, 2023, the feast day of St. Nectarios of Pentapolis, he celebrated the Divine Liturgy at the St. George Church, located at the Rizareios Seminary in Halandri, where he was assisted by the Very Rev. Archimandrites Frs. Anthimos, Alexandros, and Nikodimos, and the Rev. Protopresbyters Frs. Lambros and Sotirios. The Very Rev. Archimandrite Fr. Vasilios Emmanuel, a retired military chaplain, also participated, joining in prayer from the Holy Altar.  

The Chairman of the Rizareios Seminary Board of Trustees Mr. Panagiotis Tsakiris and the Rizareios Seminary Director Mr. Nikolaos Giannis addressed the Metropolitan of Sweden. Metropolitan Cleopas spoke to the seminarians, discussing his recently published book and the multifaceted ministry of the former Director of the Rizareios Seminary St. Nectarios of Pentapolis, while also offering Mr. Giannis a copy of the newly released book.

On Saturday November 11, 2023, Metropolitan Cleopas visited the Holy Trinity Convent in Aegina, where he venerated the gracious relics, skull, and tomb of its founder, Saint Nectarios. Afterward, he met with the Abbess of the Convent Nun Timothei, along with members of the convent’s sisterhood, to whom he offered a copy of his book and expressed his gratitude toward his patron saint for the successful completion of the writing and publication of this new study.

The sisters of the convent offered a luncheon to the Metropolitan and his entourage, which consisted of the Very Rev. Archimandrites Frs. Alexander Loukatos and Damaskinos Mourtzis, in addition to offering him copies of the volumes containing the complete works of St. Nectarios which have been published until now.

Prior to visiting the convent, Metropolitan Cleopas met briefly with His Eminence Metropolitan Ephraim of Hydra, Spetses, and Aegina at Aegina harbor.

On Sunday November 12, 2023, Metropolitan Cleopas celebrated the Divine Liturgy at the St. George Church located at the original campus of the Rizareios Seminary in Athens, assisted by the Very Rev. Archimandrite Fr. Alexandros Loukatos and the local parish priest Rev. Protopresbyter Fr. Nikolaos Ladas. They were joined by the Very Rev. Fr. Kallinikos Maroulis, a retired military chaplain, who participated in prayer from the Holy Altar.

Fr. Nikolaos Ladas and Mr. Panagiotis Tsakiris addressed the Metropolitan. Together with university professor and Rizareios Foundation board member Dr. Demetrios Anagnostopoulos, Mr. Tsakiris bestowed the award and medal of St. Nectarios upon Metropolitan Cleopas.

The Metropolitan thanked them for this great honor and spoke about the miraculous support St. Nectarios has provided to him throughout his 35 years of service as a priest and bishop, while offering Mr. Tsakiris a copy of his new book, which was published with the technical and editing assistance of the Director General of the Apostoliki Diakonia His Excellency Metropolitan Agathangelos of Fanarion and his able associates.

On Monday November 13, 2023, Metropolitan Cleopas returned to the see of his eparchy in Stockholm.

Photos courtesy of the Rizareios Foundation, the Imvros Association, the Holy Metropolis of Sweden, Fr. Vasileios Emmanuel, Fr. Alexandra’s Loukatos & Mr. Konstantinos Gregoriades.

Χρόνια Πολλά του Αγίου Ματθαίου!  

«Δεδωρημένος υπό τού Θεού»

Την προστασία & ευλογία του Αγίου να έχει όλος ο κόσμος.

Το Σάββατο, 4 Νοεμβρίου 2023, ο Σεβ. Μητροπολίτης Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας κ. Κλεόπας παρέστη συμπροσευχόμενος στην Θεία Λειτουργία που τελέστηκε από τον παρεπιδημούντα στην Στοκχόλμη, Σεβ. Μητροπολίτη Όουλου κ. Ηλία, στη Φινλανδική Ενορία του Αγίου Νικολάου Στοκχόλμης, η οποία υπάγεται πνευματικώς στην δικαιοδοσία της Ι. Μητροπόλεως Σουηδίας.

Ο Ποιμενάρχης καλωσόρισε τον Μητροπολίτη Όουλου, τον ευχαρίστησε για τον κόπο του ταξιδίου στον οποίο υπεβλήθη και τον παρεκάλεσε να μεταφέρει το σεβασμό και την αγάπη του προς το Σεβ. Αρχιεπίσκοπο Ελσιγκίου και πάσης Φινλανδίας κ. Λέοντα, καθώς με τη συγκατάθεσή του, αποστέλλονται Ιερείς, οι οποίοι διακονούν τις λειτουργικές ανάγκες των πιστών της Φιλλανδικής Ενορίας Στοκχόλμης.

Την Κυριακή, 5 Νοεμβρίου 2023, ο Σεβ. Μητροπολίτης Όουλου κ. Ηλίας προέστη της Θείας Λειτουργίας, η οποία τελέστηκε στον Καθεδρικό Ναό Αγίου Γεωργίου Στοκχόλμης και κατά την οποία παρέστη συμπροσευχόμενος από του Ιερού Βήματος ο Μητροπολίτης Κλεόπας και συλλειτούργησαν, ο Πανοσιολ. Αρχιμανδρίτης κ. Βαρθολομαίος Ιατρίδης, Εφημέριος του ναού, καθώς και ο Αιδεσιμ. Πρεσβύτερος κ. Shio Bitskinashvili, Εφημέριος της Γεωργιανής Κοινότητος Στοκχόλμης.

Στο τέλος της Θείας Λειτουργίας, ο Ποιμενάρχης προσεφώνησε τον Σεβ. Μητροπολίτη Όουλου, τον οποίο ευχαρίστησε για παρουσία του, με την ευκαιρία του εορτασμού των εν Καρελλία Αγίων, ενώ ανέφερε τις αναμνήσεις του από τις πρόσφατες επισκέψεις του στη Φινλανδία, και συγκεκριμένα τον μήνα Αύγουστο, όπου φιλοξενήθηκε από τον Σεβ. Μητροπολίτη Κουόποιο και Καρελίας κ. Αρσένιο στην Ιερά Μονή Valamo, αλλά και στη Γυναικεία Ιερά Μονή Αγίας Τριάδος Lintula, όπου εξεπροσώπησε την Α. Θ. Παναγιότητα, τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο, στο συνέδριο που διοργανώθηκε προς τιμήν του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Φινλανδίας και μετέπειτα Μητροπολίτου Γέροντος Νικαίας κυρού Ιωάννου, επί τη συμπληρώσει 100 ετών από της γεννήσεώς του.

Ακολούθως, τον μήνα Σεπτέμβριο, οπότε συνόδευσε τον Παναγιώτατο Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο στους εορτασμούς από της συμπληρώσεως 100 ετών από της παραχωρήσεως με Πατριαρχική και Συνοδική Πράξη του Τόμου της Αυτονομίας στην Εκκλησία της Φινλανδίας, επισημάνας την φιλοξενία του Αρχιεπισκόπου και των Σεβασμιωτάτων Αρχιερέων.

Μετά την προσφώνηση, ο Σεβ. κ. Κλεόπας προσέφερε στους φιλοξενουμένους τις εκδόσεις της Ι. Μητροπόλεως, των οποίων την επιμέλεια έχει η Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος.

Στο τέλος, παρετέθη προς τιμήν των φιλοξενουμένων καθιερωμένη τράπεζα στις εγκαταστάσεις του Μουσείου Ελληνοχριστιανικής Κληρονομιάς, την επιμέλεια και ευθύνη της οποίας είχε η Πρόεδρος της Φιλοπτώχου Αδελφότητος κ. Φωτεινή Μπατσέλα και η κ. Τάνια Svedberg.

Κωνσταντινούπολη, 29 Οκτωβρίου 2023

Σεβασμιώτατε Μητροπολίτα Κυδωνιών κ.κ. Αθηναγόρα,
Σεβαστοί Πατέρες,
Εντιμολογιότατοι Άρχοντες,
Μουσικολογιώτατοι,
Αγαπητοί μου Αδελφοί,

Αφού ευχαριστήσω τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Κυδωνιών και λίαν αγαπητό Αδελφό εν Χριστώ κ. Αθηναγόρα, συμπαραστάτη του ομιλούντος εν πάσι, για την πνευματική αυτή ευκαιρία που μού έδωσε να βρεθώ σήμερα ανάμεσά σας και να θαυμάσω για μια ακόμα φορά το ζήλο του για την ευπρέπεια και ευταξία και την αγάπη του γενικώς για την Εκκλησία και τον άνθρωπο, και αφού τον συγχαρώ για το έργο που επιτελεί και με την ιδιότητα του Αρχιερατικώς Προϊσταμένου της Περιφερείας Βοσπόρου, θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας λίγες σκέψεις.

Ο άνθρωπος κάθε εποχής στέκεται με ευαισθησία μπροστά στο θαύμα, είτε αυτό αναφέρεται στον ίδιο, είτε στη ζωή των προσώπων που τον περιβάλλουν. Η κύρια αντίδρασή του είναι συνήθως ο θαυμασμός, η έκπληξη, η έντονη εντύπωση. Δεν προχωρεί όμως πιο πέρα και γρήγορα το λησμονεί.

Βλέπουμε τον Κύριο στην επίγεια ζωή Του, αλλά και μέσα στην ζωή της Εκκλησίας, να κάνει «σημεῖα καί τέρατα ἐν τῷ λαῷ» και να θαυματουργεί. Γιατί άραγε; Δύο φράσεις του Κυρίου από το σημερινό Ευαγγέλιο, στο οποίο παρακολουθούμε δύο θαύματά Του, είναι το κλειδί για την απάντηση στο ως άνω ερώτημα: Η μία φράση είναι τα λόγια που είπε ο Κύριος στην γυναίκα που υπέφερε από ασταμάτητη αιμορραγία και που «ἰάθη παραχρῆμα», μόλις Τον άγγιξε: «Θάρσει, θύγατερ, ἡ πίστις σου σέσωκέ σε· πορεύου ἐν εἰρήνῃ».

Η άλλη είναι τα λόγια του Κυρίου στον πονεμένο πατέρα, τον Ιάειρο, όταν του ανακοίνωσαν ότι η θυγατέρα του πέθανε και δεν υπάρχει πια λόγος να ενοχλούν και να κουράζουν τον Διδάσκαλο. «Μή φοβοῦ· μόνον πίστευε καί σωθήσεται».

Γιατί, λοιπόν, να θαυματουργεί ο Κύριος και πότε συντελείται το θαύμα; Είναι το θαύμα αποτέλεσμα της πίστεως του ανθρώπου ή αυτό οδηγεί στην πίστη; Η απάντηση στην προκειμένη περίπτωση είναι σαφής: Ο δρόμος της πίστεως είναι εκείνος που μάς οδηγεί στο να δεχθούμε και να ζήσουμε τα θαύματα του Κυρίου και το μοναδικό εκείνο θαύμα, που συντελείται συνεχώς στην ζωή της Εκκλησίας.

Το θαύμα, ως σημάδι της αγάπης του Θεού στην ζωή μας, το αναγνωρίζει και το ζει μόνον εκείνος που αφήνει να ανάψει μέσα στην καρδιά του ο Θεός την φλόγα της πίστεως και της αγάπης.

Αντίθετα, ο άνθρωπος που δεν έχει αυτά τα μάτια της πίστεως, δεν δέχεται και δεν ζει το θαύμα και το Χριστό. Αυτό το βλέπουμε στους Γραμματείς και Φαρισαίους, που, ενώ ήταν αυτόπτες μάρτυρες των θαυμάτων Του, όχι μόνο δεν πίστεψαν σε Αυτόν και δεν Τον εδέχθησαν, αλλά και Τον κατηγόρησαν ότι στο όνομα «τοῦ ἄρχοντος τῶν δαιμονίων ἐκβάλλει τά δαιμόνια».

Πόσο παραστατικά εκφράζει αυτή την αλήθεια ένας ύμνος της Εκκλησίας μας: «(τά θαύματα) ἐσφράγισται τοῖς ἐρευνῶσι· πεφανέρωται δέ τά θαύματα, τοῖς προσκυνοῦσιν ἐν πίστει τό μυστήριον».

Η πίστη, λοιπόν, είναι εκείνη που σώζει, που φέρνει το θαύμα στην ζωή μας. Πόσο ολοκληρωτικά είχαν νιώσει αυτή την πραγματικότητα οι μαθητές του Κυρίου, όταν παρακαλούσαν «τόν ἀρχηγόν καί τελειωτήν τῆς πίστεως» να ενισχύσει και να εμπλουτίσει την πίστη τους, λέγοντες: «Πρόσθες ἡμῖν πίστιν», Κύριε.

Όσο και αν νιώθουμε μέσα μας την δύναμη της πίστεως, δεν παύει αυτή να δοκιμάζεται και συγχρόνως να είναι τόσοι οι κίνδυνοι που την απειλούν. Εύκολα η πίστη μας μπορεί να χάσει τη ζωντάνια της και να γίνει τυπική.

Τύποις, να ανήκω στην Εκκλησία κι όμως να μην συμμετέχω συνειδητά στην Λατρεία και τα Μυστήριά της.

Επιφανειακά, να πιστεύω στον Χριστό κι όμως να μην έχω το θάρρος να ομολογήσω την πίστη μου μπροστά στους άλλους ανθρώπους.

Να διακηρύττω ότι πιστεύω στον Θεό κι όμως τα έργα μου και η όλη βιωτή μου, να μην μαρτυρούν την πίστη μου σε Αυτόν, διότι «ἡ πίστις χωρίς τῶν ἔργων νεκρά ἐστί».

Ο άνθρωπος της εποχής μας, ζώντας ασφυκτικά μέσα στα τόσα «θαύματα» του τεχνολογικού πολιτισμού και στα σφυροκοπήματα της καταναλωτικής κοινωνίας, έχοντας πλέον χάσει την ψυχή του και το νόημα της υπάρξεώς του, αναζητά εναγωνίως το θαύμα της απολυτρώσεως και της σωτηρίας του. Ένας δρόμος υπάρχει, για να το ζήσει. Να εγκολπωθεί τα λόγια του Κυρίου μας: «Μόνον πίστευε καί σωθήσει»!

Εν κατακλείδι, θεωρώ καθήκον μου, να ευχαριστήσω τον Παναγιώτατο Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο για την καθ᾽ όλα τιμητική πρόσκλησή Του προς την ταπεινότητά μου, να συμμετάσχω προσευχητικώς στον Πατριαρχικό Ναό, στην 32^η επέτειο της εκλογής Του στον Πατριαρχικό Θρόνο της Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως, και να Τον συνοδεύσω για λίγες ημέρες στη γενέτειρά Του Ίμβρο.

Μου δόθηκε έτσι η ευκαιρία να ζήσω μοναδικές συγκινητικές στιγμές, βιώνοντας και πάλι εκ του σύνεγγυς το ανύστακτο ενδιαφέρον και την πατρική αγάπη του Πατριάρχου μας και το σπουδαίο πνευματικό έργο που επιτελείται στο Σεπτό Κέντρο της Ορθοδοξίας και στην Ι. Μητρόπολη Ίμβρου και Τενέδου.

Τα θερμά μου συγχαρητήρια, επίσης, απευθύνω προς τον Σεβ. Μητροπολίτη Κυδωνιών κ. Αθηναγόρα για την 11^η επέτειο της εκλογής του στον επισκοπικό βαθμό.

Σας ευχαριστώ όλους για την αβραμιαία φιλοξενία και αγάπη σας.

Φωτογραφικό αρχείο κ. Λάκη Βίγκα, κ. Κώστα Γραφιαδέλη, & Κοινότητος Παναγίας Κουμαριωτίσσης Νεοχωρίου Κωνσταντινουπόλεως.

Ο Σεβ. Μητροπολίτης Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας κ. Κλεόπας, προσκληθείς υπό της Α. Θ. Παναγιότητος, του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, προκειμένου να συμμετάσχει και με άλλους Ιεράρχες στην επέτειο των εορτασμών της συμπληρώσεως 32 ετών από της εκλογής της Σεπτής Κορυφής στον Πρώτο Θρόνο της υπ’ ουρανόν Ορθοδοξίας, με την ευκαιρία αυτή, επέδωσε στον Παναγιώτατο το άρτι εκδοθέν δίτομο έργο του με τίτλο: «Ανέκδοτες Επιστολές Αγίου Νεκταρίου Πενταπόλεως».

Ο Σεβ. κ. Κλεόπας ανέφερε στον Παναγιώτατο ότι το παρόν δίτομο έργο αποτελεί συνέχεια της εκδόσεως των ετών 2008 και του 2019, αφού στη νέα αυτή μελέτη από τα 2.289 έγγραφα που περιέχονται, τα 1.955 ήταν ανέκδοτα και βλέπουν για πρώτη φορά το φως της δημοσιότητος.

Επιπλέον, το εγχείρημα αυτό, της ηλεκτρονικής καταγραφής της αλληλογραφίας του Αγίου Νεκταρίου στη Ριζάρειο Σχολή, καθώς και της αριθμητικής και θεματικής κατηγοριοποιήσεως της εν λόγω αλληλογραφίας, διήρκεσε χρονικά από το Νοέμβριο του έτους 2020 μέχρι και το Νοέμβριο το έτους 2022.

Η εν λόγω μελέτη θα συμβάλλει στην επιπλέον γνωριμία με τον Άγιο ως ανθρώπου, όχι μόνο του Θεού, αλλά και της γραφίδος, ενώ θα ωφελήσει τους πιστούς που ευλαβούνται τον Άγιο, τους κληρικούς και θεολόγους, τους ερευνητές, τους φοιτητές πάσης βαθμίδος, επιπλέον οι αναγνώστες θα απολαύσουν πνευματικούς καρπούς.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε από τον Σεβ. κ. Κλεόπα στο πρόσωπο του Πανιερ. Μητροπολίτου Φαναρίου κ. Αγαθαγγέλου, Γενικού Διευθυντού της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, για την προθυμία της εκδόσεως και του παρόντος διτόμου έργου, αλλά και την εν γένει συμπαράστασή του στο έργο της ιεραποστολικής Μητροπόλεως του Οικουμενικού Θρόνου στις Σκανδιναυϊκές Χώρες.

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης συνεχάρη τον Μητροπολίτη Σουηδίας για τον μόχθο της καταρτίσεως της παρούσης εκδόσεως και για την εν γένει ενασχόλησή του με τον Άγιο Νεκτάριο επί δεκαετίες. Παράλληλα, εξέφρασε και τον έπαινο της Μητρός Εκκλησίας προς τον Άγιο Φαναρίου κ. Αγαθάγγελο για την έκδοση του παρόντος έργου και για το πολυδιάστατο έργο της Αποστολικής Διακονίας και των εκλεκτών συνεργατών του.